“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 10, 2024. OCTOBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
844
ÓZBEKSTAN TURİZM INDUSTRIYASINDA TRANSPORT
INFRASTRUKTURASIN RAWAJLANDIRIWDIŃ PERSPEKTIVALIQ
BAǴDARLA
Yuldasheva Azada Omirbaevna
QQMU magistrantı
azodayuldasheva3@gmail.com
Kirisiw.
Global qawipsiz turizm kodeksin islep shıǵıw hám qabıllaw baslaması
Ózbekstan prezidenti Shavkat Mirziyoev tárepinen 2023 jıl oktyabr ayında
Samarqandda bolıp ótken BMT Bas assambleyasınıń turizm boyınsha 25-
sessiyasında bildirilgen edi.
Búgingi kúnde dúnyanıń túrli regionlarında baqlanıp atırǵan qarama-
qarsılıqlar hám biyqarar jaǵday turizm rawajlanıwına unamsız tásir kórsetip atır.
Sonıń ushın sayaxatshılar qawipsizligin támiyinlew boyınsha birden-bir jantasıwdı
islep shıǵıw zárúrshiligi payda bolıp atır hám usınılıp atırǵan kodekstiń islep
shıǵilıwı jáne de qawipsiz, turaqlı hám ádalatlı turizm ekosistemanı jaratıw jolındaǵı
aldınǵa taslanǵan qádem bolıp tabıladı.
Statistika agentligi 2023 jılda Ózbekstanǵa 6,6 mln shet ellik sayaxatshı
kelgenligi, bul kórsetkish 2022 jılǵa qaraǵanda 1,4 mln ǵa yamasa 26,6 procentke
asqan. 2022 jılda Ózbekstanǵa 5,2 mln shet ellik sayaxatshılar kelgen edi. Búgingi
kúnde Ózbekstan respublikası turizm ónimleriniń tiykarǵı qarıydarları 50 jastan
asqanlardı quraydı. Ózbekstan hám Rossiya arasında 2024 jıldıń birinshi
sheregindegi sayaxatshılar aǵımı ko'rsetkishi 2023 jılǵa qaraǵanda 20 procentten
kóbirekke ósken.
Sonıń ushın Ózbekstan prezidenti Shavkat Mirziyoev Oraylıq Aziya
mámleketleri basshıları máslahát ushırasıwında turistik almasıwdı keńeytiw
maqsetinde “Bir tur - pútkil region” principi boyınsha milliy ID-kartalardı óz-ara tán
alıw hám ǵalabalıq turistik ónimlerdi islep shıǵıw máselelerin úyrenip shıǵıwdı
usınıs etdi.
Mashqalalar analizi
Transport xızmetleriniń yarımı avtotransportqa tuwrı keledi. Bıyılǵı jılı
1,5 mıńǵa jaqın avtobus alıp kelingen bolsada, ósiw 5,5 procentten aspaǵan.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 10, 2024. OCTOBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
845
Transport ministrligine taǵı keminde 1 mıń 200 dana avtobus satıp alıp,
jónelislerge shıǵarıw tapsırildi. Sonıń menen birge, Kazaxstan, Qırǵızstan hám
Tadjikistanǵa avtobus reysleri 2 ese asıriladı.
Temirjol boyınsha da tarifler qayta kórip shıǵıladı, kereksiz jeńillikler biykar
etildi. Sonıń menen birge, 6 tezjúrer hám de qalalarara qatnaytuǵın 30 elektr poezdı
alıp kelindi.
Bul tarawda kelesi jılda keminde 20 procent ósiwdi támiyinlew zárúrligi
saqlanıp qalmaqta.
Taǵı bir másele - xalıq aralıq tasıwlarda jergilikli transport -ekspeditor
kárxanalar úlesi kem bolıp, jergilikli ekspeditorlarni qollap-quwatlaw maqsetinde
olardıń xızmetinen paydalanilganda, import tovarlarına bajıxana bajın esaplawda
transport qárejetin chegiriw, xalıq aralıq tasıwlarda jergilikli ekspeditorlar xızmetine
qosılǵan qun salıǵınan jeńillik beriw múmkinshiligin kórip shıǵıw usınıs etildi.
Aviaxızmetler bazarında da báseki payda boldı, 6 menshikli kompaniya jumıs
basladı. Jıl basınan 25 jańa samolyot alıp kelindi, 17 jónelis ashıldı.
Soǵan qaramastan, tarawdaǵı xızmetler kólemi 7,7 procent ósken, tek.
Transport ministrligi aldına kelesi jılda aviatasıwlar kólemin 20 procentke asırıw
wazıypası qoyıldı.
Sonıń ushın Tashkent qalasın wálayat orayları menen baylanıstırıw ushın hár
kúni keminde 2 reys qóyıladı, wálayat orayların óz-ara baylanıstırıw ushın háptesine
keminde 1 reys ámelge asıriladı, keminde 7 samolyot alıp kelinip, taǵı 3 xalıq aralıq
jónelis ashıladı.
Lonely Planet sayaxatshılıq baspası «Ózbekstan Jipek jolınıń eń jaqsı saqlanıp
qalǵan tariyxıy esteliklerin, sonıń menen birge, ájayıp tawlar hám perspektivalı
paytaxtı - Tashkentti kóriwińiz múmkin» ligin keltirip ótedi.
Forbes 2022 jılda Ózbekstandı sayaxat qılıw ushın eń jaqsı 50 aymaqlar
dizimine kirgizgen edi, Forbes Ózbekstandı 2024 jılda da sayaxat qılıw ushın eń
jaqsı jónelisler dizimine kiritilgen.
Mámleketimizge sayaxatshılar aǵımın jáne de asırıw ushın mıymanxana hám
qonaq úylerin kóbeytiw kerekligi sezilmekte.
Juwmaqlaw hám usınıslar
Juwmaq ornında sonı aytıp ótiwimiz múmkin, mámleketimiz óziniń turistik
potentsialına bay, biraq ámeldegi múmkinshilikten tolıq paydalanbaw jaǵdayları,
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 10, 2024. OCTOBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
846
atap aytqanda transport infrastrukturasindaǵı kemshilikler turizmde kózge taslanıp
atır.
Milliy turizm tarawınıń jańa besinshi basqıshı 2020-2030-jıllarda
Jańa
Ózbekistan Respublikasın rawajlandırıwdıń Háreketler strategiyasınıń ekonomikanı
rawajlandırıw hám liberallactırıwda turizm tarawın rawajlandırıw baslı
baǵdarlarınan birine kiritiliwi menen baslandı. Háreketler strategiyası turizm
tarawın reformalawda pármanda belgilengen orta múddetli keleshekte ámelge
asırılatuǵın tómendegi máselelerge óz aldına itibar beriwdi talap etedi.
Ózbekstan Respublikasında turizm tarawınıń transport infrastrukturasın
shólkemlesken-huquqıy tiykarların qáliplestiriw boyınsha usınıslar islep shıǵıw;
Ózbekstan Respublikasında turistlik xızmetlerdiń rawajlandırıw jaǵdayın
bahalaw;
Ózbekstan
Respublikasında
turistlik
xızmet
kórsetiw
tarawın
rawajlandırıwdaǵı problemaları hám faktorların anıqlaw;
Ózbekstan Respublikasında mámleketlik-jeke sheriklik mexanizmi arqalı
turizm tarawında transport infrastrukturasında investicion belsendilikti asırıw
keleshegin tiykarlaw;
turizm tarawın jedel rawajlandırıw maqsetinde regionda turistlik xızmetler
tarawın rawajlandırıw mexanizmi hám onı ámelge asırıw boyınsha transport
infrastrukturasınıń basqıshların islep shıǵıw;
regionda turistlik klasteri quramındaǵı xojalıq júritiwshi subʻektleriniń “turizm
tarawı xojalıq júritiwshi subʻektleri ushın transport jámiyetin” shólkemlestiriw;
turistlik xızmetler tarawında eki basqıshtan ibárat mámleketlik-jeke sheriklik
transport mexanizmin ámelge asırıw nátiyjeligin bahalaw usılların usınıs etiw;
Bul mashqalalardı sheshiwde “Samarqand wálayatınıń turizm hám transport
potencialınan nátiyjeli paydalanıw, wálayattı “Samarqand - Jańa Ózbekstannıń
turizm dárwazası” kontseptsiyası tiykarında rawajlandırıw boyınsha qosımsha ilajlar
tuwrısında”gi Prezident qararı (PQ-455-san, 24.12.2022 j.) qabıllandı.
“Turkiy mámleketler menen turizm salasındaǵı sheriklikti jedel rawajlandırıw
ilajları tuwrısında”gi Prezident qararı (PQ-338-san, 29.07.2022 j.) qabıllandı. Qarar
menen turkiy dúnya sheńberinde “Teberik zıyarat” turizm kontseptsiyası
tastıyıqlandi.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 10, 2024. OCTOBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
847
Sonıń ushın «Ózbekstan Respublikasında turizm infrastrukturasın jaqsılaw hám
sırt elli turistlerdiń aǵımın jáne de arttırıwǵa qaratılǵan qosımsha ilajlar haqqında»ǵı
Prezident Pármanı (PP-102-sanlı, 18.07.2024j.) qabıl etildi.
Ózbekistanda keleshekte turizmdi rawajlandırıw wazıypaların nátiyjeli ámelge
asırıw hám shet elli hámde ishki turistlerge xızmet kórsetiwshi uqsas tarawlar hám
tarmaqlardıń rawajlanıwı ushın vertikal diversifikatsiya tiykarında milliy turizm
xızmet bazarın innovatsion rawajlandırıw strategiyasın ámelge asırıw jolı menen
qolaylı sharayat jaratıwda turistlik xızmetler kóleminiń prognoz kórsetkishleri bir
normada, turaqlı ósiwden derek beredi.
Ádebiyatlar.
1.
Турсунов, О. Б. (2022). Транспорт Инфратузилмасининг Назарий Асослари.
2.
Хошимов М.А. Туристларга транспорт хизмати кўрсатишни ташкил қилиш:
ўқув-услубий мажмуа.– Самарқанд: СамИСИ. 2011.– 186 c.
3.
Transport and Tourism: Global Perspectives, Third ed.
(England), London. New York [etc.]. Pearson Education Limited. 2009.
4.
Badalovich, T. O. (2022). Indicators representing the level of provision of transport
services and infrastructure of the region. INTERNATIONAL JOURNAL OF SOCIAL SCIENCE
& INTERDISCIPLINARY RESEARCH ISSN: 2277-3630 Impact factor: 7.429, 11(09), 123-127.
5.
Каленов, К. (2021). АГРАР СОҲАДА СУҒУРТА ХИЗМАТЛАРИНИ ЙУЛГА ҚУЙИШНИНГ
ЖАҲОН ТАЖРИБАСИДАН ФОЙДАЛАНИШ. Iqtisodiyot va taʼlim, (4), 343-347.
6.
Tursynbaevich, A. R., Tlegenovich, K. K., & Kairatovich, K. Z. (2023). CHINA URGANISH
MARKET AND EXPORT KILINADIGAN VILLAGE HOUSEHOLD PRODUCTS INSURANCE
PRODUCTS. JOURNAL OF ECONOMY, TOURISM AND SERVICE, 2(5), 1-7.
7.
Каленов, К. Т. (2014). ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ НОВЫХ ИНСТРУМЕНТОВ В ОБЛАСТИ
СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННОГО СТРАХОВАНИЯ. The Way of Science, 51.
8.
Kalenov, K., & Utemuratova, R. (2024). Information necessary for the distribution of liability
between partners in export cargo logistics services insurance the Republic of Uzbekistan. Modern Science
and Research, 3(1).
9.
Tlegenovich, K. K., Istamovich, R. N., & Baxadirovna, U. R. (2024). Modern Trends and
Factors of Financial Development of the Agricultural Sector in the Republic of Karakalpakstan, Taking Into
Account Agricultural Insurance. Information Horizons: American Journal of Library and Information Science
Innovation (2993-2777), 2(1), 97-101.
10.
Каленов, К. Т., & Калимбетов, Б. И. (2022). Экономическое развитие аграрного
сектора сложно экологических зон: на примере республики Каракалпакстан. In Экономическое
развитие России: точка баланса в мировой экосистеме и инфраструктура будущего (pp. 123-129).
11.
Каленов, К. (2021). Использование мировой практики отключения страховых услуг в
аграрной сфере. Экономика И Образование, (4), 343-347.
12.
Каленов, К. Т. (2021). Тенденции и факторы финансового развития аграрного сектора
с учетом агрострахования в республики Каракалпакстан.
13.
Kalenov, K. T., Kalbaeva, I. E., & Koblanov, Z. K. (2014). PROSPECTS FOR LIVESTOCK
INSURANCE IN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN. The Way of Science, 16.
“JOURNAL OF SCIENCE-INNOVATIVE RESEARCH IN
UZBEKISTAN” JURNALI
VOLUME 2, ISSUE 10, 2024. OCTOBER
ResearchBib Impact Factor: 9.654/2024 ISSN 2992-8869
848
14.
Каленов, К. Т. АЎЫЛ ХОЖАЛЫҒЫ КӘРХАНАЛАРЫНДА ҚАМСЫЗЛАНДЫРЫЎ
ХЫЗМЕТЛЕРИН КЛАССИФИКАЦИЯЛАЎ ТИЙКАРЫНДА ЖОЛҒА ҚОЙЫЎ. МИНИСТЕРСТВО
ВЫСШЕГО И СРЕДНЕГО СПЕЦИАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
КАРАКАЛПАКСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ УНИВЕРСИТЕТ ИМЕНИ БЕРДАХА, 184.
15.
Адильчаев, Р. Т., Каленов, К. Т., & Узаков, Р. М. (2021). ТЕНДЕНЦИИ И ФАКТОРЫ
ФИНАНСОВОГО РАЗВИТИЯ АГРАРНОГО СЕКТОРА С УЧЕТОМ АГРОСТРАХОВАНИЯ В
РЕСПУБЛИКЕ КАРАКАЛПАКСТАН. In Управление в XXI веке-проблемы и перспективы (pp. 302-310).
16.
Каленов, К., & Юлдашева, А. (2024). ТУРИЗМНИ ДОЙИМИЙ РИВОЖЛАНТИРИШДА
ТРАНСПОРТ СОҲАСИНИНГ ИСТИҚБОЛЛАРИ. PEDAGOGICAL SCIENCES AND TEACHING
METHODS, 3(30), 15-18.
17.
Kalenov, K., & Ganieva, E. (2024). Respublikamizda turizm sohasini doyimiy
rivojlantirishda transport xizmatini takomillashtirish. Journal of Science-Innovative Research in
Uzbekistan, 2(2), 333-337.
18.
Kalenov, K., & Utemuratova, R. (2023). QISHLOQ XO ‘JАLIGI KORXONАLАRIDА
XАTАRLАRINI O ‘ZАRO SUG ‘URTАLАSH JАMIYATLАRI TАSHKIL ETISH ORQАLI SUG
‘URTАLАSHNING XORIJ TАJRIBАSIDАN FOYDАLАNISH. Евразийский журнал академических
исследований, 3(3 Part 2), 100-105.
