MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
118
LOGISTIKADA XAVFSIZLIK CHORALARI. ZAMONAVIY
YONDASHUVLAR VA INNOVATSIYALAR
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti
1-bosqich talabasi Abdullayev Jahangir
Kalit so'zlar:
logistika xavfsizligi, yuk tashish xavfsizligi, raqamli nazorat,
xavflarni boshqarish, kibertahdidlar, IoT xavfsizlik tizimlari
KIRISH
Zamonaviy logistika global iqtisodning muhim ustuni bo'lib, ta'minot zanjirining
barcha bo'g'inlarida xavfsizlik masalalari tobora dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.
COVID-19 pandemiyasi, geosiyosiy nizolar, iqlim o'zgarishlari va kibertahdidlar kabi
global muammolar logistika tizimiga nisbatan yangi xavf-xatarlarni keltirib chiqardi. Bu
omillar logistika sektorida xavfsizlik choralarini yangilash va takomillashtirish
zaruriyatini tug'dirdi.
Logistikada xavfsizlik tushunchasi faqatgina jismoniy xavfsizlik bilan
cheklanmaydi. Zamonaviy xavfsizlik konsepsiyasi quyidagi yo'nalishlarni o'z ichiga
oladi:
Jismoniy xavfsizlik (yuklarni o'g'irlanish va shikastlanishdan himoya
qilish)
Transport xavfsizligi (yo'l-transport hodisalarini oldini olish)
Axborot xavfsizligi (ma'lumotlar muhofazasi va kiberxavfsizlik)
Ekologik xavfsizlik (atrof-muhitga zarar yetkazmaslik)
Sanitariya xavfsizligi (yuklarning ifloslanishi va kontaminatsiyasini oldini
olish)
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
119
HOZIRDA OLIB BORILAYOTGAN ISHLAR
1. Raqamli texnologiyalar asosidagi xavfsizlik choralari
Bugungi kunda logistika sohasidagi xavfsizlik choralari raqamli transformatsiya
jarayonlari bilan chambarchas bog'liq. Zamonaviy raqamli texnologiyalar logistika
xavfsizligini ta'minlashda quyidagi yo'nalishlarda qo'llanilmoqda:
Sun'iy intellekt (AI) va mashinali o'rganish. 2024-yilda o'tkazilgan tadqiqotlar
shuni ko'rsatdiki, AI texnologiyalari logistika kompaniyalarining 67% tomonidan
xavfsizlikni ta'minlash uchun qo'llanilmoqda. Sun'iy intellekt algoritmlari:
G'ayrioddiy harakatlarni aniqlash va ogohlantirishni
Yuk tashish marshrutlarini xavfsizlik nuqtai nazaridan optimallashtirish
Yetkazib berish vaqtini aniq prognoz qilish
Ko'p sonli ma'lumotlarni tahlil qilib, potensial muammolarni oldindan
aniqlash kabi imkoniyatlarni beradi
Internet of Things (IoT) va sensorlar. Zamonaviy logistikada IoT qurilmalari
yuklarni real vaqt rejimida kuzatib borish, harorat, namlik va boshqa parametrlarni
nazorat qilish imkonini beradi. Tadqiqotlarga ko'ra, IoT texnologiyalari joriy etilgandan
so'ng, yuk yo'qotish holatlari o'rtacha 34% ga kamaygan.
Blokcheyn texnologiyalari. Blokcheyn logistika xavfsizligining yangi
standartini yaratmoqda. Bu texnologiya yordamida:
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
120
Ta'minot zanjirining shaffofligini ta'minlash
Tovarlarning haqiqiyligini tekshirish
Yuk hujjatlarining soxtalashtirilishini oldini olish
Tovar kelib chiqishi haqidagi ma'lumotlarni himoya qilish mumkin
Jahon Savdo Tashkilotining 2024-yildagi hisobotiga ko'ra, blokcheyn
texnologiyalari joriy etilgan logistika kompaniyalarida firibgarlik holatlari 45% ga
kamaygan.
Omborxona va yuk tashish xavfsizligi
Aqlli omborxona tizimlari. Zamonaviy omborxonalarda xavfsizlik masalalari
kompleks yechimlar orqali hal qilinmoqda:
3D skanerlar va dronlar yordamida omborxona inventarizatsiyasi
Aqlli videokuzatuv tizimlari va harakatni aniqlovchi sensorlar
Avtomatlashtirilgan
robotlar
va
manipulyatorlar
yordamida
xavfli
operatsiyalarni bajarish
Maxsus dasturiy ta'minot orqali omborxona operatsiyalarining xavfsizligini
nazorat qilish
Transport xavfsizligi.
Yuk tashishda xavfsizlikni ta'minlash uchun quyidagi
zamonaviy yondashuvlar qo'llanilmoqda:
Haydovchilarning charchoq darajasini nazorat qiluvchi tizimlar
Transport vositalarining texnik holatini real vaqt rejimida monitoring qilish
GPS kuzatuv tizimlari va geolokatsiya xizmatlaridan foydalanish
Avtopilot va haydovchiga yordam beruvchi intellektual tizimlar
Yukni himoya qiluvchi maxsus qurilmalar va qulflar
Ekologik va sanitariya xavfsizligi
. Logistikada ekologik xavfsizlikni ta'minlash
uchun quyidagi chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda:
Chiqindilarni kamaytirish va samarali utilizatsiya qilish
Energiya samaradorligini oshirish
Qayta tiklanadigan energiya manbalaridan foydalanish
XULOSA
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
121
Logistikada xavfsizlik choralari zamonaviy texnologiyalar va yondashuvlarning
jadal sur'atda rivojlanishi bilan tubdan o'zgarmoqda. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki,
kompleks xavfsizlik tizimlarini joriy etgan kompaniyalar nafaqat yo'qotishlarni
kamaytiradi, balki mijozlar ishonchini oshiradi va raqobatbardoshligini kuchaytiradi.
ADABIYOTLAR
1.
Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ
СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ В РАЗВИТИИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(8),
448-457.
2.
Ашурова, Н., Чекулаева, К., & Ачилов, М. (2025). АНАЛИЗ
ЗАРУБЕЖНОГО ОПЫТА МОДЕЛЕЙ КСО: РОЛЬ БИЗНЕСА В
ПРЕОДОЛЕНИИ ГЛОБАЛЬНЫХ КРИЗИСОВ.
Передовая экономика и
педагогические технологии
,
2
(1), 248-261.
3.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). ОСНОВЫ МЕТОДОЛОГИИ
УПРАВЛЕНИЯ КОРПОРАТИВНОЙ СОЦИАЛЬНОЙ ОТВЕТСТВЕННОСТИ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ.
Экономическое развитие и анализ
,
2
(9),
234-242.
4.
Ашурова, Н., & Чекулаева, К. (2024). РОЛЬ СОЦИАЛЬНОГО
ПАРТНЕРСТВА В СОВЕРШЕНСТВОВАНИИ НАЛОГОВОЙ ПОЛИТИКИ
РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН.
Передовая экономика и педагогические
технологии
,
1
(1), 232-240.
5.
Bakoev, K. N., & Chekulaeva, K. A. (2021). ECONOMETRIC ANALYSIS
OF INDUSTRIAL PRODUCTION’S VARIANCE IN THE SECTION OF CITIES
AND DISTRICTS OF THE NAVOI REGION.
Frontline Marketing, Management
and Economics Journal
,
1
(08), 7-14.
6.
Бакоев, Х. Н., & Чекулаева, К. А. (2021). ДИСПЕРСИОННЫЙ АНАЛИЗ
ПРОМЫШЛЕННОГО ПРОИЗВОДСТВА В РАЗРЕЗЕ ГОРОДАХ И РАЙОНАХ
НАВОИЙСКОЙ ОБЛАСТИ. In
ЭКОНОМИКА В ТЕОРИИ И НА ПРАКТИКЕ:
АКТУАЛЬНЫЕ ВОПРОСЫ И СОВРЕМЕННЫЕ АСПЕКТЫ
(pp. 149-152).
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
122
7.
Чекулаева, К. А. (2021). ОСОБЕННОСТИ СОВЕРШЕНСТВОВАНИЯ
ГЕОЛОГО-ЭКОНОМИЧЕСКОЙ
ОЦЕНКИ
И
РАЦИОНАЛЬНОГО
ИСПОЛЬЗОВАНИЯ
ОСВОЕНИЯ
МРАМОРНЫХ
МЕСТОРОЖДЕНИЙ.
Universum: технические науки
, (12-2 (93)), 62-66.
8.
Чекулаева, К. А. (2011).
Разработка организационно-экономического
механизма рационального использования месторождений мрамора
(Doctoral
dissertation, Московский государственный горный университет).
9.
Чекулаева, К. А., & Эйрих, В. И. Экономика и управление на предприятии
(по отраслям).
Экономика и управление
,
100
, 87-90.
10.
Rabbonaqulovich, C. S. (2020). Advantages and distinctive features of venture
capital. SAARJ Journal on Banking & Insurance Research, 9(3), 17-22.
11.
Rabbonaqulovich, C. S. (2022). VENTURE CAPITAL AS AN ECONOMIC
CATEGORY. European International Journal of Multidisciplinary Research and
Management Studies, 2(05), 83-87.
12.
Rabbonaqulovich, C. S. (2021). The role of venture capital in the innovative
development of a transformed economy. ACADEMICIA: An International
Multidisciplinary Research Journal, 11(10), 1746-1752.
13.
Rabbonaqulovich,
C.
S.
(2024).
VENCHUR
KAPITALI
SHAKLLANISHINING ILMIY-NAZARIY ASOSLARI.
Economics and Innovative
Technologies
,
12
(5), 22-33.
14.
Chulliyev, S. (2024). INNOVATSION JARAYONLAR BILAN VENCHUR
KAPITALI O ‘RTASIDAGI BOG ‘LIQLIK VA UNGA TA’SIR QILUVCHI
OMILLAR.
Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil
,
2
(5), 67-74.
15.
Чуллиев, С. (2024). O ‘ZBEKISTONDA INNOVATSION TADBIRKORLIK
VA VENCHUR FONDLARINI QO ‘LLAB-QUVVATLASHNING USTUVOR YO
‘NALISHLARI.
Economics and Innovative Technologies
,
12
(3), 1-14.
16.
Latipov, N., Komilova, N., Makhmudov, B., Berdiev, K., Moslemzadeh, M.,
Chulliyev, S., ... & Hamroyev, M. (2024). Econometric modeling and forecasting of
environmental conditions of cities and population health problems: Case study of
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
123
Navoi and Zarafshan cities. Macedonian Journal of Ecology and Environment, 26(2),
169-181.
17.
Cho‘lliyev,
S.
(2022).
O
‘ZBEKISTONDA
TRANSFORMATSIYALASHAYOTGAN IQTISODIYOTNING INNOVATSION
RIVOJLANISHIDA VENCHUR KAPITALNING O ‘RNI.
Economics and
Innovative Technologies
,
10
(5), 297-306.
18.
Chulliyev, S. R. (2021). VENCHUR KAPITALI IQTISODIYOTNI
INNOVASION RIVOJLANTIRISH OMILI SIFATIDA.
Oriental renaissance:
Innovative, educational, natural and social sciences
,
1
(10), 596-602.
19.
Чуллиев, С. Р. (2020). СОСТОЯНИЕ ВЕНЧУРНОЙ ИНВЕСТИЦИИ В
УЗБЕКИСТАНЕ.
РЕДАКЦИОННАЯ КОЛЛЕГИЯ
,
67
.
20.
Чўллиев, С. Р. (2021). ЎЗБЕКИСТОНДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ
ШАКЛЛАНИШИ.
Scientific progress
,
2
(7), 543-547.
21.
Чўллиев,
С.
Р.
(2020).
ИҚТИСОДИЁТНИ
ИННОВАЦИОН
РИВОЖЛАНТИРИШДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИДАН ФОЙДАЛАНИШНИНГ
ХОРИЖ ТАЖРИБАСИ.
Иқтисодиётда инновация
,
4
(3).
22.
Чуллиев, С. Р. (2024, October). РАҚАМЛИ ИҚТИСОДИЁТНИНГ
РИВОЖЛАНИШИДА ВЕНЧУР КАПИТАЛИНИНГ РОЛИ. In
International
Conference on Adaptive Learning Technologies
(Vol. 10, pp. 16-18).
23.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). The Significance of Venture
Capital on the Digital Economy. American Journal of Business Practice, 1(7), 47–52.
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/508
24.
Chulliyev Suhrob Rabbonaqulovich. (2024). Scientific-Theoretical Basis of
Venture Capital. American Journal of Business Practice, 1(6), 46–51. Retrieved from
https://semantjournals.org/index.php/AJBP/article/view/252
25.
Чуллиев,
С.
(2024).
ВЗАИМОСВЯЗЬ
ИННОВАЦИОННЫХ
ПРОЦЕССОВ
С
ВЕНЧУРНЫМ
КАПИТАЛОМ
И
ФАКТОРАМИ,
ВЛИЯЮЩИМИ НА ИННОВАЦИОННЫЕ ПРОЦЕССЫ. Экономическое
развитие и анализ, 2(5), 67-74.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
124
26.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
27.
Rashidov, M., & Toshimov, S. (2023). МИНТАҚАЛАРДА ЭРКИН
ИҚТИСОДИЙ ВА КИЧИК САНОАТ ЗОНАЛАРИНИ ЖОЙЛАШТИРИШ
ЗАРУРИЯТИ.
Economics and Innovative Technologies
,
11
(4), 175-186.
