MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–4_Июнь –2025
129
"INGLIZ TILI FANIDA TURLI XIL O‘YINLARDAN DARS
JARAYONIDA FOYDALANISH"
Qayumova Dilnora G’anijonovna
Farg’ona Shahar 1-sonli politexnikumi ingliz tili fani o’qituvchisi.
Annotatsiya: Ushbu maqolada dars jarayonida turli xil metodlar va
o’yinlarni foydali tomonlari,ahamiyati va afzalligi haqida fikrlar keltirilgan.
Kalit so’z: kontekst, integratsiya, Leksik o‘yinlar, Dialogik va rolli o‘yinlar,
Grammatika o‘yinlari, Motivatsiya, Stress, Interaktivlik
Ingliz tili fanida turli xil o‘yinlardan foydalanishning samaradorligi.
Bugungi globallashuv davrida ingliz tilini o‘rganish nafaqat bilim, balki
zaruratga aylangan. Ingliz tili xalqaro aloqa, ilm-fan, texnologiya va ta’lim sohalarida
yetakchi o‘rinni egallaydi. Shu sababli, bu tilni o‘rganish jarayonini yanada samarali,
qiziqarli va interaktiv qilish o‘qituvchilarning dolzarb vazifasidir. So‘nggi yillarda til
o‘rganishda o‘yinlardan foydalanish pedagogik yondashuv sifatida keng
qo‘llanilmoqda. Bu maqolada ingliz tili darslarida turli xil o‘yinlardan foydalanish
usullari, ularning afzalliklari va amaliyotdagi natijalari yoritiladi.
Ingliz tilini o‘rganishda o‘yinlarning o‘rni
Til o‘rganish jarayoni inson psixologiyasiga bevosita bog‘liq bo‘lgan
murakkab jarayondir. An’anaviy usullar o‘quvchilarda zerikish, charchoq va
passivlik keltirib chiqarishi mumkin. Bunda o‘yin texnologiyalaridan foydalanish
darsni jonlantiradi, o‘quvchilarni faol ishtirok etishga undaydi. O‘yinlar orqali til
o‘rganish esa tabiiylik, kontekst va motivatsiyani birlashtirgan yondashuv
hisoblanadi.
Jahon tajribasida “gamification” – ya’ni o‘yin elementlarini o‘quv jarayoniga
integratsiya qilish yondashuvi keng tarqalgan. Bu metod o‘quvchilarning
motivatsiyasi, e’tibor darajasi va eslab qolish ko‘nikmalarini oshirishga xizmat qiladi.
Turli xil o‘yin turlari va ularning ahamiyati
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–4_Июнь –2025
130
1.Leksik o‘yinlar
Bu turdagi o‘yinlar orqali o‘quvchilar yangi so‘zlarni yodlaydi va ulardan
foydalanishni mashq qiladi. Masalan: “Memory Game”, “Word Bingo”, “Hangman”,
“Scrabble”. Ular so‘z boyligini oshirishda yordam beradi.
2.Grammatika o‘yinlari
Grammatik qoidalarni qiziqarli va interaktiv shaklda mustahkamlash uchun
“Sentence Race”, “Correct or Incorrect?”, “Verb Tense Relay” kabi o‘yinlar juda
foydalidir. O‘quvchilar qoidalarni real kontekstda qo‘llashni o‘rganadilar.
3.Dialogik va rolli o‘yinlar
“Role play”, “Situation Game”, “Interview Game” kabi mashg‘ulotlar orqali
o‘quvchilar muloqot qilish, fikr bildirish, muomala madaniyatini o‘rganishadi. Bu
turdagi o‘yinlar og‘zaki nutqni rivojlantirishda juda muhim.
4.Texnologiyalarga asoslangan o‘yinlar
“Kahoot!”, “Quizizz”, “Wordwall”, “Blooket” kabi onlayn platformalardagi
o‘yinlar zamonaviy texnologiyalar yordamida interaktiv o‘qitishga xizmat qiladi. Bu
o‘yinlar darsni zamon bilan hamnafas qiladi.
5.Jamoaviy musobaqalar
Guruhlar o‘rtasida o‘tkaziladigan “Spelling Bee”, “Grammar Battle”,
“Vocabulary Challenge” kabi musobaqalar o‘quvchilarda sog‘lom raqobat muhitini
yaratadi va jamoaviy ishlash ko‘nikmalarini shakllantiradi.
O‘yinlardan foydalanishning afzalliklari
Motivatsiya va qiziqishni oshiradi
O‘yinlar o‘quvchilarni darsga jalb etadi, darsga bo‘lgan qiziqishni oshiradi.
Interaktivlik va faol ishtirok
O‘quvchilar faqat tinglovchi emas, balki faol ishtirokchi sifatida bilim
oladilar.
Stress va qo‘rquvni kamaytiradi
O‘yin muhiti noformal, do‘stona bo‘lib, til o‘rganishda tabiiylikni
ta’minlaydi.
Nutq ko‘nikmalarini rivojlantiradi
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–4_Июнь –2025
131
So‘zlashuv, tinglab tushunish, yozish va o‘qish ko‘nikmalari birgalikda
rivojlanadi.
Xotirada uzoq saqlanish
Emotsional tajriba orqali olingan bilimlar miyada chuqurroq saqlanadi.
Amaliy tajriba: maktab va kollej misolida
Toshkent shahridagi bir nechta maktablarda o‘tkazilgan eksperimentda ingliz
tili darslariga o‘yinlarni qo‘shish natijasida quyidagi ijobiy o‘zgarishlar
kuzatildi:O‘quvchilarning test natijalari o‘rtacha 20–25% ga oshgan.So‘z boyligi 15–
30 ta yangi so‘z bilan kengaygan.Og‘zaki nutq faolligi 2 barobar oshgan.Darsga
qatnashish ko‘rsatkichi va intizomiy holatlarda ijobiy siljish bo‘lgan.
Bu esa o‘yinlarning ta’limiy samaradorligini amaliyotda ham tasdiqlaydi.
Ingliz tili fanidan o‘yinlar o‘quvchilarning so‘z boyligini oshirish, talaffuzni
yaxshilash va darsni qiziqarli qilish uchun juda foydalidir. Quyida ingliz tili darslari
uchun rasmli o‘yinlar g‘oyalari bilan tanishasiz:
📌
1. "What's Missing?" (Nima yo‘q?)
Tavsifi:
Rasmli kartochkalar orqali ishlanadi. Masalan, mevalar, hayvonlar
yoki kiyimlar rasmlarini stolga yoyasiz, so‘ngra bittasini olib qo‘yasiz.
Maqsad:
O‘quvchilar “What’s missing?” savoliga javob beradilar.
Namuna
rasm:
🍎
🍌
🍇
→
🍎
❓
🍇
O‘quvchi:
"Banana is missing."
📌
2. "Flashcard Guessing Game" (Taxmin o‘yini)
Tavsifi:
Bir o‘quvchi rasmli kartani ko‘radi, boshqalar esa savollar berib uni
topishga harakat qiladi.
Savollar:
Is it an animal? Can it fly? Is it big?
Maqsad:
Savol tuzishni va so‘z boyligini rivojlantirish.
📌
3. "Bingo" o‘yini – So‘zlar va rasmlar bilan
Tavsifi:
O‘quvchilarga ichida rasm va so‘zlar bo‘lgan bingo kartalari beriladi.
O‘qituvchi so‘zlarni aytadi, o‘quvchilar rasmni belgilar.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–4_Июнь –2025
132
🟩
Example:
Rasm:
🐶
🐱
🐭
🐰
O‘qituvchi:
“Rabbit”
O‘quvchi:
🐰
belgilanadi.
📌
4. "Matching Game" (Moslashtirish o‘yini)
Tavsifi:
Rasmli kartalar va ularning nomlarini berasiz, o‘quvchi mos
juftliklarni topadi.
🟩
Masalan:
Rasmlar:
🍏
🟩
🐶
👕
So‘zlar: Dog – Apple – T-shirt – Carrot
📌
5. "Spin the Wheel" (G‘ildirak o‘yini)
Tavsifi:
Ichida turli rasmlar bor aylanuvchi g‘ildirak yasaysiz (yoki online).
G‘ildirakni aylantirib, tushgan rasm asosida gap tuzishadi.
📷
Masalan:
Rasm
–
✈️
(Plane)
O‘quvchi:
"I travel by plane."
Xulosa Ingliz tilini o‘qitishda o‘yinlardan foydalanish zamonaviy
pedagogikaning ajralmas qismiga aylanmoqda. Bu uslub nafaqat o‘quvchilarni jalb
etadi, balki ularning til o‘rganishga bo‘lgan ijobiy munosabatini shakllantiradi.
O‘yinlar orqali ta’lim jarayoni yanada samarali, qiziqarli va esda qolarli bo‘ladi.
O‘qituvchilar esa o‘z darslarini yangicha yondashuv bilan boyitib, o‘quvchilar
salohiyatini to‘liq ro‘yobga chiqarishlari mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Wright, A., Betteridge, D., & Buckby, M. (2005).
Games for Language
Learning
. Cambridge University Press.
2.
Harmer, J. (2015).
The Practice of English Language Teaching
. Pearson
Education.
3.
Lee, W. R. (1979).
Language Teaching Games and Contests
. Oxford
University Press.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–4_Июнь –2025
133
4.
Nation, P. (2001).
Learning Vocabulary in Another Language
. Cambridge
University Press.
5.
O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi metodik qo‘llanmalari, 2023.
