MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–3_Июнь –2025
7
YOSH BOLALARDA KANDIDOZ STOMATITING KLINIK KECHISHI VA
DAVOLASHNING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI.
B.U.Jaxonaliyev
Toshkent Davlat Stomatologiya Instituti
Bolalar terapevtik stomatologiya kafedrasi
Kirish
.Xozirgi kunda stomatologiya rivojlanishiga qaramay ba’zi o’g’iz
bo’shlig’i kasalliklari aktual qiyin davolanyotgan kasalliklar sifatida muammoga
uchrab kelmoqda, shulardan biri kandidoz stomatit, har bir insonning tanasida mavjud
bo’lib,insonga hech qanday zarar etkazmaydi. Muayyan sharoitlar yuzaga kelganda,
faol ravishda ko'paya boshlaydi, bu esa og'iz bo'shlig'i shilliq qavatining
yallig'lanishiga olib keladi.
Bunday omillarga quyidagilar kiradi:metabolik buzilishlar ,qandli diabet
endokrin tizim kasalliklari,gipovitaminoz,oshqozon-ichak traktining surunkali
patologiyalari,uzoq
muddatli
antibiotik
terapiyasi,homiladorlik,kontratseptiv
tabletkalardan foydalanish,yomon odatlar (spirtli ichimliklarni suiiste'mol qilish,
chekish) va boshqalar.
Bu teri va og'iz shilliq qavatining yaxlitligini buzishga olib keladigan
kimyoviy va mexanik sharoitlardir. Bularga quyidagilar kiradi: blyashka va tish
toshlari, tishlarning o'tkir qirralari, noqulay protezlar, kimyoviy ifloslanish va
boshqalar.
Yosh bolalarda kandidoz stomatitning belgilari og'izda oq pishloqli plitalar
ko'rinishida namoyon bo'ladi. Ota-onalar ko'pincha ularni qolgan sutli ovqatlar bilan
aralashtirib yuborishadi. Blyashka olib tashlanganda, bolaning shilliq qavatida va
tilida yaralar va eroziyalar paydo bo'ladi. Kasallikning rivojlanishi bilan qo'shimcha
belgilar paydo bo'ladi,shilliq qavat shishiradi - bolaning yutib yuborishi qiyin,
ovqatlanish og'riq va noqulaylik tug'diradi,bemorning ishtahasi yo'qoladi,infektsiya
ichaklarga kirsa, qorin og'rig'i va ovqat hazm qilish muammolari paydo bo'ladi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-28
Часть–3_Июнь –2025
8
Tashqi tomondan, kattalar va bolalarda kandidoz stomatiti o'zini glossit
(tilning infektsiyasi) yoki kandidoz sifatida namoyon qilishi mumkin.
O'tkir va surunkali og'iz kandidozi amalda uchraydi. Birinchisi tez rivojlanadi,
ikkinchisi sust kurs va noaniq alomatlar, davriy relapslar va yallig'lanish bilan
tavsiflanadi.
O'tkir qo'ziqorinli kandidal stomatit psevdomembranoz (oq blyashka
osongina chiqariladi va qizarib ketgan joylarni ko'rsatadi) va atrofik (blyashka yo'q,
shilliq qavatning yuzasi quriydi, qizil rangga aylanadi va og'riqli bo'ladi) bo'lishi
mumkin.
Shilliq qavatning yallig'lanishini kamaytirish uchun emas, balki relapslarning
oldini olish uchun kattalar va bolalarda kandidoz (zamburug'li) stomatitni davolash
faqat kompleks tarzda amalga oshiriladi. Terapiya bir vaqtning o'zida bir nechta
dorilarni qabul qilishni o'z ichiga oladi,antimikotiklar – topikal foydalanish uchun
antifungal preparatlar,chayish va sug'orish uchun mahalliy antiseptik eritmalar
(qo'shimcha infektsiyani oldini olish uchun),antigistaminlar (qo'ziqorin faoliyatiga
allergiya rivojlanishi uchun tavsiya etiladi),vitamin komplekslari (tanadagi moddalar
etishmovchiligini bartaraf etish uchun).Qayta tiklashni tezlashtirish uchun bemor
maxsus parhezga rioya qilishi kerak. Og'iz va farenksning shilliq pardalarini tiklash
kerak.
Xulosa
.Ko'pincha kasal bemorlar tish shifokoriga borishni kechiktirib, uyda
kandidal stomatitni qanday davolash kerakligi bilan qiziqishadi. Ammo uyda
kandidozni davolash mumkin emas. Ehtimol, faqat patologiyaning o'tkir alomatlarini
yo'qotish mumkin bo'ladi, bu esa bir muncha vaqt o'tgach yana o'zini namoyon qiladi.
Yallig'lanish surunkali holga kelmasligi uchun kasallikning birinchi alomatlarini
sezganingizdan so'ng darhol shifokorga murojaat qilishingiz kerak.
