MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–6_Июнь –2025
145
ONA SUTI BEBAHO-NE’MAT!
Farg'ona shahar Abu Ali Ibn Sino nomidagi
Jamoat salomatligi texnikumi
Maxsus fanlar kafedrasi mudiri
Rustamova Dilraboxon
Annotatsiya: Ko'pincha suyuq oltin deb ataladigan ona suti asrlar davomida
chaqaloqlar uchun optimal oziq-ovqat sifatida tan olingan. Uning tarkibi o'sib
borayotgan chaqaloqning doimiy o'zgarib turadigan ehtiyojlarini qondirish uchun
noyob tarzda ishlab chiqilgan bo'lib, oziqlantirish, immunitet va oddiy oziq-ovqatdan
tashqarida bo'lgan son-sanoqsiz foydalarni ta'minlaydi. Sun'iy formulalar sezilarli
darajada rivojlangan bo'lsa-da, ular ona sutining murakkab va dinamik tabiatini
to'liq takrorlay olmaydi. Ushbu maqola ona sutining afzalliklari va sun'iy
oziqlantirishning mumkin bo'lgan salbiy oqibatlarini o'rganadi.
Kalit so’zlar: immunitet, YUNISEF, fermentlar, semizlik, immunoglobulin,
kaltsiy, magniy, oqsil, yog’, kaliy, allergologik, jamiyat.
Breast milk is priceless!
Annotation: Often referred to as liquid gold, breast milk has been recognized
for centuries as the optimal food for infants. Its composition is uniquely designed to
meet the ever-changing needs of the growing baby, providing nutrition, immunity,
and countless benefits beyond simple nutrition. While artificial formulas have
improved significantly, they cannot fully replicate the complex and dynamic nature
of breast milk. This article explores the benefits of breast milk and the potential
negative consequences of artificial feeding.
Keywords: immunity, UNICEF, enzymes, obesity, immunoglobulin, calcium,
magnesium, protein, fat, potassium, allergological, society.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–6_Июнь –2025
146
Onaning koʻkrak suti bola uchun malham! Ayniqsa, koʻzi yorigandan keyin
kelgan dastlabki uch kunlik ona suti yanada shifobaxsh! Ona sutini emib ulgʻaygan
bola kasallikka kam chalinadi. Immuniteti mustahkam boʻladi.
Masalan, ona sutida uglevodlar koʻp. Ular tarkibiga sutni normal hazm
boʻlishiga yordam beruvchi alohida moddalar(V-laktoza) kiradi. Uning tarkibidagi
vitaminlar va mineral tuzlar oʻsuvchi organizm talabini toʻliq qondiradi. Unda kalsiy
va fosfor yaxshi nisbatda boʻladi, shuning uchun koʻkrak suti emgan bolalar raxit
xastaligi bilan kam kasallanadi.
Ayol sutida tuzlar, temir moddasi, mis, rux, kobalt va qon ishlab chiqarish
jarayoniga taʼsir qiluvchi boshqa mikroelementlar yetarli miqdorda boʻladi. Buning
natijasida koʻkrak suti emgan bolalarda sunʼiy ovqatlantiriladigan bolalarga
qaraganda kamqonlik kasali kam uchraydi.
YUNISEFning taʼkidlashicha, planetamizda tugʻilayotgan har ikki nafar
bolaning biri dunyoga kelishining dastlabki daqiqasidan-oq ona sutidan mahrum
ekan. Ilmiy tadqiqotlarga koʻra, koʻkrak suti bilan oziqlanish darajasi 100 foizga
koʻtarilsa, har yili dunyoda 5 yoshgacha boʻlgan 820 ming bola va 20 ming ayolning
hayotini saqlab qolish mumkin ekan.
Har bir bola hech boʻlmaganda hayotining birinchi olti oyi davomida koʻkrak
sutini emganida, aqliy qobiliyati oshishi hisobidan global iqtisodiyotga qoʻshimcha
300 milliard dollar daromad keltirgan boʻlar ekan. Afsuski, yangi tugʻilgan
chaqaloqlarning 77 millioni hayotining birinchi soatlaridanoq ona sutini ololmayapti.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–6_Июнь –2025
147
Inson suti o'ziga xosdir va barcha o'rinbosar oziqlantirish preparatlari undan
sezilarli darajada farq qiladi, bu esa ona sutini chaqaloqlarni oziqlantirish uchun
noyob ustun qiladi . Inson suti bir xil tana suyuqligi emas, balki tarkibi o'zgaruvchan
sut bezining sekretsiyasidir. Old sut orqa sutdan, og'iz suti esa o'tish davri va etuk
sutdan keskin farq qiladi. Sut kunning vaqti va laktatsiya davrida o'zgaradi. Ko'krak
suti oqsillar, lipidlar, uglevodlar, minerallar, vitaminlar va mikroelementlar kabi oziq
moddalardan iborat bo'lib, ular yosh chaqaloqlarning ozuqaviy ehtiyojlarini qondirish
va normal o'sishi va rivojlanishini ta'minlash uchun muhim ahamiyatga ega . Sigir
suti bilan solishtirganda, ona suti kamroq umumiy proteinni (8-10 g / l) o'z ichiga
oladi, ammo bu yuqori biologik ahamiyatga ega va ona suti oqsillari kazein va zardob
oqsillarining to'g'ri muvozanatidan iborat bo'lib, ozuqaviy, shuningdek, funktsional
xususiyatlarga ega. ovqatdan keyin o'ziga xos javob bilan aks ettirilgan ehtiyojlar .
Sog'lom onalarning ona suti, shuningdek, n-3 va n-6 uzun zanjirli ko'p
to'yinmagan yog'li kislotalarning (PUFA) optimal nisbati bilan tavsiflanadi. Bu
triglitseridlar va fosfolipidlarning tarkibiy qismlari bo'lib, metabolizm va miya
rivojlanishi uchun muhim bo'lgan murakkab tuzilmalarni hosil qiladi. Ushbu lipidlar
laktatsiya davrida o'zgarib turadi. Inson sutidagi asosiy uglevod laktoza disaxarididir.
Laktozadan tashqari, ona sutida monosaxaridlar (asosan glyukoza va galaktoza) va
130 dan ortiq turli xil oligosakkaridlar mavjud. Odam sutida ko'p miqdorda (10-12 g
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–6_Июнь –2025
148
/ l) neytral va kislotali oligosakkaridlar mavjud bo'lib, ular ichak mikrobiotasiga va
rivojlanayotgan immunitet tizimiga ta'sir qiluvchi murakkab molekulyar tuzilmalarga
ega, sigir sutida esa faqat izlar mavjud.
Xulosa.
Ona suti chaqaloqlar uchun eng maqbul oziq-ovqat bo'lib qoladi va
sog'lom o'sish, rivojlanish va immunitetni rag'batlantiradigan juda ko'p foyda
keltiradi. Muayyan holatlarda sun'iy oziqlantirish zarur alternativa bo'lishi mumkin
bo'lsa-da, ona sutining noyob afzalliklarini va sun'iy oziqlantirish bilan bog'liq
potentsial
xavflarni
tan
olish
kerak.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
O’zbekiston Reapublikasi SSV ligi oliy va o’rta talim o’quv uslub idorasi
Andijon davlat tibbiyot instituti “Bolalar kasalliklari propedivtikasi” 207-b.
“Andijon-2006y”
2.
2. Hambraeus, Forsum E, Lönnerdal B. Nutritional aspects of breast milk and
cow’s milk formulas. In: Hambraeus L, Hanson L, MacFarlane H. Symposium on
Food and Immunology. Stockholm: Almqvist and Wiksell,1975.
3.
Pediatriyada hamshiralik ishi . Qodir Inomov, Manzura G’aniyeva
Bolalar kasalliklari DAMINOV T.A., XALMATOVA B.T. BOBOYEVA U.R.
