MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–3_Июнь –2025
336
LOYIHA RISKLARINI BOSHQARISH STRATEGIYALARI
(TA’LIM SOHASIDA)
Mirzayeva Marg’uba Xurramovna
(O’zbekiston Respublikasi Bank-moliya akademiyasi magistranti,
elektron pochta manzili: marg’ubamirzayeva1981@gmail.com
)
Annotatsiya:
Mazkur maqolada ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan
loyihalarning muvaffaqiyatli bajarilishini ta’minlashda risklarni boshqarish
strategiyalarining o‘rni va ahamiyati o‘rganiladi. Maqolada ta’lim loyihalariga xos
bo‘lgan asosiy xavf-xatarlar, ularni aniqlash va baholash usullari, shuningdek,
zamonaviy yondashuvlar asosida shakllangan samarali boshqaruv strategiyalari
tahlil qilinadi. Milliy va xalqaro tajribalar asosida ta’limdagi loyiha risklarini
kamaytirish, oldini olish va nazorat qilish bo‘yicha takliflar ishlab chiqiladi. Ish
natijalari ta’lim sohasida barqaror va sifatli loyihalarni tashkil etish uchun amaliy
ahamiyatga ega bo‘lishi mumkin.
Kalit so’zlar: Ta’lim loyihalariga xos bo‘lgan asosiy xavf-xatarlar, ularni
aniqlash va baholash usullari, zamonaviy yondashuvlar asosida shakllangan
samarali boshqaruv strategiyalari, milliy va xalqaro tajribalar asosida ta’limdagi
loyiha risklarini kamaytirish, oldini olish va nazorat qilish bo‘yicha takliflar.
Abstract: This article examines the role and importance of risk
management strategies in ensuring the successful implementation of projects
implemented in the education system. The article analyzes the main risks inherent in
educational projects, methods for their identification and assessment, as well as
effective management strategies based on modern approaches. Based on national and
international experience, proposals are developed to reduce, prevent and control
project risks in education. The results of the work may be of practical importance for
organizing sustainable and high-quality projects in the education sector.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–3_Июнь –2025
337
Keywords: Main risks inherent in educational projects, methods for
identifying and assessing them, effective management strategies based on modern
approaches, proposals for reducing, preventing and controlling project risks in
education based on national and international experience.
KIRISH
Zamonaviy
ta'lim
tizimi
innovatsion
yondashuvlar,
raqamli
yutuqlar
va
yangi
o'qitish
metodologiyalarini
qabul
qilish
orqali
doimiy
ravishda
rivojlanmoq
da.
Ushbu
o'zgarishlar
yuzaga
kelganda,
ta'lim
loyihalari
muvaffaqiyatini
ta'minlash
uchun
samarali
risklarni
boshqarish
muhim
ahamiyatga
ega.
Ushbu
jarayon
potentsial
xavflarni
sinchkovlik
bilan
aniqlash,
ularning
ta'siri
va
ehtimolini
har
tomonlama
baholash
va
ushbu
muammolarni
yumshatish
yoki
boshqarish
uchun
strategik
rejalarni
ishlab
chiqishni
o'z
ichiga
oladi.
Xatarlarni
proaktiv
boshqarishga
urg'u
berish
davom
etay
otgan
innovatsiyalar
va
texnologik
siljishlarga
muammosiz
moslashadigan
mustahka
m
ta'lim
muhitini
yaratishga
yordam
beradi.
ADABIYOTLARNI TAHLILI, USLUBI VA NATIJA:
Ta’lim loyihalarida uchraydigan asosiy risklar
Ta’lim sohasida amalga oshiriladigan loyihalarda quyidagi asosiy xavf
omillari ko‘proq uchraydi:
Moliyaviy risklar
— byudjetning yetarli emasligi yoki noto‘g‘ri
rejalashtirilgan xarajatlar;
Kadrlar bilan bog‘liq risklar
— loyihani amalga oshirishda yetarli
malakali xodimlarning yo‘qligi;
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) risklari
— texnik
nosozliklar, tizimlar o‘z vaqtida joriy qilinmasligi;
Tashkiliy risklar
— loyihaning noto‘g‘ri boshqaruvi, ichki
koordinatsiyaning sustligi;
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–3_Июнь –2025
338
Qonunchilik va normativ hujjatlar bilan bog‘liq risklar
— ta’lim
sohasidagi me’yoriy bazalardagi o‘zgarishlar;
Ijtimoiy risklar
— loyiha natijalariga aholining yoki ta’lim
jamoatchiligining qarshiligi yoki sust ishtiroki.
Risklarni boshqarish bosqichlari
Ta’lim loyihalarida risklarni boshqarish quyidagi ketma-ket bosqichlarda
amalga oshiriladi:
1.
Risklarni aniqlash
O‘qituvchilar, boshqaruvchilar, texnik mutaxassislar
va boshqa manfaatdor tomonlar bilan intervyu va so‘rovnomalar o‘tkazish orqali
potentsial xavflar aniqlanadi.
2.
Risklarni tahlil qilish va baholash
Risklarning ehtimolligi va ular
amalga oshganda yuzaga keladigan zarar darajasi hisoblanadi. Bu bosqichda
risk
matrikasi
keng qo‘llaniladi.
3.
Risklarga qarshi strategiyalar ishlab chiqish
Har bir muhim risk
uchun mos boshqaruv strategiyasi tanlanadi.
4.
Risklarni monitoring qilish va nazorat qilish
Loyiha davomida yuzaga
kelgan o‘zgarishlarga mos ravishda risklar qayta baholanadi va kerakli choralar
ko‘riladi.
Asosiy boshqaruv strategiyalari
1.
Riskdan qochish
Masalan, agar yangi o‘quv platformani joriy etish
loyihasi mavjud infratuzilmaga mos kelmasa, loyiha doirasini o‘zgartirish orqali bu
riskdan voz kechiladi.
2.
Riskni kamaytirish
AKT bilan bog‘liq risklarni kamaytirish uchun pilot
sinovlar o‘tkazish, o‘qituvchilarga treninglar tashkil qilish orqali texnologiyalarga
moslashish ta’minlanadi.
3.
Riskni qabul qilish
Ba’zan kichik texnik kechikishlar kutiladi va ular
loyiha taqvimiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmaydi. Bu holda risk qabul qilinadi, lekin
tayyorlik saqlanadi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–3_Июнь –2025
339
4.
Riskni boshqalarga o‘tkazish
Masalan, loyiha texnik qismini tashqi
AKT kompaniyaga topshirish orqali texnik nosozliklar bilan bog‘liq mas’uliyat
ularga yuklatiladi.
AMALIY MISOL
Nufuzli
oliy
ta'lim
muassasa
si
yaqinda
akademik
kirish
va
raqamli
ishtirokni
yaxshilash
uchun
innovatsion
elektron
ta'lim
platformasini
ishg
tushirdi.
Internetga
ulanish
va
raqamli
savodxonlik
bilan
bog'liq
muammolarni
tan
ol
gan
holda,
muassasa
ilg'or
infratuzilmaga
sarmoya
kiritdi,
xodimlar
va
talabalar
uch
un
keng
qamrovli
o'quv
mashg'ulotlarini
taklif
qildi
va
uzluksiz
ishlashini
ta'minlash
uchun
texnik
ekspertizadan
autsorsing
qildi.
Ushbu
strategik
yondashuv
nafaqat
pla
tformani
muvaffaqiyatli
amalga
oshirishni
osonlashtirdi,
balki
foydalanuvchi
qiyinc
hiliklarini
sezilarli
darajada
kamaytirdi,
uzluksiz
onlayn
ta'lim
tajribasini
ta'minladi
va
barcha
foydalan
uvchilar
orasida
katta
texnologik
ishonchni
kuchaytirdi
.
XULOSA
Samarali
risklarni
boshqarish
ta'lim
loyihalari
muvaffaqiyati
va
barqarorligini
kafolatlashda
hal
qi
luvchi
rol
o'ynaydi.
Potentsial
xavflarni
sinchkovlik
bilan
tahlil
qilish
va
tegishli
strategiyalarniamalga
oshirish
orqali
o'qituvchilar
muammolarni
proaktiv
tar
zda
hal
qilishlari
mumkin.
Ushbu
yondashuv
ta'lim
tizimida
yuqori
sifatli,
innovatsion
va
ta'sirli
rivojlanishni
ta'minlaydi,
natijada
ta'lim
natijalarini
oshiradi
va
kelaja
k
avlodlar
uchun
uzoq
muddatli
o'sish
va
barqarorlikni
ta'minlaydi.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
Аbdukarimov, I. А. (2020).
Loyiha boshqaruvi asoslari
. Toshkent:
“Iqtisodiyot” nashriyoti.
2.
Karimov, R. M. (2021).
Ta’lim loyihalarini boshqarishda zamonaviy
yondashuvlar
. O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, ilmiy-
uslubiy to‘plam.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–3_Июнь –2025
340
3.
Project Management Institute (PMI). (2021).
A Guide to the Project
Management Body of Knowledge (PMBOK® Guide)
– 7th Edition. PMI Publishing.
4.
Kerzner, H. (2017).
Project Management: A Systems Approach to
Planning, Scheduling, and Controlling
. 12th Edition. Wiley.
5.
Mirziyoyeva, S. T. (2022).
Ta’lim tizimida axborot texnologiyalarini
joriy etishdagi muammolar va risklar
. // “Pedagogik izlanishlar” jurnali, №2, 45–49-
betlar.
6.
Chapman, C. & Ward, S. (2011).
How to Manage Project Opportunity
and Risk: Why Uncertainty Management can be a Much Better Approach than Risk
Management
. Wiley.
7.
Назарова, Д. К., & Сафарова, М. Х. (2019).
Проектное управление в
сфере образования: подходы, проблемы, решения
. // Вестник высшего
образования, №4, 33–39.
8.
UNESCO (2020).
Risk Management in Education: Guidelines for
Planning and Implementation
. [UNESCO Publishing].
9.
Шарипова, М. Р. (2023).
Ta’lim loyihalarida monitoring va risklarni
baholash usullari
. // “Ilm-fan va taraqqiyot” jurnali, №1(31), 22–28-betlar.
10.
Government of Uzbekistan. (2021).
O‘zbekiston Respublikasida ta’lim
sohasida raqamli transformatsiya strategiyasi – 2030
. — Toshkent: Axborot
texnologiyalari vazirligi.
