MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
182
MAKTAB BITIRUVCHILARINI AXBOROT TEXNALOGIYALARI
KASBIGA YO’NALTIRISH.
НАПРАВЛЕНИЕ ВЫПУСКНИКОВ ШКОЛ НА ПРОФЕССИЮ
ИНФОРМАЦИОННЫЕ ТЕХНОЛОГИИ IMPLEMENTATION OF
DIRECTING SCHOOL GRADUATES TO THE PROFESSION OF
INFORMATION TECHNOLOGIES
Andijon mashinasozlik instituti, Talaba
Darmonov Muhammadyusuf Muhammadrasul o’g’li o’g’li
Email: okangbolamn22@gmail.com
tel:+998941072494
ANNOTATSIYA: Mazkur tezisda maktab bitiruvchilarini axborot
texnologiyalari (AT) sohasi bo‘yicha kasbga yo‘naltirishning ahamiyati va usullari
yoritilgan. Axborot texnologiyalari sohasining zamonaviy jamiyatda tutgan o‘rni va
iqtisodiy rivojlanishda tutgan roli haqida so‘z yuritiladi. Tezisda o‘quvchilarda
texnik qobiliyatlarni rivojlantirish, AT sohasi bilan bog‘liq kasblarga qiziqish
uyg‘otish, shuningdek, mehnat bozorining talablariga mos mutaxassislar
yetishtirishga yo‘naltirilgan dasturlar va uslublar tahlil qilinadi. Xususan, maktab va
AT sohasi o‘rtasidagi hamkorlik, amaliy darslar, seminarlar va kasbga yo‘naltirish
dasturlari bo‘yicha tajribalar o‘rganilgan. Shu orqali, yoshlarning AT sohasiga
bo‘lgan qiziqishini oshirish va ularni kelajakdagi muvaffaqiyatli kasbiy faoliyatga
yo‘naltirish imkoniyatlari ko‘rsatiladi.
Kalit so’zlar: Axborot texnologiyalar , Kasbga yo‘naltirish, Maktab
bitiruvchilari, Dasturlash Robototexnika, IT kompaniyalar bilan hamkorlik,
Texnopark Mentorlik dasturi, O‘qituvchilarni tayyorlash, Amaliy mashg‘ulotlar.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
183
АННОТАЦИЯ: В данном тезисе рассматривается важность и методы
профориентации выпускников школ в сфере информационных технологий (ИТ).
Освещается роль сферы информационных технологий в современном
обществе и её значение для экономического развития. В тезисе анализируются
программы и методики, направленные на развитие технических способностей
учащихся, пробуждение интереса к профессиям, связанным с ИТ, а также
подготовку специалистов, соответствующих требованиям рынка труда.
Особое внимание уделено сотрудничеству школ с ИТ-сектором, практическим
занятиям, семинарам и программам профориентации. Это позволяет
повысить интерес молодёжи к сфере ИТ и направить их к успешной
профессиональной деятельности в будущем.
Ключевые слова: Информационные технологии, Профориентация,
Выпускники школ, Программирование, Робототехника, Сотрудничество с IT-
компаниями, Технопарк, Программа наставничества, Подготовка учителей,
Практические занятия.
ANNOTATION: This thesis examines the importance and methods of guiding
high school graduates toward careers in information technology (IT). It highlights
the role of the IT sector in modern society and its significance for economic
development. The thesis analyzes programs and methods aimed at developing
students' technical skills, fostering interest in IT-related professions, and preparing
specialists to meet labor market demands. Particular attention is given to school-IT
sector collaboration, practical lessons, seminars, and career guidance programs.
This approach aims to increase youth interest in IT and direct them toward successful
professional futures.
Keywords: Information technology, Career guidance, School graduates,
Programming, Robotics, Collaboration with IT companies, Technopark, Mentorship
program, Teacher training, Practical lessons
Bugungi kunda axborot texnologiyalari (AT) sohasining rivojlanishi
jamiyatning barcha sohalariga sezilarli ta’sir ko‘rsatmoqda. Mehnat bozorida AT
mutaxassislariga bo‘lgan talab ortib borayotgan bir paytda, maktab bitiruvchilarini
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
184
ushbu sohaga yo‘naltirish dolzarb masalalardan biri hisoblanadi. Ushbu tezisda AT
sohasi bo‘yicha kasbga yo‘naltirishning usullari, ahamiyati va istiqbollari tahlil
qilinadi.
1. Axborot texnologiyalari sohasining ahamiyati
Zamonaviy dunyoda AT
sohasining iqtisodiy, ijtimoiy va texnologik rivojlanishga qo‘shayotgan hissasi
beqiyosdir. Dasturiy ta’minot ishlab chiqish, sun‘iy intellekt, ma‘lumotlar tahlili kabi
yo‘nalishlar bo‘yicha yetuk kadrlar yetishmovchiligi ko‘plab davlatlarda sezilmoqda.
Maktab bosqichida ushbu yo‘nalishda ish olib borish ushbu muammolarni hal
qilishga yordam beradi.
2. Maktab va AT sohasi o‘rtasidagi hamkorlik
AT kompaniyalari bilan hamkorlikda seminarlar, vebinarlar va ekskursiyalar
tashkil qilish.
Mentorlik dasturlari orqali maktab o‘quvchilariga tajribali mutaxassislarning
maslahatlarini yetkazish.
Hududiy IT-parklar yoki texnoparklar bilan hamkorlikni yo‘lga qo‘yish.
3. O‘quv dasturlarini modernizatsiya qilish
Zamonaviy AT mavzularini maktab darsliklariga kiritish.
AT sohasiga oid interaktiv materiallar va onlayn resurslarni o‘quvchilarga
taqdim etish. O‘quvchilarning texnik qobiliyatlarini rivojlantirishga qaratilgan
maxsus o‘quv modullarini ishlab chiqish.
4. O‘qituvchilarni tayyorlash
O‘qituvchilarning AT sohasidagi bilimlarini oshirish uchun malaka oshirish
kurslari tashkil qilish. Zamonaviy o‘quv vositalari va resurslardan foydalanishni
yo‘lga qo‘yish.
IT sohasida yetakchi bo‘lgan davlatlar tajribasidan o‘rnak olish.
5. Hududiy imkoniyatlardan foydalanish
Maktablarning IT-infrastrukturasini yaxshilash: kompyuter sinflari, internet
aloqasi va dasturiy ta‘minot bilan ta‘minlash. Hududiy mehnat bozorining talablarini
o‘rganish va o‘quvchilarni tegishli yo‘nalishlarga yo‘naltirish. Hududiy innovatsion
markazlar va texnoparklarda o‘quvchilar uchun amaliyot dasturlarini tashkil qilish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
185
6. Ota-onalar bilan hamkorlik
Ota-onalarni AT sohasining ahamiyati va istiqbollari haqida xabardor qilish.
Farzandlarini texnologiyalar bilan tanishtirishda ota-onalarning ishtirokini oshirish.
O‘quvchilar va ota-onalar uchun IT sohasidagi kasbiy imkoniyatlar haqida maxsus
ma‘lumot beruvchi uchrashuvlar tashkil qilish.
Yuqori talab bo‘lmagan kasblarni tanlash:
Bitiruvchilar ba’zan kasb tanlashda mehnat bozorini hisobga olmaydilar.
Ushbu muammoni bartaraf etish uchun kasblar haqida real ma’lumot berish va kelajak
tendensiyalari bilan tanishtirish zarur.
Ota-onalar bosimi:
Ba’zi hollarda ota-onalar farzandlarini o‘zlari istagan
kasbga majburlashlari mumkin. Ota-onalar uchun treninglar o‘tkazish va ularni
bolalarining qiziqishlarini tushunishga undash muhim.
Bitiruvchilarning kasb haqida noto‘g‘ri tasavvuri:
Kasbning haqiqatda qanday faoliyatni o‘z ichiga olishini tushuntirish uchun
soha mutaxassislari bilan uchrashuvlar tashkil qilish foydali.
Zamonaviy kasblar va ularning ahamiyati.
Texnologiyalar rivojlanishi
sababli yangi kasblar shakllanmoqda va ularni yosh avlodga tanishtirish muhim:
Axborot texnologiyalari:
Dasturlash, kiberxavfsizlik, sun’iy intellekt, va
ma’lumotlar tahlili. Onlayn kurslar orqali o‘quvchilarni dastlabki ko‘nikmalar bilan
ta’minlash.
Ijodiy sanoat:
Grafika dizayni, video montaj, kontent yaratuvchilik. Yoshlar
o‘rtasida kreativ fikrlashni rivojlantirish.
Ekologiya va qayta tiklanuvchi energiya:
Barqaror rivojlanishga oid
kasblar haqida ma’lumot berish. Ekologik loyihalar va tadbirlarda ishtirok etish
imkoniyatlarini yaratish.
Tibbiyot va biotexnologiya:
Tibbiyot sohasidagi yangi imkoniyatlar va
genetik muhandislik kabi yo‘nalishlarni tushuntirish. Maktab bitiruvchilarini axborot
texnologiyalari sohasiga yo‘naltirish nafaqat mehnat bozoridagi talabni qondirish,
balki yosh avlodning kelajakdagi muvaffaqiyatini ta’minlashning muhim omilidir.
Ushbu jarayonni samarali tashkil etish uchun maktab, o‘qituvchilar, ota-onalar va AT
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-27
Часть–1_Июнь –2025
186
sohasi vakillari o‘rtasida yaqin hamkorlik talab etiladi. Yoshlarning texnologik
qobiliyatlarini rivojlantirish orqali ular jamiyatning yetakchi sohalarida faol ishtirok
etuvchi mutaxassislar bo‘lishiga erishiladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.
Steve McConnell
-
Code Complete: A Practical Handbook of Software
Construction
2.
- Dasturlash va axborot texnologiyalari bo‘yicha onlayn kurslar.
3.
Paul Deitel, Harvey Deitel
-
Java: How to Program
4.
- Dasturiy loyihalarni boshqarish va kodlarni saqlash platformasi.
5.
Tony Gaddis
-
Starting Out with Python
6.
- Turli fanlar bo‘yicha bepul ta’lim resurslari, jumladan
informatika.
7.
David A. Patterson, John L. Hennessy
-
Computer Organization and Design:
The Hardware/Software Interface
8.
- Veb dasturlashni o‘rganuvchilar uchun qo‘llanma.
9.
Gareth R. Jones, Jennifer M. George
-
Essentials of Contemporary Management
10.
- O‘quvchilarni dasturlashga o‘rgatishga qaratilgan resurs.
