MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–7_ Май –2025
282
SHAXSLAR OʻRTASIDAGI O’ZARO MUNOSABATLARNI
SHAKLLANISHIDA GURUHLARNING PSIXOLOGIK AHAMIYATI
Ergasheva Mahfuza Murtozaqul qizi
Jizzax viloyati Zarbdor tumani MMTBga qarashli 32-umumiy oʻrta taʼlim maktabi
amaliyotchi psixologi
Amonova Ma'rifat Erkin qizi
Jizzax viloyati Sharof Rashidov tumani MMTBga qarashli 55- umumiy oʻrta taʼlim
maktabi amaliyotchi psixologi
Annotatsiya: Guruhlarning shaxsga ta'siri jamiyatda ijtimoiy va psixologik
jarayonlarni chuqur o'rganish uchun juda muhim mavzulardan biridir. Shaxslar turli
guruhlarda faoliyat yuritishi, ijtimoiy o'zgarishlar, muloqot va qarorlar qabul qilish
jarayonlariga guruhning ta'siri muhim ahamiyatga ega.
Kalit so'zlar: Guruh, shaxsga ta'sir, ijtimoiy psixologiya, guruh dinamikasi,
konformizm, ijtimoiy normativlar, guruh fikri, qarorlar qabul qilish, guruh a'zolari,
muloqot.
KIRISH:
Guruhlarning shaxsga ta'siri odamlar o'rtasidagi o'zaro munosabatlar va
ijtimoiy tizimlarning muhim jihatlaridan biridir. Guruhlar insonning qarorlar qabul
qilish jarayoniga, xatti-harakatlariga va hissiyotlariga ta'sir ko'rsatishi mumkin. Ushbu
maqolada guruhlarning shaxsga ta'sirini tushunish uchun zarur bo'lgan psixologik va
ijtimoiy mexanizmlar, guruh dinamikasining shaxsga qanday ta'sir ko'rsatishi, guruh
konformizmi, guruh fikrining shakllanishi va boshqa ijtimoiy jarayonlar tahlil qilinadi.
Maqola guruhlar o'rtasidagi o'zaro ta'sirlarning shaxsning hissiy va psixologik holatiga,
shuningdek, uning qarorlar qabul qilishiga qanday ta'sir qilishini o'rganadi. Guruhning
shaxsga ta'siri, odatda, ijtimoiy normativlar, guruh a'zolari orasidagi muloqot, ta'sir va
o'zaro aloqalar orqali yuzaga keladi. Shaxsning guruhga qarshi yoki uning a'zolariga
nisbatan qanday o'zgarishlar kuzatilishi mumkinligi haqida ham so'z yuritiladi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–7_ Май –2025
283
Guruhlarning shaxsga ta'siri jamiyatda ijtimoiy va psixologik jarayonlarni chuqur
o'rganish uchun juda muhim mavzulardan biridir. Shaxslar turli guruhlarda faoliyat
yuritishi, ijtimoiy o'zgarishlar, muloqot va qarorlar qabul qilish jarayonlariga
guruhning ta'siri muhim ahamiyatga ega. Guruhlar, o'z navbatida, shaxslarning
qarashlari, xatti-harakatlari va dunyoqarashlariga sezilarli ta'sir ko'rsatishi mumkin.
Guruh o'zining a'zolaridan birbiriga ta'sir o'tkazish orqali o'zgarishlarni yuzaga
keltiradi.
Shu bilan birga, guruhlarning ta'siri shaxslarning ijtimoiy pozitsiyalari, mavqei
va boshqa guruhlar bilan bo'lgan aloqalariga qarab turlicha bo'lishi mumkin. Bu
jarayonlarni tushunish, guruhning shaxsga qanday ta'sir ko'rsatishi va bu ta'sirning
psixologik va ijtimoiy natijalarini anglash uchun zarurdir.Guruhlarning shaxsga
ta'sirini tushunish uchun, avvalo, guruh dinamikasini o'rganish zarur. Guruh
dinamikasi - bu guruhdagi a'zolar orasidagi o'zaro aloqalar va muloqotning qanday
shakllanishi va rivojlanishini ifodalaydi. Guruhdagi odamlarning xatti-harakatlari,
ularning guruhdagi roli, ijtimoiy normativlar va guruh ichidagi o'zaro aloqalar,
shaxsning fikrlari va xatti-harakatlariga ta'sir qilishi mumkin. Guruhning shaxsga
ta'sirini psixologik nuqtai nazardan tahlil qilishda konformizm va ijtimoiy bosim
muhim o'rin tutadi.
1.
Konformizm va ijtimoiy bosim: Konformizm, ya'ni guruhning a'zolari
tomonidan qo'llaniladigan ijtimoiy bosim, shaxsning o'z xatti-harakatlarini
guruhning xulqatvoriga moslashtirishga olib kelishi mumkin. Konformizm jarayoni,
shaxsning guruhga moslashish istagi va guruhning o'ziga xos ijtimoiy normativlariga
rioya qilish maqsadida yuzaga keladi. Guruhdagi a'zolar bir xil fikrni bildirishsa,
boshqalar ham shu fikrni qabul qilishi mumkin. Guruhlar o'rtasidagi raqobat yoki
guruh ichidagi ijtimoiy normativlar shaxslarning qarorlar qabul qilishida muhim ta'sir
ko'rsatishi mumkin.
Ushbu jarayonni Aschning konformizm tajribasi yoki Milgramning ijtimoiy
bosim tajribasi orqali yanada chuqurroq tushunish mumkin. Aschning tajribalarida
shaxslar, guruhning fikri bilan kelishmagan holatlarda ham, guruhning fikriga ko'proq
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–7_ Май –2025
284
moslashishga intilganini ko'rsatdi. Bu shuni anglatadiki, guruhlar shaxslarning qarorlar
qabul qilishiga va dunyoqarashlarini shakllantirishga sezilarli ta'sir ko'rsatadi.
2.
Guruh fikri va guruhning ta'siri: Guruh fikri - bu guruhning barcha
a'zolarining umumiy qarashlari yoki qadriyatlarining yig'indisi bo'lib, bu fikr
guruhning ijtimoiy va psixologik tuzilishini shakllantiradi. Shaxsning guruhga ta'sirini
tushunishda guruh fikri katta ahamiyatga ega. Guruh fikri, shaxslarning qarashlarini va
xattiharakatlarini normativlashtiradi. Guruhning ta'siri, shaxsning o'zini qanday
ko'rishi, qanday qarorlar qabul qilishi va qanday vaziyatlarda guruhning talablariga
moslashishini belgilaydi. Masalan, odamlarning guruhda bo'lib, o'z fikrlarini ilgari
surishdan oldin guruhning fikrini va talablarini hisobga olishlari ko'pincha boshqalar
bilan o'zaro aloqalarini yengillashtiradi. Guruh fikri o'zining tashkil etuvchi elementlari
va a'zolarining munosabatlari orqali shakllanadi va o'zgaradi.
3.
Guruhning shaxsga psixologik ta'siri: Guruhning shaxsga ta'siri faqat
tashqi ta'sirlar bilan cheklanmaydi, balki psixologik jihatlarni ham o'z ichiga oladi.
Guruhlar, odamlarning o'ziga bo'lgan ishonchiga, hissiyotlariga va motivatsiyalariga
ta'sir qiladi. Masalan, guruhda ishtirok etish, shaxsning ijtimoiy qabul qilinishi va o'zini
hurmat qilishiga olib kelishi mumkin. Guruhlarning ijtimoiy aloqalari, odamlarning
o'zaro muvozanatini, farovonligini va psixologik holatini ta'minlashda muhim rol
o'ynaydi. Guruhdagi a'zolarning bir-biriga ta'siri, shaxsning o'zini qanday anglashiga
va o'z xattiharakatlarini qanday rivojlantirishiga yordam beradi. Guruh ta'siri shaxsning
ichki dunyosini o'zgartirib, uning ijtimoiy moslashuvini va o'zgarishini ta'minlaydi.
XULOSA:
Guruhlarning shaxsga ta'siri ijtimoiy psixologiyaning muhim jihatidir.
Guruhlar, shaxslarning qarorlar qabul qilish jarayonlariga, xatti-harakatlariga va
hissiyotlariga ta'sir ko'rsatadi. Guruhlarning shaxsga ta'siri, guruh dinamikasi,
konformizm, guruh fikri va psixologik omillar orqali shakllanadi. Guruhlar o'z
a'zolarining xatti-harakatlarini ijtimoiy normativlar va guruh fikri asosida boshqaradi
va shakllantiradi. Shu bilan birga, guruhning shaxsga ta'siri odamlarning o'zini qanday
his qilishiga va jamiyatdagi o'rni va roli qanday rivojlanishiga ta'sir ko'rsatadi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–7_ Май –2025
285
Guruhlarning shaxsga ta'sirini tushunish, jamiyatda o'zaro aloqalar va guruhlar
o'rtasidagi dinamikani yaxshilashga yordam beradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI:
1.
Икромова, С. А. (2024). ОСНОВНЫЕ ОБЩИЕ ПОНЯТИЯ И ОСНОВНЫЕ
НАПРАВЛЕНИЯ ПСИХОЛОГИИ. Introduction of new innovative technologies in
education of pedagogy and psychology, 1(3), 20-25.
2.
Икромова, С. А. (2024). ПСИХОЛОГИЧЕСКОЕ РАЗВИТИЕ МОЛОДЕЖИ
И ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ КРИЗИСЫ. New modern researchers: modern proposals
and solutions, 1(2), 29-35.
3.
Икромова, С. А. (2024). ПОЗНАВАТЕЛЬНЫЕ ПРОЦЕССЫ И ПАМЯТЬ
ЧЕЛОВЕКА. Introduction of new innovative technologies in education of pedagogy
and psychology, 1(3), 59-65.
4.
Ikromova, S. A. (2024). PSIXOLOGIK SALOMATLIK VA UNING
JAMIYATDAGI ROLI. Problems and solutions at the stage of innovative development
of science, education and technology, 1(2), 93-98.
5.
Икромова, С. А. (2024). КОНСУЛЬТИРОВАНИЕ И ТЕРАПИЯ ЛЮДЕЙ В
СОЦИАЛЬНОЙ СРЕДЕ. New modern researchers: modern proposals and solutions,
1(2), 8-14.
6.
Internet maʼlumotlari
