MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–7_ Май –2025
190
O'QUVCHILARDA SOG'LOM TURMUSH TARZINI
SHAKILLANTIRISHDA PSIXIK JARAYONLARNING O'QUVCHI ONGIGA
TA'SIRI
Omonova Nafisa
Farg’ona davlat unversiteti
Sport turlar fakulteti
sport psixologiya yo’nalishi
4-bosqich talabasi.
Annotatsiya:Ushbu
maqola
o'quvchilarda
sog'lom
turmush
tarzini
shakllantirishda psixik jarayonlarning o'quvchi ongiga ta'sirini o'rganadi. Maqolada
psixik jarayonlar, xususan, idrok, xotira, tafakkur va motivatsiya kabi omillar sog'lom
turmush tarzi qadriyatlarini shakllantirishda qanday rol o'ynashi tahlil qilinadi.
O'quvchilarning ongiga ta'sir qiluvchi psixologik mexanizmlar, ta'lim jarayonidagi
tarbiyaviy usullar va ularning samaradorligi ko'rib chiqiladi. Shuningdek, sog'lom
turmush tarzini targ‘ib qilishda ijtimoiy muhit, oila va media omillarining ta'siri
muhokama qilinadi. Maqola ta'lim muassasalari va pedagoglar uchun sog'lom
turmush tarzini targ‘ib qilishda psixologik yondashuvlardan foydalanish bo'yicha
amaliy tavsiyalar beradi.
Kalit so'zlar:Sog'lom turmush tarsi, psixik jarayonlar, o'quvchi ongi,
motivatsiya, idrok, tafakkur, ta'lim jarayoni, ijtimoiy muhit, pedagogik psixologiya
Аннотация:Данная статья посвящена изучению влияния психических
процессов на сознание учащихся в процессе формирования здорового образа
жизни. В статье анализируется роль психических процессов, таких как
восприятие, память, мышление и мотивация, в формировании ценностей
здорового образа жизни. Рассматриваются психологические механизмы,
влияющие на сознание учащихся, воспитательные методы в образовательном
процессе и их эффективность. Также обсуждается воздействие социальной
среды, семьи и медиа на пропаганду здорового образа жизни. Статья
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–7_ Май –2025
191
предлагает практические рекомендации для образовательных учреждений и
педагогов по использованию психологических подходов в продвижении здорового
образа жизни.
Ключевые слова: Здоровый образ жизни, психические процессы,
сознание учащихся, мотивация, восприятие, мышление, образовательный
процесс, социальная среда, педагогическая психология.
Abstract: This article explores the influence of psychological processes on
students’ consciousness in the formation of a healthy lifestyle. The article analyzes the
role of psychological processes, such as perception, memory, thinking, and motivation,
in shaping the values of a healthy lifestyle. It examines the psychological mechanisms
affecting students’ consciousness, educational methods in the learning process, and
their effectiveness. Additionally, the impact of the social environment, family, and
media on promoting a healthy lifestyle is discussed. The article provides practical
recommendations for educational institutions and educators on using psychological
approaches to promote a healthy lifestyle.
Keywords: Healthy lifestyle, psychological processes, students’
consciousness, motivation, perception, thinking, educational process, social
environment, pedagogical psychology.
Dolzarbligi.
Sog'lom turmush tarzi zamonaviy jamiyatda muhim ahamiyatga
ega bo'lib, ayniqsa yosh avlod orasida ushbu qadriyatlarning shakllanishi global
salomatlik va farovonlikni ta'minlashda muhim hisoblanadi. O'quvchilarning ongiga
ta'sir qiluvchi psixik jarayonlarni o'rganish, sog'lom turmush tarzini targ‘ib qilishda
samarali strategiyalarni ishlab chiqishga yordam beradi. Hozirgi kunda noto'g'ri
ovqatlanish, jismoniy faollikning kamligi va stress kabi omillar yoshlar salomatligiga
salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Shu sababli, ta'lim jarayonida psixologik yondashuvlardan
foydalanish orqali sog'lom turmush tarzini shakllantirish dolzarb masaladir.
Asosiy qisim
1. Psixik jarayonlarning sog'lom turmush tarzini shakllantirishdagi o'rni
Psixik jarayonlar, xususan, idrok, xotira, tafakkur va motivatsiya,
o'quvchilarning turmush tarziga nisbatan munosabatini
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–7_ Май –2025
192
shakllantirishda muhim rol o'ynaydi. Masalan:
Idrok
: O'quvchilar sog'lom turmush tarzi haqidagi ma'lumotlarni qabul
qilishda ijobiy yoki salbiy idrokni shakllantirishi mumkin. Vizual materiallar, amaliy
mashg'ulotlar va muhokamalar idrokni ijobiy yo'nalishga burishga yordam beradi.
Xotira
. Sog'lom turmush tarzi qoidalari haqidagi ma'lumotlarning esda
qolishi o'quvchilarning ushbu qoidalarga amal qilishiga ta'sir qiladi. Takrorlash va
assotsiativ usullar xotirani mustahkamlashda samarali hisoblanadi.
Tafakkur
. O'quvchilarning tanqidiy fikrlash qobiliyatlari ularga sog'lom
turmush tarzi afzalliklarini tahlil qilish va noto'g'ri odatlardan voz kechish imkonini
beradi.
Motivatsiya
. Ichki va tashqi motivatsiya o'quvchilarni jismoniy faollik,
to'g'ri ovqatlanish va stressni boshqarishga undaydi. Masalan, guruh mashg'ulotlari va
muvaffaqiyatlarni rag'batlantirish motivatsiyani oshiradi.
2. Ta'lim jarayonida psixologik yondashuvlar
Ta'lim jarayonida sog'lom turmush tarzini targ‘ib qilish uchun quyidagi
psixologik yondashuvlardan foydalanish mumkin:
Kognitiv xulq-atvor terapiyasi (CBT)
: O'quvchilarning noto'g'ri
odatlarini aniqlash va ularni ijobiy xulq-atvor bilan almashtirishga yordam beradi.
Ijtimoiy o'rganish nazariyasi
: O'quvchilar o'qituvchilar, tengdoshlar
yoki ommaviy axborot vositalaridagi ijobiy namunalarni taqlid qilish orqali sog'lom
turmush tarzini o'zlashtiradi.
Emotsional intellektni rivojlantirish
: Stressni boshqarish va ijobiy
munosabatlarni rivojlantirish sog'lom turmush tarzining muhim tarkibiy qismidir.
3. Ijtimoiy muhit va oilaning ta'siri
Oila, tengdoshlar guruhi va ommaviy axborot vositalari o'quvchilarning ongiga
katta ta'sir ko'rsatadi. Oila ichidagi sog'lom odatlar, masalan, muntazam jismoniy
mashqlar va muvozanatli ovqatlanish, o'quvchilarda ushbu qadriyatlarning
shakllanishiga yordam beradi. Tengdoshlar orasidagi ijobiy raqobat va guruh
mashg'ulotlari ham motivatsiyani oshiradi. Shu bilan birga, ommaviy axborot
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-26
Часть–7_ Май –2025
193
vositalarida noto'g'ri turmush tarzi targ‘ib qilinishi salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin, bu
esa tanqidiy fikrlashni rivojlantirish zarurligini ko'rsatadi.
4. Amaliy tavsiyalar
Ta'lim dasturlariga integratsiya
. Sog'lom turmush tarzi bo'yicha
maxsus darslar va amaliy mashg'ulotlar tashkil qilish.
Interaktiv
usullar
.O'yinlar,
muhokamalar
va
loyihalar
orqali
o'quvchilarning qiziqishini oshirish.
O'qituvchilar
uchun
treninglar
.
Pedagoglarning
psixologik
yondashuvlar bo'yicha malakasini oshirish.
Ota-onalar bilan hamkorlik
. Oila ichida sog'lom turmush tarzini targ‘ib
qilish bo'yicha seminarlar tashkil qilish.
Xulosa.
O'quvchilarda sog'lom turmush tarzini shakllantirishda psixik
jarayonlar muhim ahamiyatga ega. Idrok, xotira, tafakkur va motivatsiya kabi
jarayonlar o'quvchilarning sog'lom odatlarni qabul qilishiga ta'sir qiladi. Ta'lim
jarayonida psixologik yondashuvlardan foydalanish, ijtimoiy muhit va oila bilan
hamkorlik sog'lom turmush tarzini targ‘ib qilishda samarali natijalar beradi. Ushbu
yo'nalishdagi tadqiqotlar va amaliy ishlanmalar yosh avlod salomatligini
mustahkamlashga xizmat qiladi.
ADABIYOTLAR TO'PLAMI
1.
Bandura, A. (1977).
Social Learning Theory
. Prentice Hall.
2.
Beck, J. S. (2011).
Cognitive Behavior Therapy: Basics and Beyond
. Guilford
Press.
3.
G‘aniyeva, M. (2020).
Pedagogik psixologiya
. Toshkent: Fan va texnologiya.
4.
World Health Organization. (2020).
Healthy Lifestyle Guidelines for Youth
.
WHO Press.
5.
Xolmurodov, L. (2018).
Yoshlar psixologiyasi va sog'lom turmush tarzi
.
Toshkent: Universitet.
6.
Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000).
Self-Determination Theory and the
Facilitation of Intrinsic Motivation
. American Psychologist, 55(1), 68-78.
