MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–1_ Май –2025
148
ZAMONAVIY RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA TURIZM
INFRATUZILMASINI RIVOJLANTIRISHNING MUAMMOLARI VA
ISTIQBOLLARI
Faxriddin O’rinboyevich Toshboltayev
FarDU “Axborot texnologiyalari”kafedrasi katta o`qituvchi(PhD)
Ravshanova Jayrona Avazbek qizi
FarDU Filologiya va tillarni o`qitish:ingliz tili yo`nalishi 24.111-huruh
Talabasi
Annotatsiya: Maqolada zamonaviy raqamli texnologiyalarning turizm
infratuzilmasini rivojlantirishdagi o‘rni, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish
istiqbollari tahlil etiladi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining jadal
rivojlanishi turizm sohasida xizmat ko‘rsatish sifatini oshirish, interaktivlikni
kuchaytirish va xorijiy sayyohlarga qulayliklar yaratishda muhim omil bo‘lib xizmat
qilmoqda. O‘zbekistonda “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida
raqamli viza, axborot portallari va mobil ilovalar joriy etilayotgani ham turizm
infratuzilmasini raqamlashtirishdagi muhim bosqich hisoblanadi. Shu bilan birga,
texnologik infratuzilmaning yetarli emasligi, malakali kadrlar yetishmovchiligi va
axborot xavfsizligi kabi muammolar mavjud. Maqolada raqamli infratuzilmani
rivojlantirish, innovatsion texnologiyalarni joriy etish hamda samarali raqamli
marketing strategiyalarini ishlab chiqish bo‘yicha takliflar bildiriladi.
Kalit so`zlar: Turizm infratuzilmasi, raqamli texnologiyalar, axborot
kommunikatsiya texnologiyalari, AKT, O`zbekiston turizmi,”Raqamli O`zbekiston –
2030”, virtual sayohat, sun`iy intelekt, onlayn bron qilish, raqamli xizmatlar, raqamli
texnologiyalar, elektron viza, axborot xavfsizligi, “Smart-Tourism” yagona portali
KIRISH
So`nggi yillarda turizm sohasi global miqyosda jadal rivojlanib borayotgan
muhim iqtisodiy sohalardan biriga aylandi. Ayni paytda turizm nafaqat iqtisodiy foyda
keltiruvchi omil, balki mamlakatlar o`rtasidagi madaniy aloqalarni mustahkamlovchi
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–1_ Май –2025
149
ko`prik sifatida ham muhim ahamiyat kasb etmoqda.Shu bilan bir qatorda, axborot-
kommunikatsiya texnologiyalarining (AKT) rivojlanishi turizm infratuzilmasining
yangi pog`onaga chiqishiga turki bo`ldi. Raqamli texnologiyalar orqali sayohatlarni
rejalashtirish, onlayn bron qilish tizimlari, sun`iy intelekt yordamida mehmonlarni
kutib olish kabi bir qator imkoniyatlar yuzaga keldi, xizmat sifati va mijozlar
ehtiyojiga moslashuvchanlik oshdi. Bu esa zamonaviy infratuzilmaning endilikda
faqatgina fizik obyektlar bilan emas, raqamli vositalar bilan ham birdek
uyg`unlashuvini taqozo qilmoqda.
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VA TURIZM INTEGRATSIYASI
Zamonaviy turizm AKT bilan chambarchas holda shakllanmoqda. Turli xil
mobil ilovalar, veb-saytlar, sun`iy intelekt, QR-kodlar, virtual va kengaytirilgan
haqiqat texnologiyalari turistlar uchun bir qator qulayliklar yaratmoqda. Buni
quyidagilar misolida ko`rishimiz mumkin: virtual sayohat orqali tashrif buyuruvchilar
turistik obyekt haqida dastlabki realistik tasavvurga ega bo`lishadi. Onlayn bron
xizmatlari esa joy band qilishda tezkorlik va qulaylik, xizmatlar va narxlarni
solishtirish, hujjatlarni avtomatik tarzda oson to`ldirish orqali bir qancha vaqt va
xarajatlarni tejaydi hamda aniq va asosli qaror qabul qilishga yordam beradi. Shu
o`rinda, raqamli xizmatlar turistik infratuzilmaning muhim elementi sifatida
qaralmoqda.
O`zbekistonda “Raqamli O`zbekiston – 2030” strategiyasi doirasida turizm
sohasida ham bir qator raqamlashtirish ishlari amalga oshirilmoqda. Jumladan, “e-
Visa” electron viza tizmi, “Uzbekistan.travel” axborot portali, “Digital Guide” ilovasi
kabi platformalar xorijiy mehmonlarga xizmat ko`rsatishda asosiy o`rin tutmoqda.
RIVOJLANISHDA UCHRAYDIGAN MUAMMOLAR
Raqamli texnologiyalar sosida turizm infratuzilmasini rivojlantirishda bir qator
tizimli muammolar ko`zga tashlanmoqda:
•
Texnologik infratuzilmaning yetarli emasligi.Ayrim turistik hududlarda
internet tarmog`ining sustligi yoki umuman mavjud emasligi turistlar uchun onlayn
xaritalarga kira olmaslik, yaqin atrofdagi restoranlar, transport jadvali haqida ma`lumot
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–1_ Май –2025
150
ololmaslik, onlayn to`lovlar yoki bron qilish xizmatlaridan foydalana olmaslik kabi
qiyinchiliklar tug`diradi.
•
Kadrlar yetishmovchiligi.AKT sohasida bilimli va raqamli xizmatlar bilan
ishlay oladigan mutaxassislarning yetarli emasligi sababli raqamli texnologiyalarni
joriy etish, mavjud tizimlarni boshqarish, tizimli nosozliklarni bartaraf etish va xorijiy
hamkorli va raqamli integratsiya arayonlari sustlashuvi bu boradagi taraqqiyotni
sekinlashtiradi.
•
Axborot xavfsizligi.Sayohatchilarning shaxsiy ma`lumotlari va to`lov
tizimlari bilan ishlashda axborot xavfsizligini ta`minlash muhim muammo bo`lib
qolmoqda.
•
Mahalliy brend va kontent yetishmasligi. Turizmni targ`ib qiluvchi
raqamli mahsulotlar: reklama videolari, sayyohlik saytlari interfeysi, mobil ilovalar,
ijtimoiy tarmoqdagi kontentlarning yetarli sifati va soni yo`qligi sababli, ular xalqaro
miqyosda raqobatbardosh bo`la olmayapti.Bu esa xorijiy sayyohlarning e`tiborini jalb
qilishda qiyinchilik tug`diradi hamda mamlakat turizm salohiyatini to`liq namoyon eta
olmaydi. Zamonaviy texnologiyalarga asoslangan, jozibador va interaktiv mahsulotlar
yaratish esa global bozorda muvaffaqiyat kaliti hisoblanadi.
YECHIMLAR VA ISTIQBOLLAR
Raqamli texnologiyalar asosida turizm infratuzilmasini takomillashtirish
quyidagi chora-tadbirlarni talab etadi:
•
Hududiy raqamli infratuzilmani rivojlantirish va yagona “Smart-Turizm”
platformasini yaratish:Internet tarmog`i, Wi-Fi nuqtalari, raqamli xizmatlar uchun
zarur texnik baza yaratilishi lozim. Turizm xizmatlarini yagona platformaga
birlashtirish orqali xizmatlar soni va sifatini oshirish, byurokratik to`siqlarni
kamaytirish mumkin.
•
Kadrlarni tayyorlash va malaka oshirish.Turizm va IT yo`nalishida
integratsiyalashgan kadrlar tayyorlash bo`yicha maxsus dasturlar joriy qilinishi kerak.
•
Raqamli marketing strategiyalarini ishlab chiqish. O`zbekistonning
turistik salohiyatini jahon bozoriga chiqara oluvchi sifatli kontentlar, video lavhalar,
sun`iy intelektga asoslangan tarjima va yo`nalish tizimlari yaratilishi lozim.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-25
Часть–1_ Май –2025
151
•
Innavatsion texnologiyalarni joriy etish va mahalliy startaplarni qo`llab-
quvvatlash. Masalan, mehmonxonalarda avtomatlashtirilgan xizmatlar, robot-
konsiyerjlar, elektron to`lov tizimlarini joriy etish. Innavatsion loyihalar, AR/VR
asosidagi gid tizimlari, raqamli xaritalar ishlab chiqaruvchi startaplar uchun grantlar,
imtiyozli kreditlar va akseleratsiya dasturlarini yo`lga qo`yish zarur.
XULOSA
Zamonaviy raqamli texnologiyalar turizm infratuzilmasini yangi bosqichga
olib chiqmoqda.O`zbekiston bu borada ilk qadamlarni tashlagan bo`lsa-da, hali hal
qilinishi lozim bo`lgan bir qancha masalalar mavjud.Texnik infratuzilmani
rivojlantirish, raqamli xixmatlar sifati va xavfsizligini oshirish, mutaxassislarni
tayyorlash hamda yagona platformalar yaratish bu sohaning yuksalishini
jadallashtiradi.Raqamli transformatsiya natijasida mamlakatimiz nafaqat sayyohlar
uchun qulay joyga, balki raqamli innovatsiyalar markaziga aylanishi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Kim, J., & Lee, S. (2023). Smart Tourism and IoT Integration. Journal of Tourism
Technology.
2. Smith, A. (2022). Augmented Reality in Heritage Sites. International Journal of
AR/VR.
3. World Travel & Tourism Council. (2024). Digital Transformation in Global
Tourism.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasi
bo‘yicha qarori.
5. O‘zbekiston Respublikasi Turizm va madaniy meros vazirligi rasmiy sayti –
https://uzbektourism.uz
6. Xabibullaeva, M. (2022). Turizm va raqamli texnologiyalar: o‘zaro integratsiya
jarayonlari. Toshkent iqtisodiyot universiteti ilmiy jurnali.
7. Karimova, S. (2021). AKT vositalarining turizm infratuzilmasiga ta’siri.
“Innovatsion rivojlanish” ilmiy jurnali.
8. UNWTO (World Tourism Organization) hisobotlari, 2023.
