Authors

  • Saidov Saidaziz

Author Biography

  • Saidov Saidaziz

    Muallif: O’zJOKU Xalqaro munosabatlar va ijtimoiy-gumanitar fanlar fakulteti, Siyosatshunoslik ta’lim yo`nalishi, 38 -24 guruh talabasi

DOI:

https://doi.org/10.71337/inlibrary.uz.mead.118083

Keywords:

Etnik siyosiylashuv Antropologik ildizlar Etnik guruhlar Identifikatsiya mexanizmlari Tarixiy kontekst Madaniy kontekst Siyosiy jarayonlar Siyosiy integratsiya Marginalizatsiya Ijtimoiy qatlamlanish Madaniy farqlilik Siyosiy strategiyalar Tarixiy travmalar Davlat siyosati Antropologik nazariyalar Etnik identitet Siyosiy maydon Etnik chegara Siyosiy iqtisodiyot Ijtimoiy strukturadagi o‘zgarishlar.

Abstract

Ushbu maqola etnik siyosiylashuvning antropologik ildizlarini o‘rganishga qaratilgan. Etnik guruhlarning siyosiy jarayonlardagi roli va identifikatsiya mehanizmlari, tarixiy va madaniy kontekstda tahlil qilinadi. Maqola etnik siyosiylashuvni tushunishda antropologik nazariyalar va yondashuvlarning ahamiyatini ko‘rsatadi. Tadqiqotda, etnik guruhlar o‘rtasidagi aloqalar, davlat siyosati va ijtimoiy strukturadagi o‘zgarishlar asosida real misollar keltiriladi. Etnik guruhlarning siyosiy maydondagi ishtiroki, o‘z manfaatlarini ilgari surishdagi strategiyalari va bu jarayonlarga antropologik yondashuv orqali nazar tashlanadi. Maqolada madaniy farqlilik, ijtimoiy qatlamlanish va tarixiy travmalar etnik siyosiylashuvga qanday ta’sir qilishi tahlil qilinadi. Shuningdek, etnik guruhlar va markaziy hokimiyat o‘rtasidagi munosabatlar, siyosiy integratsiya va marginalizatsiya jarayonlari misollar orqali ochib beriladi.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-24

Часть–4_ Апрель –2025

135

ETNIK SIYOSIYLASHUV VA UNING ANTROPOLOGIK ILDIZLARI

ЭТНИЧЕСКАЯ ПОЛИТИЗАЦИЯ И ЕЁ АНТРОПОЛОГИЧЕСКИЕ

КОРНИ

ETHNIC POLITICALIZATION AND ITS ANTHROPOLOGICAL

ROOTS

Muallif: O’zJOKU Xalqaro munosabatlar va ijtimoiy-gumanitar fanlar

fakulteti, Siyosatshunoslik ta’lim yo`nalishi, 38 -24 guruh talabasi- Saidov Saidaziz

Автор: студент группы 38-24 направления «Политология» факультета

международных отношений и социально-гуманитарных наук УЖМКУз –

Саидов Саидазиз

Author: UzJMCU Faculty of International Relations and SocialHumanitarian

Sciences Student of the Political Science Group 38-24 Saidov Saidaziz

Annotatsiya : Ushbu maqola etnik siyosiylashuvning antropologik ildizlarini

o‘rganishga qaratilgan. Etnik guruhlarning siyosiy jarayonlardagi roli va

identifikatsiya mehanizmlari, tarixiy va madaniy kontekstda tahlil qilinadi. Maqola

etnik siyosiylashuvni tushunishda antropologik nazariyalar va yondashuvlarning

ahamiyatini ko‘rsatadi. Tadqiqotda, etnik guruhlar o‘rtasidagi aloqalar, davlat

siyosati va ijtimoiy strukturadagi o‘zgarishlar asosida real misollar keltiriladi. Etnik

guruhlarning siyosiy maydondagi ishtiroki, o‘z manfaatlarini ilgari surishdagi

strategiyalari va bu jarayonlarga antropologik yondashuv orqali nazar tashlanadi.

Maqolada madaniy farqlilik, ijtimoiy qatlamlanish va tarixiy travmalar etnik

siyosiylashuvga qanday ta’sir qilishi tahlil qilinadi. Shuningdek, etnik guruhlar va

markaziy hokimiyat o‘rtasidagi munosabatlar, siyosiy integratsiya va marginalizatsiya

jarayonlari misollar orqali ochib beriladi.

Аннотация:

Данная

статья

посвящена

исследованию

антропологических корней этнической политизации. Рассматриваются роль

этнических групп в политических процессах и механизмы их идентификации в

историческом и культурном контексте. Статья подчеркивает важность


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-24

Часть–4_ Апрель –2025

136

антропологических теорий и подходов для понимания этнической политизации.

В исследовании приводятся реальные примеры, основанные на отношениях

между этническими группами, государственной политике и изменениях в

социальной структуре. Участие этнических групп в политической сфере, их

стратегии продвижения собственных интересов и анализ этих процессов с

антропологической точки зрения также рассматриваются в статье. В статье

анализируется влияние культурных различий, социальной стратификации и

исторических

травм

на

этническую

политизацию.

Кроме

того,

рассматриваются отношения между этническими группами и центральной

властью, процессы политической интеграции и маргинализации, с

использованием примеров.

Abstract: This article explores the anthropological roots of ethnic

politicalization, focusing on the role of ethnic groups in political processes and the

mechanisms of their identification within historical and cultural contexts. It highlights

the significance of anthropological theories in understanding ethnic politicalization.

The research presents real-world examples of ethnic group relations, state policies,

and changes in social structures.

Kalit so`zlar: Etnik siyosiylashuv, Antropologik ildizlar, Etnik guruhlar,

Identifikatsiya mexanizmlari, Tarixiy kontekst, Madaniy kontekst, Siyosiy jarayonlar,

Siyosiy integratsiya, Marginalizatsiya, Ijtimoiy qatlamlanish, Madaniy farqlilik,

Siyosiy strategiyalar, Tarixiy travmalar, Davlat siyosati, Antropologik nazariyalar,

Etnik identitet, Siyosiy maydon, Etnik chegara, Siyosiy iqtisodiyot, Ijtimoiy

strukturadagi o‘zgarishlar.

Ключевые слова: Этническая политизация, Антропологические корни,

Этнические группы, Механизмы идентификации, Исторический контекст,

Культурный контекст, Политические процессы, Политическая интеграция,

Маргинализация, Социальная стратификация, Культурное разнообразие,

Политические стратегии, Исторические травмы, Государственная политика,

Антропологические теории, Этническая идентичность, Политическая сфера,


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-24

Часть–4_ Апрель –2025

137

Этническая граница, Политическая экономика, Изменения в социальной

структуре.

Keywords:Ethnic Politicalization, Anthropological Roots, Ethnic Groups,

Identification Mechanisms, Historical Context, Cultural Context, Political Processes,

Political Integration, Marginalization, Social Stratification, Cultural Diversity,

Political Strategies, Historical Traumas, State Policy, Anthropological Theories,

Ethnic Identity, Political Arena, Ethnic Boundaries, Political Economy, Changes in

Social Structure.

Zamonaviy davrda etnik siyosiylashuv global ijtimoiy-siyosiy jarayonlarning

ajralmas qismiga aylangan bo‘lib, u ko‘plab mamlakatlar siyosiy manzarasini

shakllantirishda muhim rol o‘ynamoqda. Etnik siyosiylashuv — bu etnik guruhlarning

o‘z milliy, madaniy, diniy yoki til asosidagi manfaatlarini siyosiy sohada ifoda etishga

bo‘lgan intilishidir. Bu jarayon, odatda, etnik guruhlarning o‘zlikni anglash

darajasining ortishi, ularning ijtimoiy va siyosiy tenglikka erishishga bo‘lgan

intilishlari bilan chambarchas bog‘liq.

Etnik guruhlarning siyosiylashuvi ularning siyosiy institutlar faoliyatida

ishtirok etishiga imkon yaratadi. Bu esa jamiyatda ko‘proq inklyuzivlikni, ya'ni barcha

qatlamlarning siyosiy jarayonda faol bo‘lishini ta’minlaydi. Etnik guruhlar o‘z

vakillarini siyosiy tuzilmaga olib kirish orqali o‘z muammolarini hal etish, madaniy

huquqlarini himoya qilish va resurslar taqsimotida adolatga erishishga harakat

qiladilar.

Etnik siyosiylashuv orqali etnik guruhlar o‘z tilini, madaniyatini, an'analarini

saqlashga intiladilar. Bu jarayon madaniy pluralizmni (ko‘pchilik madaniyatlar

barobar mavjudligi) rivojlantiradi va jamiyatda madaniy boylikni oshiradi. Biroq bu

jarayon davlat tomonidan to‘g‘ri boshqarilmasa, ayrim guruhlar o‘zini chetlashtirilgan

deb his qilishi mumkin, bu esa nizolarga olib kelishi ehtimoli mavjud.

Etnik siyosiylashuv zamonaviy jamiyatda nafaqat etnik guruhlar manfaatini

ifodalovchi vosita, balki ijtimoiy barqarorlik, inklyuziv siyosat va madaniy xilma-

xillikni ta’minlovchi omil sifatida ham qaraladi.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-24

Часть–4_ Апрель –2025

138

Ushbu etnik siyosiylashuvning asosiy omillaridan biri etnik guruhlarning o‘zini

tanish va o‘zlikni saqlashdir. Etnik guruhlar o‘z tarixiy, madaniy, til va diniy

an’analariga asoslanib, o‘zlarining etnik identifikatsiyasini siyosiy maydonda

ta’minlashga intilishadi. Bu guruhlar o‘z manfaatlarini ilgari surishda o‘z madaniy

o‘ziga xosliklarini saqlashni maqsad qiladilar. Siyosiylashuv orqali etnik guruhlar o‘z

manfaatlarini ifodalash va siyosiy tizimda ishtirok etishga intiladilar. Bu esa, o‘z

navbatida, ularning jamiyatda tenglikka erishishi va siyosiy tizimda o‘z vakillarini

ko‘rsatish imkoniyatini yaratadi. Etnik guruhlar o‘zlarining siyosiy talablarini ilgari

surish va jamiyatda ijtimoiy adolatni ta'minlashga qaratilgan harakatlarni amalga

oshiradilar. Etnik guruhlarning siyosiylashuvi, ba'zida, jamiyatda yangi farqlarni

keltirib chiqarishi mumkin. Agar siyosiy tizim etnik guruhlarning talablariga javob

bermasa, bu ichki ziddiyatlar va ijtimoiy tarangliklarga olib kelishi ehtimoli mavjud.

O‘z manfaatlarini himoya qilish uchun etnik guruhlar ko‘pincha turli siyosiy harakatlar

yoki tashkilotlar tuzadi. Bu harakatlar o‘z madaniy huquqlarini himoya qilish, ijtimoiy

tenglikka erishish va resurslar taqsimotidagi adolatni ta'minlash maqsadlarini

ko‘zlaydi.

Antropologik yondashuv, etnik guruhlarning identifikatsiyasini va o‘zlikni

anglashni tushunishga imkon beradi. Etnik siyosiylashuv faqat siyosiy yoki iqtisodiy

manfaatlarga qaratilgan emas, balki etnik guruhlarning o‘z madaniy va tarixiy

merosini, tilini va diniy an’analarini saqlashga bo‘lgan harakatlarini ham o‘z ichiga

oladi. Antropologlar, etnik guruhlarning bu elementlarni siyosiy jarayonlar orqali

qanday ifodalashlari va ularga qanday ma'naviy, ijtimoiy, hamda siyosiy ahamiyat

berganliklarini tahlil qilishadi. Ushbu nuqtai nazardan etnik siyosiylashuvning

jamiyatdagi ijtimoiy strukturalarga ta’sirini tahlil qilishda muhim ahamiyatga ega.

Etnik guruhlar o‘z siyosiy faoliyatlarida davlat strukturalari, iqtisodiy resurslar va

ijtimoiy tizimlar bilan qanday o‘zaro ta’sirda bo‘lishlarini o‘rganish, jamiyatdagi

kuchlar balansini aniqlashga yordam beradi. Etnik guruhlar orasidagi kuchlar

tengsizligi, segregatsiya yoki diskriminatsiya holatlarining qanday yuzaga kelishi va

buning siyosiy natijalari haqida antropologik tadqiqotlar muhim ma'lumotlar taqdim

etadi. Etnik guruhlar o‘z siyosiy huquqlarini va talablarini ilgari surishda davlat bilan


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-24

Часть–4_ Апрель –2025

139

qanday munosabatda bo‘lishini o‘rganish, jamiyatda etnik guruhlarning siyosiylashuv

jarayonining samarali amalga oshirilishiga yordam beradi. Bu jarayon, davlat

tomonidan etnik guruhlarning siyosiy talablariga qanday javob berilishi va ularning

ijtimoiy pozitsiyasining o‘zgarishini aniqlashda muhimdir.

Mustamlakachilik davri, etnik guruhlarning siyosiylashuvining boshlanishi va

ularning o‘z madaniyati va huquqlarini himoya qilishga bo‘lgan harakatlari uchun

muhim bir davr hisoblanadi. Koloniyalizmning ta’siri ostida qolgan etnik guruhlar,

o‘zlarining milliy va madaniy kimligini saqlab qolish uchun kurashgan.

Mustamlakachilar ko‘pincha etnik guruhlarga qarshi repressiyalarni amalga oshirgan,

ammo mustamlakaga qarshi harakatlar ko‘p hollarda etnik guruhlarning siyosiy

faolligini kuchaytirgan. Mustamlakachilikdan keyin, ko‘plab mustaqil davlatlar etnik

siyosiylashuvni yangi davrda boshdan kechirdi. Etnik guruhlar o‘z milliy suvereniteti

va huquqlarini himoya qilish uchun siyosiy kurash olib bordilar. Bu jarayonlar ko‘plab

inqiloblar, urushlar va siyosiy qarama-qarshiliklarga olib keldi. Mustaqillikka erishish

harakatlari etnik guruhlar o‘rtasidagi birlashish va siyosiy strukturalarni tashkil etishda

muhim rol o‘ynadi. Sovet Ittifoqining qulashi, uning tarkibida bo‘lgan ko‘plab etnik

guruhlar uchun yangi siyosiy imkoniyatlar yaratdi. Etnik siyosiylashuv, mustaqil

davlatlar tashkil etish va etnik guruhlar o‘rtasidagi siyosiy tenglikni ta’minlash

masalalari bilan bog‘liq ravishda rivojlandi. O‘zbekistondan tortib, Xorazm va

Kavkazgacha bo‘lgan hududlarda etnik guruhlar o‘z maqsadlarini amalga oshirish

uchun siyosiy faoliyatni kuchaytirdilar. Hozirgi kunda, globalizatsiya va xalqaro

aloqalar etnik guruhlarning siyosiylashuviga yangi o‘lchovlar kiritmoqda.

Tarixiy antropologiya, etnik guruhlarning siyosiy tarixini madaniy va ijtimoiy

kontekstda o‘rganadi. U nafaqat etnik guruhlarning siyosiy faoliyatini, balki ularning

ijtimoiy strukturalari, dinlari, madaniy an’analarini, urf-odatlari va tarixiy xotirasini

ham tahlil qiladi. Shunday qilib, tarixiy antropologiya etnik siyosiylashuvning

ildizlarini va uning jamiyatdagi o‘zgarishlarga ta’sirini yanada chuqurroq o‘rganishga

yordam beradi.Etno-tarixiy tadqiqotlar etnik guruhlarning tarixini va madaniyatini

o‘rganishda asosiy vositadir. Bu tadqiqotlar, etnik guruhlarning o‘z tarixiy xotiralarini,

madaniy qadriyatlarini va ijtimoiy tuzilmalarini tahlil qilish orqali, ularning siyosiy


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-24

Часть–4_ Апрель –2025

140

jarayonlarda qanday ishtirok etganligini ko‘rsatadi. Etno-tarixiy yondashuv, etnik

guruhlar o‘rtasidagi tarixiy ziddiyatlarni va ijtimoiy farqlarni tahlil qilishda ham

muhimdir. Etnik siyosiylashuv, ko‘plab holatlarda siyosiy kurashlar, ijtimoiy tenglikka

erishish va madaniy huquqlarni himoya qilish bilan bog‘liqdir. Tarixiy antropologiya

etnik guruhlarning siyosiy faoliyatini tahlil qilish orqali, jamiyatdagi ijtimoiy

barqarorlikni ta’minlash uchun zarur bo‘lgan strategiyalarni ishlab chiqishga yordam

beradi. Antropologiya va etno-tarixiy tadqiqotlar, etnik siyosiylashuvning qanday

shakllanishini va ijtimoiy inqiloblarni qanday amalga oshirishini o‘rganish uchun

zarur. Shu bilan birga, hozirgi va kelajakdagi tadqiqotlar, globalizatsiya va xalqaro

siyosatning etnik siyosiylashuvga ta’sirini yanada aniqlashga yordam beradi

Siyosiy ideologiyalar etnik siyosiylashuv jarayonida muhim rol o‘ynaydi,

chunki ular jamiyatdagi etnik guruhlarning siyosiy pozitsiyalarini, huquqlarini va

tenglik talablarini belgilashda asosiy omil hisoblanadi. Ideologiyalar, o‘z navbatida,

etnik guruhlar o‘rtasidagi ziddiyatlar va hamkorliklarni boshqarishda ta’sir ko‘rsatadi.

Millatchilik, liberalizm, kommunizm, faqat ayrim misollar bo‘lib, har biri etnik

siyosiylashuvga turli nuqtai nazardan yondashadi va siyosiy muammolarga qarshi turli

yechimlar taklif qiladi. Misol uchun, millatchilik ideologiyasi, o‘z etnik guruhining

ustunligini ta’kidlab, ko‘plab ziddiyatlarni kuchaytirishi mumkin, aksincha liberal

ideologiyalar esa ko‘plab etnik guruhlar o‘rtasida tenglikni va huquqlarni himoya

qilishga qaratilgan siyosatlarni ishlab chiqishga urg‘u beradi. Millatchilik va irqchilik,

etnik siyosiylashuv jarayonida ko‘pincha nizo va konfliktlarni keltirib chiqaradigan

asosiy ideologiyalar sifatida tanilgan.

Millatchilik – milliy o‘zlikni, hududiy suverenitetni va etnik guruhning siyosiy

huquqlarini ta’kidlovchi ideologiyadir. Biroq, ba’zan bu ideologiya o‘zidan boshqa

etnik guruhlarga qarshi milliy ustunlikni kuchaytiradi, bu esa etnik nizo va siyosiy

qarama-qarshiliklarga olib kelishi mumkin.

Irqchilik – etnik guruhlar o‘rtasidagi farqlarni biologik yoki irqqa asoslanib

belgilaydi va ayrim guruhlarning boshqa guruhlardan ustunligini ta’kidlaydi.

Irqchilikning tarqalishi, etnik guruhlarning bir-biriga nisbatan diskriminatsiyasiga olib

keladi, bu esa jamiyatda keskin ziddiyatlarni kuchaytiradi.


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-24

Часть–4_ Апрель –2025

141

Davlatlarning etnik siyosiylashuvga ta’siri, ular qabul qilgan siyosatlar

orqali o‘zining etnik guruhlar bilan munosabatini belgilaydi. Etnik siyosat, asosan,

etnik guruhlarning huquqlarini, tengligini va madaniy xususiyatlarini himoya qilishga

qaratilgan bo‘lishi kerak. Biroq, ayrim davlatlar, o‘z siyosatlarida bir etnik guruhning

ustunligini ta’kidlashlari mumkin, bu esa boshqalariga nisbatan diskriminatsiya va

segregatsiyaga olib keladi.Etnik siyosatning aks-sadolarini jamiyatda ko‘rish mumkin:

ba’zi mamlakatlarda etnik siyosat kuchli integratsiya va millatlararo tinchlikni

ta’minlasa, boshqalarida esa etnik guruhlar o‘rtasida aniq farqlar va ijtimoiy ajratishlar

yuzaga keladi. Davlatlar etnik siyosatini amalga oshirishda muvozanatni saqlash, etnik

guruhlar o‘rtasidagi adolat va tenglikni ta’minlashda katta ahamiyatga ega.

Globalizatsiya jarayoni, dunyo miqyosida iqtisodiy, siyosiy va madaniy

o‘zgarishlarga olib kelishi bilan, etnik siyosiylashuvga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.

Globalizatsiya orqali etnik guruhlar o‘rtasidagi aloqalar kuchayadi, madaniy o‘zaro

ta’sirlar ortadi va yangi iqtisodiy imkoniyatlar yuzaga keladi. Bu, bir tomondan, etnik

guruhlarning siyosiy va ijtimoiy integratsiyasini yengillashtirsa, boshqa tomondan,

etnik ziddiyatlar va konfliktlarni kuchaytirishi mumkin, chunki globalizatsiya ayrim

guruhlar uchun resurslarni o‘g‘irlash yoki ustunlikni saqlab qolishga olib kelishi

mumkin. Globalizatsiya madaniy integratsiyani oshirishga yordam beradi, chunki u

etnik guruhlar o‘rtasida o‘zaro madaniy ta’sir va almashuvni kuchaytiradi.

Xalqaro aloqalar, turizm, axborot texnologiyalari va kommunikatsiya

vositalari etnik guruhlarning madaniy o‘zligini saqlab qolgan holda yangi madaniyatlar

bilan integratsiyasini imkonini beradi. Biroq, bu jarayon ba’zan madaniy

identifikatsiya yoki etnik guruhlarning o‘ziga xosligini yo‘qotish xavfini tug‘dirishi

mumkin. Madaniy integratsiya jarayonida muhim ahamiyatga ega bo‘lgan masalalar,

ayniqsa, til, urf-odatlar va diniy e’tiqodlarning saqlanishi bilan bog‘liq. Etnik

siyosiylashuv xalqaro munosabatlar va diplomatiyada ham katta rol o‘ynaydi. Etnik

guruhlar o‘rtasidagi siyosiy kurashlar, odatda, davlatlararo munosabatlar va diplomatik

aloqalar orqali global miqyosda namoyon bo‘ladi. Etnik nizolar va siyosiy qarama-

qarshiliklar, xalqaro tashkilotlar, BMT yoki mintaqaviy ittifoqlar orqali hal qilinadi.

Xalqaro diplomatiya, etnik nizolarni hal qilishda vositachilik qilish va turli etnik


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-24

Часть–4_ Апрель –2025

142

guruhlar o‘rtasida tinchlikni saqlashda muhim rol o‘ynaydi. Etnik siyosiylashuvning

xalqaro aloqalarga ta’siri, ko‘pincha xavfsizlik, iqtisodiy yordam va madaniy

almashinuvlar bilan bog‘liq bo‘ladi.

Global jamiyatdan endi O’zbek jamiyatiga o’tadigan bo’lsak Mamlakatimizda

o‘zbeklar asosiy etnik guruhni tashkil qilsa-da, unda boshqa etnik guruhlar ham mavjud

bo‘lib, ular orasida ruslar, tojiklar, qirg‘izlar, kazaklar, tatarlar, kazaklar, koreyslar va

boshqalar bor. O‘zbekistonda yashovchi etnik guruhlarning tarixi uzoq vaqt davomida

o‘zaro aloqalar va integratsiya jarayonlarini ko‘rsatib keladi.

Sovet davrida etnik guruhlar orasida integratsiya kuchaygan bo‘lsa, mustaqillik

yillarida esa, davlat o‘z etnik xilma-xilligini saqlash va barcha guruhlarning

huquqlarini himoya qilishga alohida e’tibor qaratdi.

O‘zbekiston hukumati etnik guruhlarni birlashtirish va ular o‘rtasidagi

barqarorlikni saqlashda muhim rol o‘ynaydi. Mustaqillikdan so‘ng, O‘zbekiston etnik

siyosatni amalga oshirishda muvozanatni saqlashga harakat qilmoqda. Davlat, barcha

etnik guruhlarning huquqlarini teng ravishda ta’minlash, madaniy merosini hurmat

qilish va o‘ziga xosligini saqlashni o‘z siyosatining asosiy prinsiplari sifatida belgiladi.

Bunday siyosat etnik guruhlar o‘rtasida milliy birlikni mustahkamlash va ijtimoiy

barqarorlikni ta’minlashda muhim omil hisoblanadi.

Etnik siyosiylashuv O‘zbekistonda ijtimoiy barqarorlikka ijobiy va salbiy

ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Davlat tomonidan amalga oshirilgan etnik siyosat,

jamiyatdagi turli etnik guruhlarning o‘zaro munosabatlarini, o‘zaro hurmatini va

tinchligini ta’minlashga yordam beradi. Ijtimoiy barqarorlikni saqlashda davlatning

tenglik, hamkorlik va multiculturalizmga asoslangan siyosatlari muhim ahamiyatga

ega. Biroq, etnik guruhlar o‘rtasidagi noxush voqealar yoki noto‘g‘ri siyosiy qarorlar

ijtimoiy barqarorlikni buzishi mumkin. Shuningdek, O‘zbekistonning ijtimoiy

barqarorligini saqlashda davlatning huquqiy va madaniy siyosati, jamiyatdagi etnik

guruhlar o‘rtasida ijtimoiy adolatni ta’minlashga qaratilgan chora-tadbirlar muhim rol

o‘ynaydi.

Xulosa qilib aytganda etnik siyosiylashuv va uning antropologik ildizlari

masalasi, jamiyatlarning etnik va madaniy o‘ziga xosligini saqlash hamda siyosiy


background image

MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT

Выпуск журнала №-24

Часть–4_ Апрель –2025

143

barqarorlikni ta’minlashda muhim ahamiyatga ega. O‘zbekiston misolida ko‘rib

chiqsak, mamlakatdagi etnik guruhlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqalar va integratsiya

jarayonlari ijtimoiy va siyosiy barqarorlikni saqlashda ustuvor ahamiyatga ega bo‘lib,

davlat siyosati orqali bu guruhlarning huquqlari teng ravishda himoya

qilinmoqda.Antropologik nuqtai nazardan, etnik guruhlarning tarixiy ildizlari,

madaniy xususiyatlari va ijtimoiy o‘zgarishlar ularning siyosiy faoliyatini belgilashda

katta rol o‘ynaydi. Globalizatsiya jarayoni va migratsiya kabi omillar etnik

siyosiylashuvni yangi o‘lchovga olib chiqsa-da, har bir jamiyatning o‘ziga xos

madaniy va siyosiy realiyalari muhimdir. Shu bois, etnik siyosiylashuvning ta’rifini va

uning jamiyatdagi ta’sirini tushunish, turli etnik guruhlar o‘rtasida muvozanatni

saqlashda, jamiyatning ijtimoiy barqarorligini ta’minlashda, shuningdek, global

miqyosdagi siyosiy qarorlarni qabul qilishda yordam beradi.Siyosiy ideologiyalar,

masalan, millatchilik va irqchilik kabi tushunchalar, etnik siyosiylashuv jarayonini

kuchaytirishi yoki zaiflashtirishi mumkin. O‘zbekiston kabi ko‘p millatli jamiyatda,

bunday siyosatlarning ijtimoiy barqarorlikka salbiy yoki ijobiy ta’siri bo‘lishi mumkin,

shuning uchun davlatlar etnik siyosatni amalga oshirishda ehtiyotkorlik bilan harakat

qilishlari lozim.

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR :

1."The Ethnic Question: Conflicts, Development, and Peace" – John Rex (2007)

2."Ethnic Groups and Boundaries: The Social Organization of Culture Difference" –

Frederik Barth (1969)

3.

"Globalization

and

Its

Discontents"

Joseph

Stiglitz

(2002)

4. "Modernization, Globalization, and the Politics of Identity" – Amitav Acharya

(2004)

5."The Politics of Ethnicity: A Global Perspective" – Carl-Ulrik Schierup va Jens R.

S. Kjaer (2004)

6.Turam, Berna. (2015). Governing While Muslim: The Hidden Politics of Race and

Religion. Stanford University Press.

7.Geertz, Clifford. (1973). The Interpretation of Cultures. New York: Basic Books.