MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–3_ Апрель –2025
339
YENGIL ATLITIKANING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Xakimdjanova Kamola Baxadirovna
Nizomiy nomidagi TDPU,
Jismoniy tarbiya va sport kafedrasi o’qituvchisi
Ravshanova Shahina Juma qizi
Jismoniy madaniyat ta’lim yo’nalishi
1-bosqich talabasi
Annotatsiya:
Yengil atletika yurish, yugurish, sakrash va uloqtirish kabi
mashqlar alohida ahamiyatga ega. Ushbu maqolada yengil atletikaning o‘ziga xosligi
haqida so‘z yuritilgan
Kalit so‘zlar: “atlet, yengil atletika, yugirish yurish mashqlari, uloqtirish,
ko‘pkurash, sog‘los turmush tarzi, barkamol shaxs” sport musobaqalari.
KIRISH
Bugungi kunda mamlakatimizda yigit qizlarni XXI asrga to‘liq javob
beradigan har tomonlama rivojlangan sog‘lom va barkamol shaxlar etib voyaga
yetkazish dolzarb vazifalardan biridir. Bu jarayonda esa yoshlarni sport
musobaqalariga jalb qilish va ularga barcha shart sharoitlar yaratib berish muhimdir.
Ayniqsa, sog‘lom turmush tarziga rioya etishlari uchun ulardan yengil atletikaga oid
ko‘nikmalarini shakllantirish maqsadga muvofiqdir. Barchamizga ma’lumki, yengil
atletika yurish, yugurish, sakrash va uloqtirish mashiqlaridan iborat bo‘lgan sport
turi hisoblanadi. Qadimgi Yunonistonda “kuch va chaqqonlik bo‘yicha
bellashganlarni atletlar”-deb nomlaganlar. Sportchilar mashqlarni yengil va o‘z
xoxishiga ko‘ra bajarganlar. Shunga ko‘ra, aynan sportning mazkur turlari ham
qadimgi olimpiada o‘yinlariga kiritilgandi. Zamonaviy yengil atletika ham
yuqoridagi sport turlari yurish, yugurish, sakrash, uloqtirish va shu singari turlarni
qamrab olgan ko‘pkurashdan iboratdir. Qamrab olingan sport turlari hamma bop
bo‘lgani uchun yer sharidagi millionlab odamlar yengil atletika bilan
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–3_ Апрель –2025
340
shug‘ullanmoqdalar. Mashqlarning turli-tumanligi va ularning nafi katta ekanligi,
jig‘ozlarning murakab emasligi yengil atletikani har bir shaxs shug‘ullanishi
mumkin bo‘lgan ommaviy sport turi bo‘lib qolishiga olib keldi. Shuning uchun ham
yengil atletikani “Sport quroli”-deb ataydilar. Hozirda esa jismoniy kamolatga
yetgan kuchli odamlarni atlet diyiladi. Yengil atletika degan nom shartli bo‘lib
sirtdan qaraganda, yengil atletika mashqlaring og‘ir atletika mashqlariga nisbatan
yengil tuyilishigagina asoslangan. Yengil atletikadagi eng uzoq ya’ni marofoncha
masofa 42 km 195 m ga teng. Aholi yashaydigan joylar oralig‘ida bosib o‘tiladi.
Yengil atletika bilan millionlab dunyoda kishilar shug‘ulladilar. Yengil atletika
mashg‘ulotlarni kuchlilikni, tezkorlikni, chidamlilikni va boshqa juda ko‘p harakat
malakalarni oshiradi. Irodaviy fazilatlarni tarbiyalaydi. Shuningdek ularning
sog‘lomlashtirish ahamiyati katta bo‘lib, jismoniy kamolatga erishiga yordam
beradi. Yengil atletika mashqlarining xilma-xilligi va yurganda, yugurganda va
sakraganda, Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
uloqtirganda
kuch
kelishini o‘zgartirish mumkinligini har xil jins va yoshdagi kishilar bilan yengil
atletika mashg‘ulotlari o‘tkazaverish imkonini beradi. Bu mashqlarning ko‘pchiligi
ijro texnikasi jihatidan qiyin emas, o‘rgatish uchun esa oson va ularni oddiy
maydonchalar yoki ochiq joylarda bajaraversa bo‘ladi. Yengil atletikada yurish,
yugurish, sakrash va uloqtirish kabi mashqlar alohida ahamiyatga ega. Yugurish
joydan-joyga ko‘chishning tabiiy usullaridir. Bu jismoniy mashqning ko‘proq
tarqalgan turi bo‘lib, juda ko‘p sport turlari fudbol basketbol, tennis va boshqalar
tarkibiga kiradi. Yugurishning juda ko‘p turlari yengil atletika har xil turlarining
o‘rganish qismi hisoblanadi. Yugurish butun organizmning ish qobiliyatiga
qo‘yilgan talab yugurgandagiga nisbatan anchagina katta bo‘ladi. Yugurish yergil
atletikaning hamma turlari ichida eng hammabop jismoniy mashqdir. Yengil atletika
muobaqalarida yugurish va estafetaning turli xillari yetakchi o‘rin tutadi, ularga
tomashabinlar ham juda qiziqadilar. Shuning uchun yugurish musobaqalari eng
yaxshi tashkilot vositalaridan biri hisoblanadi. Sakrash to‘siqlardan o‘tishning tabiiy
usuli bo‘lib, qisqa vaqt ichida asab muskul kuchiga maksimal zo‘r berish bilan
hrakterlidir.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–3_ Апрель –2025
341
XULOSA
Shuni ta’kidlash joizki yengil atletika mashqlarining xilma-xilligi va
yurganda, yugurganda, sakraganda va uloqtirganda kuch kelishini o‘zgartirish
mumkinligini har xil jins va yoshdagi kishilar bilan yengil atletika mashg‘ulotlari
o‘tkazaverish imkonini beradi. Bu mashqlarning ko‘pchiligi ijro texnikasi jihatidan
qiyin emas, o‘rgatish uchun esa oson va ularni oddiy maydonchalar yoni ochiq
joylarda bajaraversa bo‘ladi.
Yengil atletika mashqlarining xilma-xilligi va yurganda, yugurganda kuch
kelishini o‘zgartirish mumkinligini har-xil jins va yoshdagi kishilar bilan yengil
atletika mashg‘ulotlari o‘tkazaverish imkonini beradi. Bu mashqlarning ko‘pchiligi
ijro texnikasi jihatidan qiyin emas, o‘rgatish uchun esa oson va ularni oddiy
maydonchalar yoni ochiq joylarda bajaraversa bo‘ladi.
FOYLANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
A.Normuradov “Yengil atletika” Tashkent 2002 yil
2.
I.Niyozov “Yengil atletika” Farg‘ona 2005 yil
3.
Normuradov A.N Yengil atletika va uni o‘qitish metodikasi T.2011 yil
4.
Ozolin N.Nastalnaya kiniga trenira M.2004 y
5.
Shakirjonova K.T. Legkaya atletika O‘zbekistane problimi zadachi
dalniyeshigo razvitiya T.2008. 27 s.
