MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_ Апрель –2025
291
YAQIN QARINDOSHLAR ORASIDAGI NIKOHLARDAN TUG‘ILGAN
BOLALARDA PAROKSIZMAL BUZILISHLARNI TASHXISLASH VA
DAVOLASH USULLARI
Pulatova Regina Rinatovna
Madaminov Oyatillo Abduvosil ugli
Psixiatriya, narkologiya, tibbiy
psixologiya va psixoterapiya kafedrasi
Andijon davlat tibbiyot instituti
Rezyume: Yaqin qarindoshlar orasidagi irsiy moyilligi bor bo‘lgan juftliklar
orasida tug‘ilgan bolalarda psixonevrologik asoratlar va yepilepsiya kasalligi yuqori
foizni tashkil etadi. Ushbu kasalliklar kechishi ogir va yomon okibatli kechadi.
Kalit so‘zlar: yaqin qarindoshlar nikoxi, irsiy moyillik, bolalar, epilepsiya,
ruhiy buzilishlar.
МЕТОДЫ ДИАГНОСТИКИ И ЛЕЧЕНИЯ ПАРОКСИЗМАЛЬНЫХ
РАССТРОЙСТВ У ДЕТЕЙ, РОЖДЕННЫХ ОТ БРАКОВ МЕЖДУ
БЛИЗКИМИ РОДСТВЕННИКАМИ
Пўлатова Регина Ринатовна
Мадаминов Оятилло Абдувосил угли
Кафедра психиатрии, наркологии, медицинской
психологии и психотерапевтии
Андижанский государственный медицинский институт
Резюме:
Сочетание
наследственной
отягощённости
и
близкородственных браков значительно повышает риск развития детей с
психическими расстройствами и эпилепсией, протекающих с большей
прогредиентностью и, соответственно, худшим прогнозом.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_ Апрель –2025
292
Ключевые
слова:
близкородственный
брак,
наследственная
отягощенность, дети, эпилепсия, психические расстройства.
METHODS OF DIAGNOSTICS AND TREATMENT OF
PAROXYSMAL DISORDERS IN CHILDREN BORN FROM MARRIAGES
BETWEEN CLOSE RELATIVES
Pulatova Regina Rinatovna
Madaminov Oyatillo Abduvosil ugli
Department of Psychiatry, Narcology, Medical
Psychology and Psychotherapy
Andijan State Medical Institute
Resume: The combination of hereditary burden and consanguineous
marriages significantly increases the risk of children developing mental disorders and
epilepsy, which proceed with greater progression and, accordingly, a worse prognosis.
Keywords: consanguineous marriage, hereditary burden, children, epilepsy,
mental disorders.
Dolzarbligi.
Talvasa sindromlar psixiatriyaning eng muhim muammolaridan
biri bo‘lib, bolalar populyatsiyasida katta foizni egallaydi [1,4,5]. Bu, ayniqsa, yaqin
qarindoshlar o‘rtasidagi nikohlar natijasida tug‘ilgan bolalarga to‘g‘ri keladi [6,7].
Ko‘pgina mualliflarning fikriga ko‘ra, turli xil rivojlanish anomaliyalari, yalpi
psixonevrologik kasalliklar, shu jumladan tutqanoq, shuningdek yerta bolalar
o‘limining chastotasi tegishli nikohlarda sezilarli darajada yuqori [2,3,8,9].
Izlanish maqsadi.
Yaqin nikohda tug‘ilgan bolalarda paroksizmal sindromlar
klinik ko‘rinishining chastotasi va xususiyatlarini o‘rganishdan iborat.
Tekshirish materiallari va usullari.
Andijon viloyat psixonevrologiya
dispanserida (AVPND) ro‘yxatga olingan bemorlar orasidan 100 nafar yaqindan
bog‘liq nikohlarda tug‘ilgan 3 yoshdan 15 yoshgacha bo‘lgan bolalar tanlab olindi.
Ulardan 47 nafari o‘g‘il bolalar va 53 nafari qiz bolalardir. Barcha tekshirilgan bolalar
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_ Апрель –2025
293
miyaning klinik va paraklinik tadqiqotlaridan o‘tdi: nevrologik va ruhiy holat
elektroensefalogrammasi (EEG); 47 bolalar miyaning magnit-rezonans tomografiya
(MRT) dan o‘tdi.
Tekshirilganlarning
asosiy
guruhi
konvulsiv
kasalliklarning
irsiyati
og‘irlashganlik bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan nikohlardan 52 bolalaridan iborat
bo‘ldi.
Nazorat guruhi bir-biri bilan bog‘liq bo‘lmagan oilalarning 48 nafar
farzandidan iborat.
Guruh tasodifiy raqamlar orqali 10% vakillik namunasi asosida tanlangan (2-
jadval)
Izlanish natijalari va ularning muhokamasi.
Epileptik sindrom turli chastota
va klinik belgilari bilan har ikki guruhda ham kuzatildi. Paroksizmal kasalliklarga
qo‘shimcha ravishda, ayrim bolalar organik miya shikastlanishi belgilari shaklida turli
xil zo‘ravonliklarning nevrologik kamchiliklarini ko‘rsatdilar, ammo bu har doim
MRT tekshiruvi bilan tashxislanmagan (jadval 1).
Jadval.1
Tekshiruv guruhidagi bemorlarning solishtirma tahlili
Ko‘rsatkichlar
Asosiy guruh
Nazoart guruhi
Abs.
%
Abs.
%
Epileptik sindrom
43
52
12
25
Kliniko-nevrologik defitsit
16
31
8
17
MRT- o‘zgarishlari
8
15
4
8
MRT o‘zgarishsiz
39
75
5
10
Patologik EEG
43
52
8
17
p<0.05
Asosiy guruh bolalarida konvulsiv sindrom epileptik tutqanoq bilan tez - tez
umumiy xarakterga ega bo‘ldi – katta tutqanoq, EEG o‘zgarishlari bilan o‘tkir to‘lqini
majmuasi shaklida tasdiqlangan-29 bolalarda va 14 bolalarda talvasaga tayyorlik, ya’ni
3-5 Gs chastotali alfa to‘lqinlari, 90-95 MV amplitudasi, delta faolligi, 3-3.5 soni /sek
chastotasi, 4 MV amplitudasi. 16 bemorlarida yalpi fokal o‘zgarishlarsiz
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_ Апрель –2025
294
mikrosimptomatika shaklidagi nevrologik kamomad kuzatildi va miyaning MRGDA
faqat 8 ularning miya yarim korteksining diffuz subatrofiyasi shaklida, asosan frontal-
temporal sohalarda tasdiqlangan o‘zgarishlar kuzatildi. Anamnez ma’lumotlari
perianatal o‘zgarishlarni tasdiqlamadi va shuning uchun bu o‘zgarishlar bizni miya
yarim sharlariga ikkinchi darajali shikastlanish sifatida qabul qildi.
Bundan tashqari, 27 bolalari bolalik epilepsiyasi tufayli turli xil
zo‘riqishlarning intellektual nogironlik sindromi borligi aniqlandi.
Nazorat guruhidagi bolalarda 12 bolalarda katta tutqanoq kuzatildi, klinik
jihatdan bu bolalarda EEGda kichik tutqanoq belgilari (4 nafar) va qisman motor
tutqanoq (8 kishi) shaklida sodir bo‘ldi, miya xarakteridagi o‘zgarishlar o‘tkir
to‘lqinlar shaklida noaniq, shartli epileptik holatlarining ustunligi bilan ustunlik qildi,
teta ritmi. gidrotsefaliya sindromi, nevrologik yetishmasligi pay anizorefleksiya,
mushak gipotenziya, gipertoniya shaklida mikronevrologik belgilari bilan namoyon
bo‘ldi. Nevrologik nuqsonli barcha bolalarning anamnezida perinatal ensefalopatiya -
surunkali homila ichi gipoksiyasi, patologik homiladorlik, tug‘ruqdagi asfiksiya
aniqlandi. Nazorat guruhi bolalarining ruhiy holati 8 nafar bolalarda aqliy
rivojlanishdagi kechikish aniqlandi.
Shunday qilib, yaqin qarindoshlik nikohidandan asosiy guruhdagi bolalarda
tutqanoqsiz tutqanoq bilan namoyon bo‘ldi, nazorat guruhi, bolalar farqli o‘laroq,
konvulsiv epileptik tutqanoq, yalpi intellektual kasalliklar aziyat sezilarli darajada
ko‘proq bo‘ldi, va psixo-nevrologik buzilishlar perinatal xavf oqibatida bosh miya
zararlanishlar bilan namoyon bo‘ldi.
Xulosa.
Irsiyati og‘irlashgan va yaqin qarindoshlik nikohidan tug‘ilgan
bemorlar kombinatsiyasi ruhiy kasalliklar va epilepsiya bilan og‘rigan bolalarning
rivojlanish xavfini sezilarli darajada oshiradi, bu katta progredientlik va shunga mos
ravishda yomon prognoz bilan yuzaga keladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Puzin S.N., Dыmochka N.A., Shkurko N.A., Xakurinova G.A. Problemы i
perspektivы
kompleksnoy
reabilitatsii
detey-invalidov.
//Mediko-sotsialnaya
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-24
Часть–2_ Апрель –2025
295
ekspertiza i reabilitatsiya detey s ogranichennыmi vozmojnostyami, 2007, № 5-6. —
S. 5 — 11.
2.
Skvorsov I.A., Yermolenko N.A. Razvitie nervnoy sistemы u detey v norme i
patologii. M.: MEDpress-inform, 2003. - 368 ye., il.
3.
Yakunin Yu.A. Fiziologiya i patologiya nervno-psixicheskogo razvitiya
rebenka: Leksiya dlya vrachey.// Prilojenie k jurnalu Rossiyskiy vestnik perinatologii
i pediatrii. 1995. - №15. -49s
4.
Ayala F., Kayger Dj. Sovremennaya genetika / M.: Mir, 1988. T.Z. 335 s.
5.
Ginter Ye.K. Etnicheskie osobennosti rasprostraneniya nasledstvennыx
bolezney // genetika cheloveka. M.:VINITI, 1978. T. 3. S. 122-159.
6.
Sanes JN, Donoghue JP.
Plasticity and primary motor cortex. //Ann. Rev.
Neurosci. 2000, Vol. 23, p. 393-415.
7.
Volpe J
. //Neurology of Newborn. N.Y.: Ch. L., 2002: 930 p.
