MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–4_ Апрель –2025
415
INGILIZ TILI FANINI O’QITISHDA SUNIY INTELEKTDAN
FOYDALANISHNING AFZALLIKLARI
Farg’ona shahar 2-sonli politexnikum
Ingliz tili fani o’qituvchisi
Sobirova Zabarjat Ortiqboy qizi
Annotatsiya: Ushbu maqola sun'iy intellektning, ingliz tilini o'rganish
sohasiga sezilarli ta'sirini o'rganadi. Maqolada sun'iy intellekt texnologiyasi,
jumladan, tabiiy tillarni qaytaishlashva mashina o'rganish algoritmlaridagi joriy
yutuqlarni o'rganish orqali, sun'iy intellektga asoslangan vositalar va ilovalar ingliz
tilini o'rgatish va o'rganish usulini qanday inqilob qilayotgani ta'kidlangan. Umuman
olganda, ushbu maqola ingliz tili ta'limi kelajagini shakllantirishda sun'iy
intellektning o'zgaruvchan rolini ta'kidlaydi, uning afzalliklari, imkoniyatlari va
o'quvchilarvao'qituvchilar uchun oqibatlari haqida tushuncha beradi.
Kalit so’zlar: Sun’iy intellekt, duolingo, tilni baholash, kontent, til o’rgatish
va o’rganish kompetensiyasi.
Rivojlanib borayotgan davrda sun’iy intellekt ham inson hayotining bir
qismiga aylanmoqda va ko’plab sohalarda keng qo’llanilmoqda. Sunʼiy intellektga
1956-yilda mustaqil fan sohasi sifatidaasos solingan, va o’sha yilning yozida “sunʼiy
intellect” atamasini birinchi marta Dartmouth kollejidaoʻtgan anjumanda John
McCarthy ishlatgan va tarixga mazkur atama muallifi sifatida kirgan. Sun’iy intellect
ta’lim sohasida, til o’rganuvchilar orasida, jarrohlik amaliyotlarida, samaloylatlar
nazoratini boshqarishda hamda ularning to’qnashuvini oldini olishda , turli xil
jinoyatlarning sodir bo’lishini oldinaolishda qo’llaniladi. So’nggi yillarda sun’iy
intellekt ta’lim sohasida hamda til o’rganuvchilari orasida ko’plab qo’llanilyapti.
Ta’lim sohasida suniy intellektnining o’rni beqiyos. U ta’lim sifatini
oshirishga, o’qituvchivao’quvchi orasidagi muloqotni yaxshilashga yordam beradi.
Bundan tashqari sun’iy intellekt o’rganishni yanada qulayroq hamda qiziqarliroq
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–4_ Апрель –2025
416
bo’lishini ta’minlaydi. Har bir talaba sun’iy intellekt orqali mavzuni mustaqil
o’rganish imkonoyatiga ega.
Til oʻrganish- Sunʼiy intellekt asosidagi til oʻrganish platformalari individual
oʻquvchilarningehtiyojlariga moslashtirilgan interfaol darslar, talaffuz boʻyicha
fikrmulohazalar va til amaliyoti mashqlarini taqdim etishi mumkin.
Umuman olganda, sun'iy intellekt o'rganishni shaxsiylashtirilgan, qulay va
samarali qilish orqali ta'limni rivojlantirish imkoniyatiga ega. Shuningdek, ingliz
tilini o’rgatishda hamda mustqail o’rganish dasun’iy intellektning o’rni beqiyos. Turli
xil ingliz tilini o’rgatishga qaratilgan platformalar Duolingo, Englishclass, Memrise,
BBC Learning English, Lingoda kabilar sun’iy intellekt asosiga qurilgan
hisboblanadi. Bu orqali o’rganish soddaroq hamda qiziqarrliroq kechadi. Misol
uchun, hozirgi kunda Duolingo platmorfmasi ko’plab til o’rganuvchilarni qamrab
oladi hamda ular bu platforma orqali tilni sodda tarzda o’rganishyapti.
Duolingo (duolingo) -mustaqil til oʻrganish uchun onlayn loyiha (2012-yil
iyun oyida boshlangan). Uni rivojlantirish va yaratish g'oyasi amerikalik professor
Lui fon Andan tomonidan kelib chiqqan.Bu loyihaning asl mohiyati odamlarga bepul
til o’rgatish va ularning tarjima ishlarini olib borishga yordam berishdir. Hozirgi
paytda, internet ma’lumotlarining 70 foizi ingliz tilida. Bu loyihaning til o’rgatishdan
asl mazmuni o’z ona tilida topolmagan ma’lumotlarni boshqa tillarda toppish uchun
imkon yaratadi.
Sun’iy intellekt orqali ingliz tilini o'rganishning bir qancha ustuvor jihatlari
quyidagilar:
- Til oʻrganish ilovalari. Sunʼiy intellekt asosidagi til oʻrganish ilovalari
individual ehtiyojlargamoslashtirilgan, mashqlar, fikr-mulohazalarni kuzatishni taklif
qiluvchi shaxsiylashtirilganoʻrganishtajribasini taqdim etadi.
- Tilni baholash. AI avtomatlashtirilgan testlar, so‘zlashuv va yozishni
baholash orqali o‘quvchilarning tilni bilish darajasini baholay oladi, bu esa
o‘quvchilarga o‘zlarining kuchli tomonlari va yaxshilash sohalarini tushunishga
yordam beradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–4_ Апрель –2025
417
- Til tarjimasi. AI til tarjimasini osonlashtiradi, oʻquvchilarga ingliz tilidagi
matnlarni oʻzonatiligava aksincha, tezkor tarjimalarni taqdim etish orqali tushunishga
yordam beradi.
- Chatbotlar va virtual repetitorlar. AIga asoslangan chatbotlar va virtual
repetitorlar o‘quvchilarniingliz tilida so‘zlashuv amaliyotiga jalb qilib, darhol
fikrmulohaza va ko‘rsatmalar beradi.
- Kontentni tanlash. AI algoritmlari o‘quvchilarning xohishi va malaka
darajasiga qarabmaqolalar,videolar, podkastlar va viktorinalar kabi tegishli ingliz
tilini o‘rganish materiallarini tavsiya qiladi.
- Urg‘uni kamaytirish. AI vositalari o‘quvchilarga ovozni aniqlash
texnologiyasi va maqsadli fikr-mulohazalar orqali talaffuzlarini yaxshilash va
urg‘ularni kamaytirishga yordamberadi.
Sun'iy intellektga asoslangan platformalar o'quvchilarning kuchli, zaif
tomonlari va o'rganish usullarini tahlil qilish uchun mashinani o'rganish
algoritmlaridan foydalanadi. Shaxsiy ehtiyojlarni tushungan holda, AI har bir
o'quvchining tezligi va uslubiga mos keladigan o'quv materiallari, mashqlarva
baholashlarni
moslashtira
oladi.
Ushbu
shaxsiylashtirilgan
yondashuv
o'quvchilarning maqsadli yo'riqnoma va yordam olishlarini ta'minlaydi, ularning tilni
o'zlashtirish va saqlab qolishlarini maksimal darajada oshiradi.
Ingliz tilini o'rganishda sun'iy intellektning eng muhim afzalliklaridan biri
uning interaktiv til amaliyotini ta'minlash qobiliyatidir. Chatbotlar va virtual til
yordamchilari real hayotdagi suhbatlarnitaqlid qilib, o‘quvchilarga dialogga kirishish,
tezkor fikr-mulohazalarni olish hamda qo‘llab-quvvatlovchi muhitda gapirish va
tinglash ko‘nikmalarini mashq qilish imkonini beradi. Doimiy o'zaro hamkorlik orqali
o'quvchilar o'ziga ishonch, ravonlik va tabiiy muloqot qobiliyatlarini . Tilni
baholashning an'anaviy usullari ko'pincha tezkorlik va o'ziga xoslikka ega emas, bu
esa o'quvchilarni xatolarini aniqlash va bartaraf etishni qiyinlashtiradi. Sun’iy
intellektga asoslangan qayta aloqa tizimlari o‘quvchilarning javoblarini real vaqtda
tahlil qilib, grammatika, talaffuz, lug‘atdan foydalanish va boshqalar bo‘yicha darhol
va moslashtirilgan fikr-mulohazalarni taqdimetadi. Yaxshilash kerak bo'lgan
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–4_ Апрель –2025
418
sohalarni aniqlab, o'quvchilar o'zlarining til ko'nikmalarini yaxshilashlari mumkin.
Sun'iyintellekt yordamida o'quvchilar butun dunyo bo'ylab maqolalar, videolar,
podkastlar va yangiliklarnio'zichiga olgan juda ko'p asl ingliz manbalaridan
foydalanish imkoniyatiga ega bo'ladilar. AI algoritmlarimazmunni o‘quvchilarning
qiziqishlari, malaka darajalari va o‘rganish maqsadlari asosidatuzadi, buularning
dolzarbligi va faolligini ta’minlaydi. Haqiqiy til kontekstlariga sho'ng'ish orqali
o'quvchilartushunish qobiliyatlarini oshiradilar, so'z boyligini kengaytiradiradilar.
Sun'iy intellektga asoslangan o'quv platformalari o'quvchilarga istalgan
vaqtda, istalganjoyda,o'zlariga qulay vaqtda o'qish imkonini beruvchi yordamni taklif
qiladi. Mobil ilovalar, veb-platformalarva aqlli qurilmalar orqali o‘quvchilar ko‘plab
o‘quv resurslaridan, jumladan, darslar, viktorinalar,fleshkachalar va multimedia
kontentidan foydalanishlari mumkin. Ushbu moslashuvchanlik turli xil o'quv
jadvallari va turmush tarzini o'z ichiga oladi, bu esa o'quvchilarga ingliz tili bo'yicha
sayohatlarida izchil taraqqiyotga erishish imkonini beradi. Talabalar til o‘rganish
uchun sun’iy intellektni ko‘rib chiqishlari kerak, chunki u shaxsiylashtirilgan
o‘rganish tajribasi, real vaqt rejimida fikr-mulohaza yuritish va katta hajmdagi til
ma’lumotlari va resurslaridan foydalanish imkonini beradi. Sun’iy intellect asosidagi
til o‘rganish platformalari individual o‘rganish uslublariga moslasha oladi, interaktiv
mashqlar bilan ta’minlaydi va taraqqiyotni samarali kuzatib boradi, bu esa til
o‘rganish jarayonini yanadasamaraliva qiziqarli qiladi.
Xulosa qilib aytadigan bo'lsak, til o'rganishda sun'iy intellektni qo'llash butun
dunyo bo'ylab talabalar uchun o'zgaruvchan imkoniyatni taqdim etadi. Sun'iy
intellektga asoslangan platformalar kuchidan foydalanish orqali talabalar
shaxsiylashtirilgan ta'lim tajribasi, real vaqtda fikr-mulohazalar va keng til
resurslaridan foydalanishlari mumkin. Texnologiya davom etar ekan AIning til
ta’limida inqilob qilish potentsiali ham shunday bo‘lib, uni barcha darajadagi
o‘quvchilar uchun yanada qulayroq, samaraliroq va qiziqarli qiladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Schleirmacher.F. About different methods. Bulletin of Moscow.UN-that.2000
2. Linghui Kong. Computational intellegence and neuroscience. Volume 2022. 2p.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–4_ Апрель –2025
419
3. A.Aleina. translation technologies: Scope,Tools and Resources. Target.
Volume20,no6. Pp 79-182.
4. I.Bowker. computer-aided translation technology. A practiced introduction.
Ottawa. University of Ottawa Press. 2002
5. Ibragimov, X., and Abdullayeva Sh. "Pedagogika nazariyasi (darslik)." T.: Fan va
texnologiya 288 (2008).
6. Ибраимов Х. И. Креативность как одна из характеристик личности будущего
педагога //Наука, образование и культура. – 2018. – №. 3 (27). – С. 44-46.
