MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–1_ Март –2025
393
XX ASR BOSHLARIDA O‘ZBEKISTON VA TURKIYADA ALIFBO
ISLOHOTI
O‘zbek tili va adabiyot yo‘nalishi 3-kurs talabasi
S.Hamidullayeva
Ilmiy rahbar: PhD.I.Yoqubov
Annotatsiya: Ushbu maqolada XX asr boshlarida O‘zbekiston va Turkiyada
amalga oshirilgan alifbo islohotlari tahlil qilinadi. Yozuv tizimini o‘zgartirishning
sabablari, eski arab yozuvidan voz kechishning zarurati hamda bu jarayonning milliy
uyg‘onish, savodxonlik va modernizatsiyaga ta’siri yoritiladi. Turkiyada 1928-yilda
Atatürk boshchiligida lotin alifbosiga o‘tish islohotining ijtimoiy va madaniy
oqibatlari, O‘zbekistonda esa jadidlar harakati va yozuv tizimidagi o‘zgarishlarning
roli muhokama qilinadi. Ushbu islohotlarning milliy o‘zlikni anglash, ta’lim tizimi va
madaniy taraqqiyotga ta’siri ilmiy yondashuv asosida tahlil qilinadi.
Tayanch so‘zlar: alifbo islohoti, yozuv tizimi, arab yozuvi, lotin alifbosi,
jadidlar harakati, savodxonlik, milliy uyg‘onish
XX asr boshlarida Oʻzbekiston va Turkiyada alifbo islohoti juda dolzarb
mavzu hisoblangan. Bu jarayon, ikki mamlakatning tarixiy va ijtimoiy kontekstidan
kelib chiqqan holda, xalqni ma'rifatlantirish va milliy identitetni mustahkamlash
yo'lida muhim ahamiyatga ega edi. Alifbo islohoti, bir tomondan, til va madaniyatni
modernizatsiya qilishga, ikkinchi tomondan esa xalqni zamonaviy bilim bilan
ta'minlashga xizmat qildi. Bu jarayon, shuningdek, siyosiy va iqtisodiy o'zgarishlar
bilan ham uzviy bog'liq edi. Oʻzbekistonda 1928-yilda lotin yozuviga o'tish jarayoni
boshlandi, bu esa turk xalqlari bilan yaqinlashishga xizmat qildi. Turkiyada esa 1928-
yilda o'zgarish kiritilib, arab-lotin alifbosiga o'tildi, bu esa ilgari qoloq deb
hisoblangan qismni zamonaviylashtirdi. Oʻzbekiston va Turkiyadagi alifbo islohotlari
bir qator o'xshashliklarga ega bo'lsa-da, ularning sabablari va ta'siri turlicha bo'lgan.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–1_ Март –2025
394
Oʻzbekistonda, asosan siyosiy motivlar, Turkiyada esa madaniy va ta'lim sohasidagi
o'zgarishlar muhim ahamiyatga ega edi.
XX asr boshlarida dunyoda milliy uyg‘onish harakatlari jadallashdi. Yevropa
va Osiyoda mustamlakachilikka qarshi harakatlar kuchayib, ko‘plab xalqlar o‘z
madaniyati va milliy o‘zligini anglashga intildilar. Ushbu jarayonda til va yozuv
masalalari muhim o‘rin tutdi. Yozuv tizimining soddalashtirilishi savodxonlikni
oshirishga, ta’lim tizimini isloh qilishga va ilm-fanning rivojlanishiga xizmat qilishi
mumkin edi. Shu sababli, o‘sha davrda ko‘plab davlatlar, jumladan, O‘zbekiston va
Turkiya ham alifbo masalasiga jiddiy e’tibor qaratdi.
XX asr boshlarida O‘zbekiston va Turkiyada alifbo islohoti milliy uyg‘onish,
savodxonlik darajasini oshirish va modernizatsiya jarayonining ajralmas qismi
sifatida amalga oshirildi. O‘zbekistonda arab yozuvi uzoq yillar davomida ishlatilgan
bo‘lsa-da, uning murakkabligi va turkiy tillarga to‘liq mos kelmasligi sababli yozuv
tizimini soddalashtirish masalasi ko‘tarildi. Jadidlar harakati ushbu o‘zgarishning
asosiy targ‘ibotchilaridan bo‘lib, yangi alifbo orqali ta’limni rivojlantirish va
savodxonlikni oshirishga harakat qildilar. 1929-yilda O‘zbekistonda lotin alifbosi
rasmiy yozuv sifatida qabul qilindi, biroq keyinchalik 1940-yilda kirill alifbosiga
o‘tildi. Turkiyada esa Mustafo Kamol Atatürk boshchiligida 1928-yilda arab
yozuvidan lotin alifbosiga o‘tish islohoti amalga oshirildi. Bu qaror savodxonlik
darajasini keskin oshirish, zamonaviy ta’lim va ilm-fan rivojiga yo‘l ochish
maqsadida qabul qilindi. Yangi alifbo turk tilining fonetik xususiyatlariga
moslashgan bo‘lib, uni o‘rganish va qo‘llash osonlashdi. Natijada, Turkiya madaniy
jihatdan G‘arb bilan yaqinlashdi, ta’lim tizimi modernizatsiya qilindi va milliy
o‘zlikni anglash jarayoni jadallashdi. O‘zbekiston va Turkiyadagi alifbo islohotlari
milliy madaniyat, ta’lim va jamiyat rivojiga katta ta’sir ko‘rsatdi.
Eski yozuv tizimlarining muammolari orasida ularning murakkabligi va
o‘qish-yozish jarayonini qiyinlashtirishi asosiy o‘rin tutardi. Masalan, arab yozuvi
O‘zbekistonda uzoq yillar davomida ishlatilgan bo‘lsa-da, uning turkiy tillarga
moslashmaganligi sababli, o‘rganish qiyinchilik tug‘dirgan. Unli tovushlarning to‘liq
ifodalanmasligi va chiziqli emasligi matnni tushunishda muayyan qiyinchiliklarni
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–1_ Март –2025
395
yuzaga keltirgan. Turkiyada ham arab yozuvi ishlatilgan bo‘lib, u turk tilining tovush
tizimiga to‘liq mos kelmagan. Bu esa savodxonlik darajasining past bo‘lishiga va
zamonaviy bilimlarning keng yoyilishiga to‘sqinlik qilgan. Shuning uchun yozuv
islohoti zaruratga aylandi.
1
Alifbo islohotining asosiy maqsadlaridan biri modernizatsiya jarayonini
jadallashtirish edi. Chunki yozuv nafaqat savodxonlik, balki ilm-fan, texnologiya va
madaniyat rivojida ham katta ahamiyat kasb etadi. O‘z milliy yozuv tizimining
takomillashtirilishi xalqning o‘zligini anglash jarayonida ham muhim vosita bo‘lib
xizmat qilgan. O‘zbekiston va Turkiyada alifbo o‘zgarishlari milliy tilni rivojlantirish,
uni ilmiy va texnik sohalarda yanada kengroq qo‘llash imkoniyatlarini yaratish
maqsadida amalga oshirildi. Shu bilan birga, bu islohotlar madaniy integratsiya
jarayonlariga ham ta’sir ko‘rsatdi, chunki lotin alifbosiga o‘tish Yevropa ta’lim tizimi
va ilm-fan bilan yaqinlashishni ham anglatardi. Alifbo islohoti milliy madaniyat va
o‘zlikni anglash bilan chambarchas bog‘liq edi. Eski yozuv tizimlari muayyan tarixiy
va diniy merosni aks ettirgan bo‘lsa-da, ular yangi davr talablariga to‘liq mos
kelavermas edi. O‘zbek va turk ziyolilari ushbu masalada faollik ko‘rsatib, til va
yozuvning rivojlanishini yangi davr talablariga moslashtirishga harakat qildilar.
O‘zbekistonda jadidlar harakati, Turkiyada esa Atatürk islohotlari natijasida alifbo
islohoti amalga oshirilib, bu o‘z navbatida ilmiy va madaniy rivojlanishning yangi
bosqichiga yo‘l ochdi.
2
XX asr boshlarida Oʻzbekistonda alifbo islohoti jarayoni Jadidlar harakati
bilan tahdidlandi. Jadidlar, yangi fikrlar va ta'lim usullarini targ‘ib qilgan intilishlar,
Oʻzbekistonning milliy o‘zligini anglashida muhim rol o'ynadi. Ular an'anaviy arab
yozuvidan voz kechib, xalqni yangicha bilim va madaniyat bilan ta'minlash yo‘lida
lotin alifbosini joriy qilishni taklif etdilar. Bu harakat, bir tomondan, ta'limni
osonlashtirish maqsadida, ikkinchi tomondan esa xalqni modernizatsiya qilish uchun
zarur ahamiyatga ega edi. 1929-yilda Oʻzbekistonda yangi lotin alifbosiga rasmiy
1
Djumayeva S.K., Botirova S.I. O‘zbek adabiyoti tarixi. 2021. 5 b.
2
Mirvaliyev S, Shokirova R. O’zbek Adiblari. Toshkent: Fan, 1993. 70 b.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–1_ Март –2025
396
ravishda o'tish amalga oshirildi. Bu o'zgarish, mamlakatni boshqa turk xalqlari bilan
ahil qiladi hamda zamonaviy bilim va tafakkurga o‘tish yo‘lida muhim qadam bo'ldi.
3
Biroq, 1930-yillarda Sovetlar Ittifoqining ta'siri kuchaygan davrda,
Oʻzbekiston alifbosining o'zgarishi yana bir bor ro'y berdi. 1940-yilda, ideologik
sabablarga ko'ra, kirill alifbosiga o'tishga qaror qilindi. Bu tartib, xalqni ruslashuv
jarayonida yanada chuqurroq integratsiya qilish maqsadida amalga oshirildi. Oʻzbek
tilida yozuvning kirill alifbosiga o‘tishi, bir tomondan, ta'lim va madaniyotni
rossiyaliklar orasida mustahkamlashga xizmat qildi, ikkinchi tomondan esa milliy
muammolarni asossiz ravishda qiyinlashtirdi. Shuningdek, sovet davrining ideologik
va siyosiy muammolari, xalqning o‘zligini anglashta ko'p to'siqlar yaratdi va bu
jarayonda kirill alifbosi o‘zining qattiq tutib bergan xarakteri bilan esga olinadi.
Mustaqillikdan so‘ng, 1991-yilda Oʻzbekiston o‘zining tarixiy va madaniy merosini
tiklash yo‘lida yangi qadam qo‘ydi. 1993-yilda lotin alifbosiga qaytish jarayoni
boshlandi. Ushbu jarayon, xalqni milliy xususiyatlarini saqlash va yangi zamonaviy
bilimlarni olishda muhim poydevor bo‘lib xizmat qildi. Davlat rahbariyatining
qarorlari bilan yangi yozuv tizimining joriy qilinishi, Oʻzbekistonda ta'lim va
madaniyatni rivojlantirishga, xalqaro munosabatlarni kuchaytirishga, xususan,
boshqa turk soʻzlashuvchilar bilan yanada yaqinlashishga keng imkoniyatlar ochdi.
Bunga javoban, 2021-yilda O‘zbekistonda lotin alifbosining to‘liq amal qilishi yo'lida
davom etishni belgilovchi dasturlar ishlab chiqildi. Alifbo islohoti, Oʻzbekistonning
ma'rifat, taraqqiyot va milliy o‘zlik yo‘lida muhim qadam bo'lib qoldi.
4
Usmonli imperiyasida asrlar davomida arab yozuvi ishlatilgan bo‘lib, u turk
tilining fonetik xususiyatlariga to‘liq mos kelmagan. Arab yozuvi asosan unli
tovushlarni to‘liq ifodalamasligi, chiziqli bo‘lmagan shaklda o‘qilishi va harflarning
turli pozitsiyalarda o‘zgarib ketishi tufayli o‘rganish jarayoni murakkab kechgan.
Savodxonlik darajasi past bo‘lib, keng xalq ommasi uchun o‘qish va yozish qiyin
kechgan. XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida imperiyada modernizatsiya
harakatlari kuchaygan sari arab yozuvining o‘rniga soddaroq va o‘rganish oson
3
Adizova N.B., Jumayev R,X., Qo‘ldoshev R.A., Ismatov S.R., Ona tili o ‘qitish metodikasi. Buxoro: Durdona. 2021,
292-bet
4
Mirvaliyev S, Shokirova R. O’zbek Adiblari. Toshkent: Fan. 1993, 58 b.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–1_ Март –2025
397
bo‘lgan alifbo joriy etish masalasi ko‘tarila boshladi. Yevropaga intilish va ilm-fan
taraqqiyotidan ortda qolmaslik uchun yozuv islohoti muhim zarurat sifatida ko‘rildi.
5
Mustaqil Turkiya davlati tashkil topgach, mamlakatni zamonaviylashtirish va
modernizatsiya qilish yo‘lida radikal islohotlar amalga oshirildi. 1928-yilda Mustafo
Kamol Atatürk boshchiligida arab yozuvidan lotin alifbosiga o‘tish to‘g‘risida qaror
qabul qilindi. Bu islohotning asosiy maqsadi savodxonlikni oshirish, turk tilining
yozma tizimini soddalashtirish va ilm-fan rivojini tezlashtirish edi. Lotin alifbosiga
o‘tish bosqichma-bosqich amalga oshirilib, yangi harflar turk tilining fonetik
tuzilishiga mos ravishda shakllantirildi. Davlat bu o‘zgarishni ommalashtirish uchun
keng ko‘lamli ta’lim dasturlarini joriy etdi, maxsus kurslar tashkil qilindi va matbuot
lotin alifbosiga o‘tkazildi. Atatürk bu jarayonni shaxsan nazorat qilib, xalq orasida
yangi yozuvni ommalashtirish uchun safarbarlik e’lon qildi.
6
Alifbo islohoti natijasida savodxonlik darajasi keskin oshdi va yangi yozuv
tizimi qisqa muddat ichida keng qabul qilindi. Lotin alifbosiga o‘tish nafaqat ta’lim
tizimiga, balki turk jamiyatining madaniy va intellektual rivojiga ham sezilarli ta’sir
ko‘rsatdi. Yangi yozuv tizimi orqali Turkiya ilmiy va texnologik taraqqiyot yo‘lida
katta qadam tashladi. Arab yozuvidan voz kechish bilan eski diniy va siyosiy
tuzumdan ajralish ramziy ma’noga ham ega bo‘ldi, bu esa yangi zamonaviy milliy
davlatning shakllanishiga xizmat qildi. Turkiyaning Yevropa bilan ilmiy va madaniy
integratsiyasi kuchaydi, matbuot va ta’lim tizimi soddalashtirildi, bu esa xalqning
bilim va ma’rifatga ega bo‘lish imkoniyatlarini kengaytirdi.
7
O‘zbekiston va Turkiyada alifbo islohoti jarayonlari o‘xshashliklar va farqlar
bilan ajralib turadi. Siyosiy omillar bu jarayonlarning belgilovchi jihatlaridir.
O‘zbekiston alifbo islohoti Sovet Ittifoqi ta’siri ostida amalga oshirildi. 1920-
yillarning oxirlaridan 1940-yilgacha bo‘lgan davrda, Soviet rahbariyati lotin
alifbosini joriy qilish orqali tili turkib tandini o‘zgartirishni maqsad qildi. Bu, nafaqat
5
Arslan M. Tarihi süreçte Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi-öğrenimi çalışmaları. Kahramanmaraş Sütçü İmam
Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2012, 167-188 s.
6
Gündoğdu A. Türk dil birliğinin sonbaharı 1926-1941 Latin alfabesi dönemi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-
Coğrafya Fakültesi Dergisi. 2014, 1-8 s.
7
Sardoğan S.C. Aman Muhtar’ın “Ayållär Mämläkäti Ve Sältänäti” adlı eserindeki hikâyeler üzerine dil ve üslup
incelemesi (Master's thesis, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–1_ Март –2025
398
savodxonlikni oshirish, balki mahalliy aholi orasida ruslashuv jarayonini
kuchaytirishda ham muhim ahamiyatga ega edi. Boshqa tomondan, Mustafa Kamol
Atatürk Turkiyadagi alifbo islohoti orqali ateist va zamonaviy dunyoqarashni
shakllantirishga intildi. Atatürk zamonaviy, g‘arbiy ideallarga tayangan holda, arab
yozuvidan lotin yozuviga o‘tishni yangilik va o‘zgarishlar timsoli sifatida ko‘rdi, bu
esa millatning savodxonligini oshirishi kerak edi.
Jamiyatning munosabati va qabul qilish jarayoni ham o‘xshashlik va farqlar
bilan to‘la edi. O‘zbekistonda alifbo islohotiga qarshi noroziliklar bo‘lgan, chunki
ko‘plab aholining an’anaviy yozuv tizimiga bo‘lgan sodiqligi buni qiyinlashtirib
yuborgan edi. Ayniqsa, o‘rta va qari avlod vakillari yangi alifboga o‘tishga tayyor
emasdi. Shu bilan birga, yangi avlod uchun yangi alifbo ta'lim jarayonini
osonlashtirish va madaniyatni rivojlantirishga xizmat qilishi kutilgandi. Turkiyada
esa alifbo islohoti keng qo‘llab-quvvatlandi, chunki bu jarayon tug‘ulish, taraqqiyot
va Yevropa bilan integratsiyaning ramzi bo‘lib qoldi. Atatürk, alifbo islohoti orqali,
mahalliy aholini yangilash va jamiyatni yangi davrga tayyorlashga harakat qildi.
8
Islohot natijalari ham har ikki mamlakatda turlicha bo‘ldi. O‘zbekistonda
alifbo islohoti natijasida savodxonlik darajasi ko‘tarilgan bo‘lsa-da, Sovet davrida
bosim va cheklovlar tufayli ba’zi muammolar mavjud bo‘lib qoldi. Biroq, 1990-
yillardan so‘ng, mustaqillik natijasida ta'lim va madaniy rivojlanish yo‘nalishlari
yangi g‘oyalar bilan boyitildi. Turkiyada esa alifbo islohoti natijasida savodxonlik
darajasi jiddiy o‘sdi va mamlakat madaniyati yangilandi. Yozuv tizimini yangilash
ijtimoiy rivojlanishga va bilimni oshirishga xizmat qildi. Har ikki mamlakatda alifbo
islohoti jamiyatning o‘zligini anglashda muhim rol o‘ynadi, ammo sifat va samarasi
turlicha bo‘lib qoldi. O‘zbekistonda yozuv tizimining o‘zgarishi tajribasini hisobga
olgan holda, Turkiya donishmandligi va modernizatsiyasining yangi bosqichini
belgilab berdi.
9
Oʻzbekiston va Turkiya alifbo islohotlari tarixiy saboqlari, xalqlarning
identitetini mustahkamlash va madaniy merosni saqlashda muhim ahamiyatga ega.
8
Yüce M. Orta Asya Türk Cumhuriyetleri ve Türkiye İle İlişkiler. Baskı, İstanbul: Siyaset, Ekonomi ve Toplum
Araştırmaları Vakfı Yayınları. 2022. 40 s.
9
Баскаков НА. Алтайская семья языков и ее изучение. М. “Наука”, 1981 Sep 30.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–1_ Март –2025
399
Bu jarayonlar til va yozuv tizimini yangilash orqali xalqni ma'rifatlantirishga xizmat
qildi. Zamonaviy davrda yozuv tizimi, milliy o‘zlikni shakllantirishda asosiy vosita
bo'lib, xalqning qalbida o'zligini anglashga yordam beradi. Kelajakda alifbo islohoti
va til rivojlanishi istiqbollari, globalizatsiya jarayonlari va texnologik yangiliklar
bilan bog'liq holda davom etadi. Milliy yozuv tizimlarini saqlash va rivojlantirish,
xalqning ma'naviy va madaniy qadriyatlarini avaylash, zamonaviy olishmalarda
muhim ahamiyatga ega bo'lishi kerak. Bu orqali til va madaniyatni yanada boyitishga
erishish mumkin. XX asr boshlarida O‘zbekiston va Turkiyada amalga oshirilgan
alifbo islohoti til, madaniyat va milliy o‘zlikni anglash jarayonining muhim qismi
bo‘ldi. Ushbu o‘zgarishlarning ortida jamiyatni modernizatsiya qilish, savodxonlikni
oshirish va xalqning ilm-fanga erkin kirish imkoniyatini ta’minlash maqsadi yotardi.
Bu islohotlar nafaqat yozuv tizimining texnik jihatdan soddalashtirilishi, balki milliy
taraqqiyot va madaniy mustaqillikning muhim elementi sifatida ham e’tirof etilishi
lozim.
O‘zbekiston misolida:
O‘zbekistonda arab yozuvining murakkabligi sababli
ta’lim jarayonida ko‘plab muammolar yuzaga kelgan. Jadidlar harakati bu
muammolarni hal qilish uchun lotin alifbosiga o‘tishni ilgari surdi. 1929-yilda qabul
qilingan lotin alifbosi yozuvni ancha soddalashtirdi va savodxonlik darajasining
oshishiga xizmat qildi. Ammo 1940-yilda Sovet Ittifoqi ta’siri bilan o‘zbek tili uchun
kirill yozuvi joriy qilindi. Bu o‘zgarish milliy mustaqillikni cheklash va sovet
mafkurasini mustahkamlash vositasi bo‘ldi. O‘zbekiston 1993-yilda yana lotin
yozuviga qaytishga qaror qildi, bu esa milliy madaniyat va o‘zlikni anglash yo‘lida
muhim qadam bo‘ldi.
Turkiya misolida:
1928-yilda Atatürk boshchiligida arab yozuvidan lotin
alifbosiga o‘tish islohoti amalga oshirildi. Yangi yozuv tizimi turk tilining fonetik
tuzilishiga moslashgan bo‘lib, uni o‘rganish va qo‘llashni osonlashtirdi. Shu sababli,
islohot savodxonlikning tez oshishiga olib keldi. Masalan, 1927-yilda Turkiyada
savodxonlik darajasi atigi 10% bo‘lsa, 1935-yilga kelib bu ko‘rsatkich 30% ga yetdi.
10
10
Мальцев Д. Исторические мифы стран Средней Азии. Россия и мусульманский мир. 2017(2 (296)), 48-80 с.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-23
Часть–1_ Март –2025
400
Islohot Turkiyaning G‘arb bilan madaniy va ilmiy integratsiyasini tezlashtirdi, biroq
eski yozuv asosidagi diniy va tarixiy matnlarni tushunish qiyinlashdi. Tahliliy jihatlar:
Milliy uyg‘onish va mustaqillik:
O‘zbekistonda alifbo islohoti jadidlar
harakati bilan bog‘liq bo‘lib, milliy o‘zlikni shakllantirish jarayonining bir qismi edi.
Turkiyada esa bu islohot eski Usmonli tuzumidan uzilish va modernizatsiya
maqsadida amalga oshirildi.
1.
Savodxonlik darajasi:
Har ikkala mamlakatda islohot savodxonlikning
oshishiga katta hissa qo‘shdi. Turkiyada lotin yozuviga o‘tish bilan savodxonlik
darajasi tez o‘sdi, O‘zbekistonda esa yozuv tizimining bir necha bor almashtirilishi
bu jarayonga salbiy ta’sir qildi.
2.
Siyosiy va madaniy ta’sir:
O‘zbekistonda alifbo o‘zgarishlari
mustamlakachilik va mafkuraviy nazorat vositasi bo‘lgan bo‘lsa, Turkiyada bu
mustaqil millat qurish yo‘lida tashlangan qadam sifatida talqin qilindi.
Shunday qilib, O‘zbekiston va Turkiyadagi alifbo islohotlari o‘zining ijobiy
va salbiy tomonlariga ega bo‘lsa-da, ularning umumiy xususiyati milliy o‘zlikni
anglash va modernizatsiya jarayoni bilan bog‘liq bo‘ldi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Gömeç SY, Fidan AG. Özbek tarihi ve kültürüne genel bir bakiş. Genel Türk
Tarihi Araştırmaları Dergisi. 2022, 4(8): 749-76 s.
2.
Gündoğdu A. Türk dil birliğinin sonbaharı 1926-1941 Latin alfabesi dönemi.
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi. 2014. 1-8 s.
3.
Mirvaliyev S, Shokirova R. O’zbek Adiblari. Toshkent:“Fan. 1993.
4.
Yoqubov, I. (2025). O ‘ZBEK VA TURK TILLARIDAGI GAP
BO’LAKLARINING QIYOSIY TAVSIFI.
FARS International Journal of
Education, Social Science & Humanities.
,
13
(2), 9-14.
https://scholar.google.com/citations?view_op=view_citation&hl=ru&user=
3bpt6QUAAAAJ&citation_for_view=3bpt6QUAAAAJ:vbGhcppDl1QC
6.
Мальцев Д. Исторические мифы стран Средней Азии. Россия и
мусульманский мир. 2017(2 (296)):48-80 с.
