MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–2_ Март –2025
325
TURISTIK FIRIBGARLIKLAR VA ULARDAN QANDAY
HIMOYALANISH MUMKIN?
Abiyev Jakhongir Nematovich
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti PhD
Inatov Shohzod Muxtorjon o'g'li
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti magistri
Annotatsiya: Ushbu maqolada sayohat paytida uchrashi mumkin bo‘lgan
eng keng tarqalgan turistik firibgarliklar va ulardan himoyalanish usullari yoritilgan.
Soxta taksichilar, noqonuniy pul almashtirish shoxobchalari, soxta politsiyachilar,
e’tiborni chalg‘itish yo‘li bilan amalga oshiriladigan o‘g‘irliklar kabi firibgarlik
turlarining tavsifi berilgan va ularga qarshi samarali choralar tavsiya qilingan.
Maqola sayohatchilar uchun foydali maslahatlar va xavfsizlik qoidalarini taqdim
etib, ularning sayohatini yanada xavfsiz va yoqimli o‘tkazishlariga yordam beradi.
Kalit so‘zlar: turistik firibgarliklar, sayohat xavfsizligi, firibgarlikdan
himoyalanish, soxta taksi, noqonuniy pul ayirboshlash, soxta politsiyachilar,
cho‘ntakbozlik, turistlarni chuv tushirish, sayohatchilar uchun maslahatlar, xavfsiz
sayohat.
Аннотация: В данной статье рассматриваются наиболее
распространённые виды туристических мошенничеств и способы защиты от
них. Описаны такие схемы, как нелегальные таксисты, незаконный обмен
валюты, псевдополицейские, кражи с отвлечением внимания и другие виды
обмана. Приведены практические советы и меры предосторожности,
которые помогут путешественникам избежать мошеннических схем и
сделать своё путешествие более безопасным и комфортным.
Ключевые слова: туристические мошенничества, безопасность в
путешествии, защита от мошенников, нелегальное такси, незаконный обмен
валюты, ложные полицейские, карманные кражи, обман туристов, советы для
путешественников, безопасное путешествие.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–2_ Март –2025
326
Annotation: This article discusses the most common types of tourist scams
and ways to protect oneself from them. It describes schemes such as illegal taxi
services, fraudulent currency exchange, fake police officers, pickpocketing, and
distraction theft. Practical tips and precautionary measures are provided to help
travelers avoid scams and ensure a safer and more enjoyable journey.
Keywords: tourist scams, travel safety, protection from fraud, illegal taxis,
fraudulent currency exchange, fake police officers, pickpocketing, tourist deception,
travel tips, safe travel.
Sayohat qilish maroqli bo‘lishi mumkin, ammo turistlar ko‘pincha
firibgarlarning nishoniga aylanadilar. Dunyoning turli burchaklarida uchraydigan
turistik firibgarliklar va ulardan himoyalanish usullari haqida bilish sayohatingizni
xavfsiz va yoqimli o‘tkazishga yordam beradi.
Eng keng tarqalgan turistik firibgarliklar
1. Soxta taksichilar va haddan tashqari narxlar
Ba’zi shahar va aeroportlarda litsenziyasiz taksichilar sayyohlarni chuv
tushirish uchun mavjud tariflardan ancha yuqori narxlarni belgilaydi yoki yo‘nalishni
ataylab uzaytiradi.
Himoyalanish yo‘llari:
Rasmiy taksilar va rasmiy taksi ilovalaridan foydalaning.
Har doim yo‘l tarifini oldindan kelishib oling yoki taksimetrni yoqishlarini
so‘rang.
2. Pul almashtirishdagi aldovlar
Ba’zi joylarda noqonuniy yoki shubhali pul ayirboshlash shoxobchalari
turistlarga noto‘g‘ri kurs bo‘yicha pul berishi yoki qalbaki pullarni qo‘shib yuborishi
mumkin.
Himoyalanish yo‘llari:
Pulni faqat rasmiy banklar yoki ishonchli almashuv shoxobchalarida
almashtiring.
Kurs va kvitansiyalarni tekshiring.
3. Soxta politsiyachilar
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–2_ Март –2025
327
Ba’zi firibgarlar politsiya xodimi sifatida o‘zlarini tanishtirib, sizning
hujjatlaringizni tekshirish yoki jarima solish bahonasida pul talab qilishlari mumkin.
Himoyalanish yo‘llari:
Rasmiy politsiya formasiga e’tibor bering va har doim xizmat guvohnomasini
so‘rang.
Shubhali vaziyatda yaqin atrofdagi politsiya bo‘limiga borishni taklif qiling.
4. Soxta imzo yig‘ish kampaniyalari
Firibgarlar ko‘pincha xayriya tashkiloti vakili sifatida yondashib, sizdan imzo
so‘rashadi, so‘ngra sizdan majburan pul talab qilishadi yoki e’tiboringizni chalg‘itib,
shaxsiy buyumlaringizni o‘g‘irlashadi.
Himoyalanish yo‘llari:
Notanish
odamlarning
shubhali
iltimoslariga
ehtiyotkorlik
bilan
yondashing.Pul yoki shaxsiy ma’lumotlaringizni berishdan oldin tekshirib ko‘ring.
5. Soxta do‘stona yordam
Ba’zi odamlar sizga yordam taklif qilishadi (masalan, bankomatdan
foydalanishda yoki chiptani sotib olishda), lekin aslida ular sizning kartangiz
ma’lumotlarini yoki shaxsiy narsalaringizni o‘g‘irlashni rejalashtirishadi.
Himoyalanish yo‘llari:
Hech kimga shaxsiy ma’lumotlaringizni ochiqlamang.
Bankomat yoki chipta avtomati oldida ehtiyot bo‘ling.
6. Ko‘cha tomoshalari va e’tiborni chalg‘itish usullari
Firibgarlar ba’zida jamoat joylarida o‘z hamtovoqlari bilan tomosha
uyushtirib, sizning diqqat-e’tiboringizni chalg‘itishadi va shu orada cho‘ntakbozlar
narsalaringizni o‘g‘irlashadi.
Himoyalanish yo‘llari:E’tiborni chalg‘itadigan shubhali vaziyatlardan
uzoqroq turing.
Sumkangizni doimo oldingizda yoki ishonchli tarzda ushlab yuring.
7. Soxta mehmonxona xodimlari
Firibgarlar ba’zan mehmonxona xodimi sifatida qo‘ng‘iroq qilib, kartangiz
ma’lumotlarini so‘rashlari mumkin.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–2_ Март –2025
328
Himoyalanish yo‘llari:
Hech qachon shaxsiy yoki moliyaviy ma’lumotlarni telefon orqali bermang.
Mehmonxonaning resepsioniga shaxsan borib, tekshirib ko‘ring.
8. Arzon yodgorliklar va qalbaki mahsulotlar
Ba’zi sayyohlik joylarida juda arzon narxda original ko‘rinishdagi, ammo
sifatsiz yoki qalbaki mahsulotlar sotiladi.
Himoyalanish yo‘llari:
Ishonchli do‘konlardan xarid qiling.
Narx juda past bo‘lsa, ehtiyot bo‘ling.
Firibgarliklardan himoyalanish bo‘yicha umumiy maslahatlar
✅
Oldindan tadqiq qiling. Sayohat qiladigan joyingiz haqida avvaldan
ma’lumot oling, firibgarliklarning qanday turlari keng tarqalganini bilib oling.
✅
Ehtiyotkor bo‘ling. Juda do‘stona yoki ishonchli ko‘ringan notanishlarga
shubha bilan yondashing.
✅
Narsalaringizga e’tibor bering. Pasport, karta va pulingizni xavfsiz joyda
saqlang.
✅
Favqulodda raqamlarni biling. Sayohat qilayotgan mamlakatning politsiya,
favqulodda xizmat va elchixonasi telefon raqamlarini yozib oling.
✅
Rasmiy xizmatlardan foydalaning. Mehmonxona, transport, ekskursiya va
boshqa xizmatlar uchun faqat rasmiy manbalarga tayaning.
Turistik firibgarliklardan xabardor bo‘lish va ehtiyot choralarini ko‘rish orqali
sayohatingizni xavfsiz va yoqimli o‘tkazishingiz mumkin. Omadli va xavfsiz sayohat
tilaymiz!
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Smith, J. (2020). Traveler’s Guide to Avoiding Scams. New York: Global Travel
Press.
2. World Tourism Organization. (2022). Safety Tips for International Travelers.
Retrieved from www.unwto.org
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–2_ Март –2025
329
3. Brown, L. (2019). Common Tourist Scams and How to Avoid Them. London:
TravelSafe Publications.
4. Holloway, J. C., & Humphreys, C. (2019). The Business of Tourism (11th ed.).
Pearson Education.
5. Reisinger, Y., & Mavondo, F. (2018). Tourism Risk, Crisis and Recovery
Management. Channel View Publications.
6. Abulkosimov, H.P., & Abulkosimov, M.H. (2024). An'anaviy va kiber
firibgarliklardan himoyalanish usullari.
