MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
340
GIYOHVAND ISTEʼMOL QILISHGA MOYIL O‘SMIRLAR BILAN OLIB
BORILADIGAN IJTIMOIY-PEDAGOGIK FAOLIYAT
Sobitxodjayeva Shahnoza Abrorxojayevna - University of Management and
Future Technologies universiteti, S313-22 PPo‘ guruh talabasi
Annotatsiya: Mazkur maqolada giyohvandlik iste’mol qilishga moyil
o‘smirlar bilan olib boriladigan ijtimoiy-pedagogik faoliyatning asosiy yo‘nalishlari
tahlil qilinadi. O‘smirlarning giyohvandlikka moyillik sabablarini aniqlash, ularning
oldini olish va profilaktika tadbirlarini amalga oshirish muhim ahamiyatga ega.
Maqolada oilaviy tarbiyaning roli, maktab va ta’lim muassasalari tomonidan olib
boriladigan targ‘ibot ishlari, psixologik reabilitatsiya hamda huquqiy nazorat
tizimining ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, o‘smirlarni sog‘lom turmush tarziga
jalb etish va ularga ijtimoiy ko‘mak ko‘rsatish bo‘yicha samarali usullar taklif etiladi.
Kalit so‘zlar: Giyohvandlik, o‘smirlar, ijtimoiy-pedagogik faoliyat,
profilaktika, oilaviy tarbiya, psixologik yordam, huquqiy nazorat, sog‘lom turmush
tarzi.
Kirish
Bugungi kunda giyohvandlik butun dunyo bo‘ylab dolzarb muammolardan
biri bo‘lib, ayniqsa, o‘smirlar orasida bu xavf tobora ortib bormoqda. O‘smirlik davri
inson hayotida eng sezgir va ta’sirchan bosqich bo‘lib, bu davrda ular turli omillar
ta’sirida zararli odatlarga moyil bo‘lishlari mumkin. Shu sababli giyohvandlikka
moyil o‘smirlar bilan ijtimoiy-pedagogik faoliyatni samarali tashkil etish jamiyat
oldidagi muhim vazifalardan biridir.
O‘smirlarning giyohvandlikka moyillik sabablari
O‘smirlarning giyohvand moddalarni iste’mol qilishga moyilligini keltirib
chiqaradigan bir qancha omillar mavjud. Avvalo, oiladagi muhit muhim ahamiyat
kasb etadi. Oilada e’tiborsizlik, zo‘ravonlik yoki psixologik muammolar
o‘smirlarning noto‘g‘ri yo‘l tanlashiga olib kelishi mumkin.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
341
Shuningdek, atrof-muhit va tengdoshlar ta’siri ham katta rol o‘ynaydi. O‘smir
giyohvand moddalarni iste’mol qiladigan do‘stlar ta’siriga tushib qolsa, u ham shu
yo‘ldan borishi ehtimoli ortadi. Bundan tashqari, stress, depressiya, o‘ziga
ishonchsizlik kabi psixologik muammolar o‘smirlarning giyohvandlikka moyilligini
oshirishi mumkin. Axborot vositalari, ijtimoiy tarmoqlar va ba’zi filmlar ham
giyohvand moddalarni iste’mol qilishni ommalashtiruvchi vosita sifatida ta’sir qilishi
mumkin.
Ijtimoiy-pedagogik faoliyatning asosiy yo‘nalishlari
Giyohvandlikka moyil o‘smirlar bilan ishlashda ijtimoiy-pedagogik
faoliyatning bir necha asosiy yo‘nalishlari mavjud. Ulardan biri oila bilan hamkorlik
qilishdir. Ota-onalar bilan ishlash orqali farzandlari bilan samarali muloqot qilish
ko‘nikmalarini shakllantirish, oilada sog‘lom muhit yaratish va ota-onalar uchun
psixologik treninglar o‘tkazish muhim ahamiyatga ega.
Bundan tashqari, maktab va ta’lim muassasalarining roli ham katta. Maktabda
giyohvandlikning zararli oqibatlari haqida muntazam targ‘ibot ishlari olib borish,
psixologlar va ijtimoiy pedagoglar yordamida o‘quvchilarga individual maslahat
berish, shuningdek, o‘quvchilarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish orqali ularni
foydali mashg‘ulotlarga jalb qilish muhimdir.
Psixologik yordam va reabilitatsiya dasturlari
Psixologik yordam va reabilitatsiya dasturlarini ishlab chiqish ham
giyohvandlikka moyil o‘smirlar bilan ishlashda samarali usullardan biridir.
Giyohvandlikni keltirib chiqaruvchi sabablarni aniqlash va ularni bartaraf etish
bo‘yicha treninglar o‘tkazish, stress va depressiyani boshqarish bo‘yicha
mashg‘ulotlar tashkil etish va reabilitatsiya markazlari bilan hamkorlikda individual
terapiya dasturlarini amalga oshirish lozim.
Bundan tashqari, jamiyat va huquqni muhofaza qilish organlari bilan
hamkorlik qilish giyohvandlikka qarshi kurashda muhim ahamiyat kasb etadi. Huquq-
tartibot idoralari tomonidan giyohvand moddalar savdosini nazorat qilishni
kuchaytirish, mahalla va yoshlar tashkilotlari bilan hamkorlikda ishlash ham
giyohvandlikning oldini olishda foydali choralar hisoblanadi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
342
O‘smirlarning giyohvandlikdan qochishiga yordam beruvchi alternativ
yo‘llar
O‘smirlarning giyohvandlikdan qochishiga yordam beruvchi alternativ yo‘llar
ham mavjud. Ularni sport va san’atga jalb qilish, motivatsion tadbirlar o‘tkazish,
ma’naviy va axloqiy tarbiyani kuchaytirish orqali yoshlarning ijtimoiy faolligini
oshirish mumkin.
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, giyohvandlikka moyil o‘smirlar bilan olib boriladigan
ijtimoiy-pedagogik faoliyat tizimli va kompleks yondashuvni talab etadi. Oila,
maktab, jamiyat va davlat organlari hamkorlikda ishlashi zarur. O‘smirlarning
giyohvandlikdan himoyalanishi uchun ularga ijtimoiy ko‘mak ko‘rsatish, ta’lim va
tarbiyani to‘g‘ri tashkil etish, ularga sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish muhimdir.
Faqat shu yo‘l bilan biz yoshlarni ushbu xavfli illatdan asray olamiz.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Sulaymon Amirqulovich Xaydarov. (2024). O’quvchilarni tarbiyashda ijtimoiy
fanlarni o’qitishni didaktik imkoniyatlari. SCIENCE AND EDUCATION
SCIENTIFIC JOURNAL. 5.1.B.271-275.
2. Хайдаров, С. (2023). Pedagogik faoliyatda oʼqituvchi oʼzida kompetentlik
sifatlarini shakillantirishi. Цифровизация современного образования: проблема и
решение, 1(1), 64–67.
3. Ҳайдаров, С. А. (2023). ТАРИХ ДАРСЛАРИДА САНЪАТ АСАРЛАРИДАН
ФОЙДАЛАНИШНИНГ УСУЛЛАРИ. Oriental renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences, 3(1/2), 92-96.
4. Xайдаров C. (2024). Spiritual influence on child education in families. Web of
Teachers: Inderscience Research. 2 (11). 203-205.
5. Xайдаров C. (2025). Oилаларда фарзанд тарбиясига руҳий таъсир ўтказиш.
Modern Education and Development. 3 (17). 23-27.
6. Khaydarov S.A. (2025). The role of the use of fine arts in teaching the history of
the country. Modern Education and Development. 3 (17). 28-33.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
343
7. Xaydarov S.A. (2025). Ijtimoiy-gumanitar fanlarda raqamli metodlardan
foydalanish yo’llari. NEW RENAISSANCE international scientific journal. 2(1).
91-94.
8. Xaydarov S.A. (2025). Yoshlarda vatanparvarlik hissini tarbiyalashda Boburnoma
asariga ishlangan miniatyuralarning ahamiyati. Til va adabiyot.uz. 2.11-12.
