MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
290
INQIROZ DAVRIDA BREND OBROʻSINI BOSHQARISH
Uralov Behruz Furqat o‘gli
Toshkent kimyo-texnolgiya instituti talabasi,
Xaydarova Kamola Axinjanovna
Toshkent kimyo-texnolgiya instituti katta o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Maqolada inqiroz davrida brend obroʻsini boshqarish
strategiyalari tahlil qilinadi. Korxonalar va tashkilotlar inqiroz holatlarida
iste’molchilarning ishonchini saqlab qolish hamda brend imidjini mustahkamlash
uchun qanday choralar ko‘rishi mumkinligi yoritiladi. Shuningdek, samarali
kommunikatsiya, ijtimoiy tarmoqlarda inqirozga javob berish usullari va brend
sodiqligini oshirish bo‘yicha ilg‘or tajribalar ko‘rib chiqiladi.
Kalit so‘zlar: inqiroz boshqaruvi, brend obro‘si, kommunikatsiya
strategiyalari, iste’molchilar ishonchi, ijtimoiy tarmoqlar, PR, reputatsiya
menejmenti.
Bugungi tezkor va raqobatbardosh biznes muhitida brendning obroʻsini
saqlab qolish va mustahkamlash muhim ahamiyat kasb etadi. Ayniqsa, inqiroz
davrida kompaniyalar iste’molchilar ishonchini yo‘qotmaslik, salbiy axborotni
bartaraf etish hamda o‘z mavqeini saqlab qolish uchun samarali strategiyalar ishlab
chiqishi lozim. Inqiroz turli shakllarda – moliyaviy qiyinchiliklar, mahsulot sifati
bilan bog‘liq muammolar, salbiy ommaviy axborot vositalari e’tibori yoki ijtimoiy
tarmoqlardagi obro‘ga putur yetkazuvchi holatlar ko‘rinishida yuzaga kelishi
mumkin.
Ushbu maqolada inqiroz sharoitida brend obro‘sini boshqarishning asosiy
tamoyillari, samarali kommunikatsiya usullari va global kompaniyalar tajribasidan
o‘rnak sifatida foydalanish mumkin bo‘lgan strategiyalar tahlil qilinadi. Shuningdek,
iste’molchilar ishonchini saqlash va brend imidjini mustahkamlash uchun korxonalar
qanday choralar ko‘rishi lozimligi muhokama qilinadi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
291
Har qanday kompaniya yoki tashkilot faoliyati davomida turli inqiroz
holatlariga duch kelishi mumkin. Bu inqirozlar tabiiy ofatlar, moliyaviy
qiyinchiliklar, mahsulot sifati bilan bog‘liq muammolar yoki ommaviy axborot
vositalarida tarqalgan salbiy xabarlar ko‘rinishida bo‘lishi mumkin. Bunday
vaziyatlarda noto‘g‘ri boshqaruv va sust kommunikatsiya brend obro‘siga jiddiy zarar
yetkazishi mumkin. Shu sababli, kompaniyalar inqirozga oldindan tayyorgarlik
ko‘rishi va rejalashtirilgan strategiyalar asosida harakat qilishi lozim.
Brend obro‘sini inqiroz davrida saqlab qolish va mustahkamlash uchun bir
necha muhim strategiyalar mavjud. Birinchi navbatda, shaffof va tezkor
kommunikatsiya inqirozga qarshi kurashda asosiy omil hisoblanadi. Kompaniyalar
iste’molchilar, hamkorlar va ommaviy axborot vositalari bilan ochiq va halol aloqa
o‘rnatishi kerak. Vaqtida berilgan rasmiy bayonotlar va xabarnomalar noto‘g‘ri
ma’lumot tarqalishining oldini oladi. Buning uchun kompaniya hodisa haqida aniq va
to‘g‘ri ma’lumot berishi, salbiy fikr-mulohazalarga nisbatan ochiq va tushunarli javob
qaytarishi, ijtimoiy tarmoqlar va matbuot orqali muntazam yangilangan axborot
yetkazishi lozim.
Ikkinchi muhim strategiya – inqirozga tayyorgarlik va oldindan rejalashtirish.
Ko‘plab yirik kompaniyalar oldindan inqirozga qarshi harakat rejasini ishlab chiqadi.
Bu reja xavf tahlili va ehtimoliy inqiroz holatlarini baholash, inqiroz vaqtida amal
qilinadigan maxsus kommunikatsiya rejasi yaratish, hodisaga javob berish uchun
maxsus mutaxassislar jamoasini shakllantirish kabi elementlarni o‘z ichiga oladi.
Bunday tayyorgarlik kompaniyaga favqulodda holatlarga tezkor va samarali javob
qaytarish imkonini beradi.
Shuningdek, brendning ijtimoiy tarmoqlardagi faoliyati ham muhim
ahamiyatga ega. Bugungi kunda ijtimoiy tarmoqlar brend obro‘sini saqlashda muhim
omil hisoblanadi. Negativ sharhlar va tarqalayotgan mish-mishlarga tezkor
munosabat bildirish zarur. Bu jarayonda ijtimoiy tarmoqlardagi salbiy fikrlarga
professional tarzda javob berish, foydalanuvchilarning ishonchini qayta tiklash uchun
real choralar ko‘rish va ijobiy mijoz tajribalarini faol targ‘ib qilish muhim
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
292
hisoblanadi. Kompaniya o‘z mijozlari bilan doimiy aloqada bo‘lib, ularning
muammolariga e’tibor qaratishi va tezkor yechim taklif qilishi lozim.
Inqiroz sharoitida brend obro‘sini saqlash va mustahkamlash uchun
kompaniyalar shaffof kommunikatsiya, strategik rejalashtirish va ijtimoiy
tarmoqlardagi faoliyatni samarali yo‘lga qo‘yishi zarur. Iste’molchilarning ishonchini
saqlab qolish va brend imidjini himoya qilish uchun kompaniya tezkor, ochiq va halol
munosabatda bo‘lishi muhim. Faqat shu yo‘l bilan brend o‘zining bozor mavqeini
yo‘qotmasdan, yanada mustahkamroq pozitsiyani egallashi mumkin.
Inqiroz sharoitida brend obro‘sini saqlash va mustahkamlash har qanday
kompaniya uchun muhim strategik vazifa hisoblanadi. Bozor sharoitining
o‘zgaruvchanligi, kutilmagan inqiroz holatlari va raqobatning ortib borishi brendning
nufuziga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu sababli, kompaniyalar o‘z obro‘sini
himoya qilish va inqirozga nisbatan samarali choralar ko‘rish uchun oldindan
tayyorgarlik ko‘rishi zarur.
Brend obro‘sini boshqarishda shaffof va tezkor kommunikatsiya asosiy rol
o‘ynaydi. Iste’molchilarga aniq va ishonchli ma’lumot yetkazish, ijtimoiy
tarmoqlarda faol bo‘lish hamda ommaviy axborot vositalari bilan ochiq munosabatda
bo‘lish kompaniyaning inqirozdan kamroq yo‘qotishlar bilan chiqishiga yordam
beradi. Shuningdek, inqirozga tayyorgarlik ko‘rish va oldindan rejalashtirish
kompaniyaga tezkor va to‘g‘ri qarorlar qabul qilish imkoniyatini beradi.
Ijtimoiy tarmoqlardagi faoliyat ham brend obro‘sini himoya qilishda muhim
rol o‘ynaydi. Salbiy fikr-mulohazalarga professional javob berish, mijozlar bilan
muntazam aloqada bo‘lish va ularning ishonchini qayta tiklash kompaniyaning uzoq
muddatli muvaffaqiyatini ta’minlaydi.
Xulosa qilib aytganda, brend obro‘sini boshqarish faqatgina inqiroz yuz
berganda emas, balki oldindan rejalashtirilgan holda amalga oshirilishi kerak.
Kompaniyaning shaffofligi, tezkor harakatlari va mijozlarga bo‘lgan hurmati brend
nufuzini himoya qilish va mustahkamlashda asosiy omillar hisoblanadi. Faqat shu
yo‘l bilan kompaniya bozor sharoitida o‘z pozitsiyasini saqlab qolishi va uzoq
muddatli muvaffaqiyatga erishishi mumkin.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
293
Inqiroz davrida brend obro‘sini boshqarish bo‘yicha turli yondashuvlar
mavjud bo‘lib, ularning samaradorligi kompaniyaning inqirozga qanday
tayyorlanganiga va qanday strategiyalarni qo‘llashiga bog‘liq. Muhokama jarayonida
brend obro‘sini saqlash va mustahkamlash bo‘yicha asosiy tamoyillar va amaliy
tajribalar ko‘rib chiqiladi.
Birinchi navbatda, inqirozga tayyorgarlik darajasi brend obro‘sini
boshqarishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Ko‘pgina muvaffaqiyatli kompaniyalar
oldindan inqiroz boshqaruvi rejalarini ishlab chiqib, muammolarga tezkor javob
berishga tayyor turadilar. Shu nuqtayi nazardan, brend obro‘sini boshqarish faqat
inqiroz yuz berganda emas, balki doimiy ravishda amalga oshirilishi kerak.
Ikkinchidan, kommunikatsiya strategiyalari brend obro‘sining buzilishining
oldini olishda muhim o‘rin tutadi. Ommaviy axborot vositalari, ijtimoiy tarmoqlar va
mijozlar bilan o‘zaro muloqotning shaffofligi kompaniyaning ishonchliligini
oshiradi. Ba’zi kompaniyalar inqirozga duch kelganda, matbuot anjumanlari
o‘tkazish, rasmiy bayonot berish yoki mijozlar bilan ochiq muloqot olib borish orqali
obro‘sini tiklashga harakat qiladilar. Masalan, xalqaro kompaniyalardan biri bo‘lgan
Toyota 2010-yilgi avtomobil chaqirib olish inqirozi davrida o‘z mijozlari va
jamoatchilik bilan faol aloqada bo‘lib, brend obro‘sini tiklashga erishdi.
Iste’molchilarni qo‘llab-quvvatlash va ularga qulay shart-sharoit yaratish ham
brend obro‘sini saqlab qolishning muhim omillaridan biridir. Kompaniyaning
iste’molchilar bilan yaqin muloqotda bo‘lishi va ularning muammolarini tinglashi
inqirozdan keyin ham mijozlarning ishonchini mustahkamlashga yordam beradi.
Masalan, Apple kompaniyasi o‘z mahsulotlarida muammo yuzaga kelganda
mijozlarga bepul ta’mirlash xizmatlarini taklif qilish orqali iste’molchilarning
sodiqligini saqlab qolgan.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YXATI:
1.
Usmonov, S. Global iqlim o'zgarishlari va uning ta'siri. – Toshkent:
O'zbekiston Kotler, P., & Keller, K. L. (2016). Marketing Management (15th ed.).
Pearson Education.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
294
2.
Fombrun, C. J., & Van Riel, C. B. M. (2004). Fame & Fortune: How Successful
Companies Build Winning Reputations. Financial Times Prentice Hall.
3.
Coombs, W. T. (2019). Ongoing Crisis Communication: Planning, Managing,
and Responding (5th ed.). SAGE Publications.
4.
Jo‘raev, N. Brend boshqaruvi va marketing strategiyalari. – Toshkent:
Iqtisodiyot nashriyoti, 2018. – 240 b.
5.
Karimov, A. Korxona imidji va brend obro‘sini shakllantirish tamoyillari. –
Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. – 198 b.
6.
Rahimov, S. Marketing va strategik boshqaruv asoslari. – Samarqand:
Samarqand davlat universiteti nashriyoti, 2019. – 215 b.
7.
.Хайдарова К. А. и др. Цифровая экономика на предприятиях и роль в ней
электронной коммерции //Journal of new century innovations. – 2022. – Т. 15. –
№. 3. – С. 106-110.
8.
Tulkunovna K. F. et al. RAQAMLI IQTISODIYOT RIVOJLANISHNING
ZAMONAVIY BOSQICHI VA UNING KICHIK BIZNES RIVOJLANISHIGA
TA'SIRI //Proceedings of International Educators Conference. – 2023. – Т. 2. – №. 5.
– С. 137-140.
9.
Xaydarova, K. A., and M. B. Bakhtiyorova. "DIGITAL ECONOMY IN
ENTERPRISES II." Экономика и социум 11-1 (102) (2022): 348-351.
