MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
256
O‘ZBEKISTONDA MEHRIBONLIK UYLARI
Norbutayeva Malika - University of Management and Future Technologies
universiteti, 312- guruh talabasi
Annotatsiya: Ushbu maqolada O‘zbekistonda mehribonlik uylari tizimi,
ularning faoliyati, mavjud muammolar va takomillashtirish yo‘llari haqida batafsil
ma’lumot beriladi. Mehribonlik uylari yetim va ota-ona qaramog‘isiz qolgan bolalar
uchun muhim ijtimoiy muassasa hisoblanadi. Bolalarga ta’lim, tarbiya va kasb-hunar
o‘rgatish orqali ularning kelajagi ta’minlanadi. Shu bilan birga, maqolada
mehribonlik uylari duch kelayotgan asosiy muammolar, jumladan, oila muhiti
yetishmovchiligi, ijtimoiy integratsiya qiyinchiliklari va moliyaviy resurslarning
yetishmovchiligi muhokama qilinadi. Muammolarni hal etish uchun oila muhitini
yaratish, psixologik va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash tizimini kuchaytirish, kasbiy
ta’limni rivojlantirish va homiylik dasturlarini kengaytirish taklif etiladi. Maqola
mehribonlik uylarining bolalar hayotidagi o‘rni va ularning kelajagini yaxshilash
yo‘llarini tahlil qilishga qaratilgan.
Kalit so‘zlar: Mehribonlik uylari, yetim bolalar, ijtimoiy himoya, tarbiya,
kasb-hunar ta’limi, psixologik yordam, homiylik, ijtimoiy integratsiya, davlat qo‘llab-
quvvatlashi, bolalar huquqlari.
Kirish
Mehribonlik uylari – yetim bolalar va ota-ona qaramog‘isiz qolgan yoshlarni
tarbiyalash, ularga g‘amxo‘rlik qilish va jamiyatda o‘z o‘rnini topishiga yordam
berish maqsadida tashkil etilgan muassasalardir. O‘zbekistonda bu tizim davlat
tomonidan qo‘llab-quvvatlanib, bolalarning ijtimoiy himoyasi va tarbiyasiga katta
e’tibor qaratiladi. Ushbu maqolada mehribonlik uylari faoliyati, muammolari va
ularni yanada rivojlantirish yo‘llari haqida so‘z yuritamiz.
Mehribonlik uylari tizimi va faoliyati
O‘zbekistonda mehribonlik uylari Xalq ta’limi vazirligi va boshqa tegishli
tashkilotlar nazorati ostida faoliyat yuritadi. Bu muassasalar yetim yoki ota-ona
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
257
qaramog‘idan mahrum bo‘lgan bolalarga turar joy, ta’lim, tibbiy xizmat va psixologik
yordam ko‘rsatadi. Har bir bolaga individual yondashilib, ularning qobiliyatlari va
kelajakdagi kasbiy yo‘nalishlari e’tiborga olinadi.
Bolalar nafaqat umumiy maktab ta’limini oladi, balki kasb-hunar o‘rganish
imkoniyatiga ham ega bo‘ladilar. Ko‘pgina mehribonlik uylarida hunarmandchilik,
texnika, san’at va sport to‘garaklari tashkil etilgan. Bu esa bolalarning hayotga
moslashishiga va mustaqil hayot kechirishga tayyorgarlik ko‘rishiga yordam beradi.
Mehribonlik uylari oldida turgan muammolar
Mehribonlik uylari tizimi yaxshi yo‘lga qo‘yilgan bo‘lsa-da, ba’zi
muammolar ham mavjud. Ulardan eng asosiylari quyidagilardir:
Oila muhiti yetishmovchiligi – Mehribonlik uylari bolalarni moddiy va
ma’naviy jihatdan qo‘llab-quvvatlasa ham, haqiqiy oilaviy muhiti yetishmaydi. Bu
esa bolalarning emotsional holatiga salbiy ta’sir qilishi mumkin.
Ijtimoiy integratsiya muammolari – Ba’zi bolalar jamiyatga
moslashishda qiyinchiliklarga duch keladilar. Ularni kelajakda ishga joylashtirish va
mustaqil hayotga tayyorlash bo‘yicha qo‘shimcha choralar ko‘rish zarur.
Moliyaviy va resurs muammolari – Ba’zi mehribonlik uylari zamonaviy
texnologiyalar, didaktik materiallar va yetarli pedagogik kadrlar bilan to‘liq
ta’minlanmagan.
Mehribonlik uylari tizimini takomillashtirish yo‘llari
Ushbu muammolarni bartaraf etish uchun quyidagi takliflarni ilgari surish
mumkin:
Oilaviy muhit yaratish – Bolalarni oilalarga joylashtirish dasturlarini
kengaytirish, masalan, patronat yoki vasiylik tizimlarini rivojlantirish.
Psixologik va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash – Mehribonlik uylarida
bolalarning ruhiy holatini yaxshilash uchun maxsus psixologik xizmatlarni
kengaytirish.
Kasbiy ta’lim va ishga joylashtirish – Kasb-hunar ta’limi tizimini
takomillashtirib, bolalarni mehnat bozoriga tayyorlashga e’tibor qaratish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
258
Homiylik va jamoatchilik ishtirokini oshirish – Mehribonlik uylariga
xayriya tashkilotlari, tadbirkorlar va keng jamoatchilikning e’tiborini jalb qilish orqali
qo‘shimcha mablag‘ va resurslar ajratish.
Xulosa
Mehribonlik uylari – ota-ona qaramog‘isiz qolgan bolalar uchun katta
imkoniyat yaratuvchi muassasalar hisoblanadi. O‘zbekistonda bu tizim davlat
tomonidan qo‘llab-quvvatlanayotgani e’tiborga molik. Biroq, bu bolalarning
jamiyatga moslashuvi va kelajakda muvaffaqiyatli inson bo‘lishi uchun yanada
samarali tizim yaratish zarur. Mehribonlik uylarini takomillashtirish nafaqat davlat,
balki butun jamiyatning ham vazifasidir.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Sulaymon Amirqulovich Xaydarov. (2024). O’quvchilarni tarbiyashda ijtimoiy
fanlarni o’qitishni didaktik imkoniyatlari. SCIENCE AND EDUCATION
SCIENTIFIC JOURNAL. 5.1.B.271-275.
2. Хайдаров, С. (2023). Pedagogik faoliyatda oʼqituvchi oʼzida kompetentlik
sifatlarini shakillantirishi. Цифровизация современного образования: проблема и
решение, 1(1), 64–67.
3. Ҳайдаров, С. А. (2023). ТАРИХ ДАРСЛАРИДА САНЪАТ АСАРЛАРИДАН
ФОЙДАЛАНИШНИНГ УСУЛЛАРИ. Oriental renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences, 3(1/2), 92-96.
4. Xайдаров C. (2024). Spiritual influence on child education in families. Web of
Teachers: Inderscience Research. 2 (11). 203-205.
5. Xайдаров C. (2025). Oилаларда фарзанд тарбиясига руҳий таъсир ўтказиш.
Modern Education and Development. 3 (17). 23-27.
6. Khaydarov S.A. (2025). The role of the use of fine arts in teaching the history of
the country. Modern Education and Development. 3 (17). 28-33.
7. Xaydarov S.A. (2025). Ijtimoiy-gumanitar fanlarda raqamli metodlardan
foydalanish yo’llari. NEW RENAISSANCE international scientific journal. 2(1).
91-94.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
259
8. Xaydarov S.A. (2025). Yoshlarda vatanparvarlik hissini tarbiyalashda Boburnoma
asariga ishlangan miniatyuralarning ahamiyati. Til va adabiyot.uz. 2.11-12.
