MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–5_ Январь –2025
118
TURLI YOSHDAGI XOTIN-QIZLARNING OILAVIY
QADRIYATLARINING O‘ZIGA XOSLIGI
Nabijonova Risolat Sobirjon qizi
O'zMU ijtimoiy fanlar fakulteti
Psixologiya (oilaviy munosabatlar psixologiyasi) yo'nalishi 2-bosqich
magistranti
Annotatsiya: Ushbu tadqiqotda turli yoshdagi xotin-qizlarning oilaviy
qadriyatlari, ularning ijtimoiy, madaniy va psixologik omillar ta’sirida shakllanishi
va o‘zgarishi o‘rganiladi. Tadqiqot davomida yosh guruhlari o‘rtasidagi
qadriyatlarning asosiy farqlari aniqlanib, oilaviy qadriyatlarning avlodlararo
uzviyligi va zamonaviylik bilan uyg‘unlashuvi tahlil qilindi. Ushbu natijalar oilaviy
qadriyatlarni yanada chuqurroq o‘rganishga va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga
yordam beradi.
Kalit so‘zlar: xotin-qizlar, oilaviy qadriyatlar, yosh guruhlari, ijtimoiy
omillar, madaniy xususiyatlar.
Аннотация: В данном исследовании рассматриваются семейные
ценности женщин разных возрастных групп и их изменение под влиянием
социальных, культурных и психологических факторов. Особенности ценностей
рассматриваются в разрезе возрастных категорий и показывают важность
учета культурной специфики при разработке рекомендаций для укрепления
семейных связей.
Ключевые слова: женщины, семейные ценности, возрастные группы,
социальные факторы, культурные особенности.
Annotation: This study explores the family values of women across
different age groups, emphasizing how these values are shaped by social, cultural,
and psychological influences. The research identifies generational differences and
continuities, shedding light on the balance between traditional and modern family
norms. The findings contribute to a deeper understanding of the evolution of family
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–5_ Январь –2025
119
values and offer practical recommendations for strengthening familial ties in diverse
cultural contexts.
Keywords:
women, family values, age groups, social factors, cultural
characteristics.
Oilaviy qadriyatlar har bir insonning hayotida muhim ahamiyatga ega bo‘lib,
ular ijtimoiy muhit, madaniyat, va shaxsiy tajribalar bilan shakllanadi. Xotin-
qizlarning turli yosh davrlarida bu qadriyatlarning o‘zgarishi ko‘plab omillar bilan
bog‘liq bo‘lib, ular oila ichidagi rol va jamiyatdagi mavqe‘lariga ta’sir ko‘rsatadi.
Ushbu maqola turli yosh guruhlaridagi xotin-qizlarning oilaviy qadriyatlarini
o‘rganish va ularning o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlashga qaratilgan.
Metodikalar:
Ushbu tadqiqotda sifat va miqdoriy tadqiqot metodlari
uyg‘unlashtirilib qo‘llanildi. Ma’lumotlarni yig‘ish jarayonida quyidagi metodikalar
asosiy rol o‘ynadi:
1.
So‘rovnoma:
So‘rovnomalar yordamida uch yosh guruhidan (18-30
yosh, 31-50 yosh, va 51 va undan katta) 300 nafar respondentdan ma’lumot yig‘ildi.
2.
Chuqur intervyular:
Har bir yosh guruhidan 15 nafar respondent bilan
yuzma-yuz intervyular o‘tkazildi. Ushbu intervyular qadriyatlarning shakllanishi va
o‘zgarish sabablarini batafsil o‘rganish imkonini berdi.
3.
Statistik tahlil:
Olingan ma’lumotlar korrelyatsion va regresion tahlil
yordamida qayta ishlanib, asosiy tendensiyalar aniqlandi.
4.
Kontent tahlil:
Intervyulardan olingan sifat ma’lumotlari mavzular va
mavqe o‘zgarishlarini aniqlash uchun tahlil qilindi.
Natijalar:
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, yosh guruhlariga qarab
qadriyatlarning shakllanishida sezilarli farqlar kuzatildi:
Yosh guruhlari
Asosiy qadriyatlar
18-30 yosh
Shaxsiy erkinlik, ta’lim, o‘zini rivojlantirish
31-50 yosh
Oilaviy mas’uliyat, bolalar tarbiyasi
51 yosh va undan katta
An’anaviylik, oilaviy rishtalar mustahkamligi
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–5_ Январь –2025
120
Omillar
Ta’sir darajasi (yosh guruhlariga
nisbatan)
Ijtimoiy omillar
Yuqori (har bir yosh guruhida)
Madaniy omillar
O‘rtacha-yuqori
Psixologik
omillar
O‘zgarmas asosiy rol
Muhokama:
Natijalar oilaviy qadriyatlarning yoshga qarab o‘zgarishi
haqida yangi ma’lumotlarni taqdim etdi. Yosh guruhlari orasida qadriyatlarning
shakllanishi turli darajada ijtimoiy, madaniy va psixologik omillar bilan bog‘liq.
Masalan, 18-30 yoshdagi ayollarda shaxsiy erkinlik va ta’lim olish imkoniyatlari
qadriyatlar tizimida ustunlik qilsa, 31-50 yoshdagi guruh uchun oilaviy mas’uliyat va
farzandlar tarbiyasi eng muhim bo‘lgan.
Xulosa:
Turli yoshdagi xotin-qizlarning oilaviy qadriyatlari ularning
hayotiy tajribasi, ijtimoiy va madaniy omillarga asoslangan holda shakllanadi. Yosh
guruhlariga xos bo‘lgan qadriyatlarning tahlili oilaviy qadriyatlarning avlodlararo
uzviyligi va zamonaviylik bilan uyg‘unlashuvini tushunishga yordam beradi. Ushbu
tadqiqot natijalari oilani mustahkamlashga qaratilgan amaliy tavsiyalar ishlab
chiqishda asos bo‘lib xizmat qilishi mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.
Bronfenbrenner, U. (1979).
The Ecology of Human Development.
Harvard
University Press.
2.
Hofstede, G. (1980).
Culture’s Consequences: International Differences in
Work-Related Values.
Sage Publications.
3.
Maslow, A. (1954).
Motivation and Personality.
Harper.
4.
Tajfel, H. (1981).
Human Groups and Social Categories.
Cambridge
University Press.
5.
Coleman, J. S. (1990).
Foundations of Social Theory.
Harvard University
Press.
6.
Triandis, H. C. (1995).
Individualism and Collectivism.
Westview Press.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–5_ Январь –2025
121
7.
Oila va Jamiyat Tadqiqotlari Markazi. (2022).
Oilaviy Qadriyatlar: Statistik va
Tahliliy Yondashuv.
Tashkent.
8.
Giddens, A. (1992).
The Transformation of Intimacy: Sexuality, Love and
Eroticism in Modern Societies.
Stanford University Press.
9.
Schwartz, S. H. (1992).
Universals in the Content and Structure of Values:
Theoretical Advances and Empirical Tests in 20 Countries.
Advances in
Experimental Social Psychology, 25, 1-65.
10.
World Values Survey (2021).
Findings and Insights.
Retrieved from
