MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–6_ Январь –2025
45
МАЬНАВИЙ-МАЬРИФИЙ ИШЛАР ВА ЁШЛАРНИНГ
ИНТЕРНЕТДАГИ МАДАНИЙ ОЛАМИ
Улиқова Махлиё Одилжоновна
Тошлоқ тумани ММТБ тасарруфидаги 12-мактабнинг маънавий-
маърифий ишлар бўйича директор ўринбосари
Аннотация: Бу мақолада интернетнинг ёшлар ҳаётидаги аҳамияти ва
ундан фойдаланишнинг маьнавий-маьрифий тарбияга таъсири таҳлил
қилинган. Интернет ёшларнинг ижтимоий, маданий ва ахлоқий камолотини
шакллантиришда муҳим восита бўлиб, уларга билим олиш, ижтимоий алоқа ва
ижодий фаолиятда иштирок этиш имкониятини беради. Бироқ,
интернетнинг ёшларга таъсири салбий жиҳатларга ҳам эга, масалан, ахлоқий
нормаларни бузиш ва жамиятга мос бўлмаган контентни кўриш. Маьнавий-
маьрифий ишлар интернетда ёшларнинг ахлоқий ва ижтимоий саводхонлигини
ошириш, уларни янгиликлар ва хавф-хатарлардан ҳимоя қилишга қаратилган.
Мақолада интернет ва маьнавий-маьрифий тарбия ўртасидаги ўзаро алоқа,
ёшларнинг маданий оламини шакллантириш ва ахлоқий қимматларни тарғиб
қилишдаги муҳим омиллар муҳокама қилинган.
Калит сўзлар: Интернет, ёшлар, маьнавий-маьрифий тарбия, ахлоқий
саводхонлик, ижтимоий алоқа, маданий олам, хавфсизлик, ижодий фаолият,
ахлоқий нормалар, таълим.
Аннотация: В статье анализируется значение Интернета в жизни
молодежи и влияние его использования на духовное и образовательное
воспитание. Интернет является важным инструментом формирования
социального, культурного и нравственного развития молодых людей,
предоставляя им возможности учиться, общаться и участвовать в
творческой деятельности. Однако влияние Интернета на молодежь имеет и
негативные аспекты, такие как нарушение моральных норм и просмотр
контента, который не является социально приемлемым. Духовно-
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–6_ Январь –2025
46
просветительская работа направлена на повышение нравственной и
социальной грамотности молодежи в Интернете, защиту ее от новостей и
опасностей. В статье рассматривается взаимосвязь Интернета с духовно-
просветительским образованием, важными факторами формирования
культурного мира молодежи, пропаганды нравственных ценностей.
Ключевые слова: Интернет, молодежь, духовно-просветительское
воспитание, нравственная грамотность, социальная коммуникация,
культурный мир, безопасность, творческая деятельность, нравственные
нормы, образование.
Abstract: This article analyzes the importance of the Internet in the lives of
young people and the impact of its use on spiritual and educational education. The
Internet is an important tool in shaping the social, cultural and moral development of
young people, providing them with the opportunity to gain knowledge, social
communication and participate in creative activities. However, the impact of the
Internet on young people also has negative aspects, for example, violating moral
norms and viewing content that is not suitable for society. Spiritual and educational
work is aimed at increasing the moral and social literacy of young people on the
Internet, protecting them from news and dangers. The article discusses the interaction
between the Internet and spiritual and educational education, important factors in
shaping the cultural world of young people and promoting moral values.
Keywords: Internet, youth, spiritual and educational education, moral literacy,
social communication, cultural world, security, creative activity, moral norms,
education.
Ҳозирги замонда интернет ёшлар ҳаётидаги ажралмас бир қисмга
айланди. Ўқиш, ижтимоий алоқа, ишлаш ва ҳатто жамиятдаги мавқеини
шакллантириш жараёнида интернет муҳим воситага айланган. Уларнинг
кундалик фаолиятида интернет орқали маълумот олиш, ўзаро алоқа ўрнатиш ва
ижтимоий маданиятга таъсир этувчи жиҳатлар мавжуд. Шу билан бирга,
интернетнинг ёшлар ўртасидаги таъсири фақат ижобий жиҳатлари билан
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–6_ Январь –2025
47
чекланмайди; интернетдаги турли хил контентлар, салбий маълумотлар ва
хатарлар ҳам уларнинг ахлоқий ва маънавий тарбиясини муаммога олиб
келиши мумкин.
Маьнавий-маьрифий тарбия ёшларнинг онгини шакллантириш ва уларни
жамиятдаги масъулиятли фуқароларга айлантиришда муҳим роль ўйнайди.
Бунга интернетни тўғри, фойдали ва маънавий қимматлар билан шакллантириш
ҳамда ёшларга ахлоқий масалаларда ёрдам бериш орқали эришиш мумкин.
Интернетдаги маданий олам ёшлар учун ҳам билим олиш, ҳам ўзини ifodalash
имконияти, ҳамда ижтимоий алоқа ўрнатишда муҳим майдон бўлиб хизмат
қилади. Бу, ўз навбатида, уларнинг шахсий ва ижтимоий камолотини
таъминлашда катта аҳамиятга эга.
Интернет ёшлар учун янги имкониятлар ва янгиликларни тақдим этиш
билан бирга, уларнинг шахсий тарбиясига ҳам таъсир кўрсатади. Интернет
ёшларга янги билимлар олиш, илмий ва маданий манбалардан фойдаланиш
имконини беради. Ўқувчилар ёки талабалар учун онлайн курслар, лекциялар ва
тадқиқотлар олиб бориш имкониятлари мавжуд.
Интернет орқали ёшлар ўзини ifodalash имкониятига эга. Блоглар,
ижтимоий тармоқлар, видеоконтентлар ёшларнинг ижодий фаолиятини
ривожлантиришга ёрдам беради. Аммо бу, бир вақтнинг ўзида, ёшлар учун
ахлоқий тарбияга, шахсий ҳудудларини муҳофаза қилишга ҳам катта
масъулиятларни юклайди.
Интернет орқали ёшлар турли маданий анъаналар ва урф-одатлар билан
танишиш имкониятига эга. Бу, ўз навбатида, уларда дунёвий қарашлар ва
маданий баёнлар мувозанатини шакллантиришга ёрдам беради.
Аммо интернетнинг салбий томонлари ҳам мавжуд. Айниқса, ёшлар
интернетдаги ноаниқ маълумотлар, ёшларга мос келмайдиган контентлар ва
ижтимоий тармоқлардаги салбий таъсирлардан зарар кўришлари мумкин.
Маьнавий-маьрифий тарбия интернет орқали ёшларнинг ахлоқий ва
маънавий камолотини шакллантиришда муҳим роль ўйнайди. Қуйидаги
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–6_ Январь –2025
48
йўналишлар интернетдаги маьнавий-маьрифий тарбияни таъминлашда
аҳамиятга эга:
Ахлоқий тарбия:
Интернет орқали ёшларга ахлоқий қадриятлар,
инсоний ҳуқуқлар, адолат ва масʼулият ҳақида тушунчалар бериш мумкин.
Мавжуд ресурслар, видео дарслар ва маърифий контентлар ёшларнинг ахлоқий
тафаккурини шакллантиришда муҳим аҳамиятга эга.
Онлайн хавфсизлик ва этикет:
Ёшлар интернетда хавфсизлигини
таъминлаш, шахсий маълумотларини муҳофаза қилиш, ифодали эркинликни
сақлаш ва ёлғон маълумотлардан сақланиш каби масалаларга оид билимларга
эга бўлишлари зарур. Маьнавий-маьрифий тарбия, интернетдаги этикет ва
хавфсизликнинг асосий қоидалари ҳақида таълим бериш ёшларнинг ахлоқий
саводхонлигини оширади.
Ижтимоий масъулият:
Интернет ёшлар учун жамиятга фаол
иштирок этиш ва ижтимоий фаолиятга жалб қилиш имкониятини тақдим этади.
Бу, ўз навбатида, ёшларда ижтимоий ва фуқаролик масъулиятни
шакллантиришга ёрдам беради. Ташкилотлар ва оммавий ҳаракатлар орқали
ёшларнинг ижтимоий муаммоларга эътиборини қаратиш мумкин.
Интернетдаги маданий олам ёшлар учун жуда турли хил имкониятлар ва
таҳдидлар билан бойитилган. Улар интернетдаги турли хил контентларни
истеъмол қилиш орқали ўз маданиятини шакллантиришади. Шунинг учун,
таълим муассасалари ва маьнавий-маьрифий ишларни олиб бораётган
педагоглар ёшларнинг интернетдаги фаолиятини доимий тарзда мониторинг
қилишлари ва уларга мақсадли йўналишларда тушунчалар беришлари керак.
Бунда ёшларнинг интернетдаги ёмон ахлоқий таъсирлардан ҳимоя қилиш учун
маълумотли бўлиш ва уларни турли манбаалардан солиштириш муҳимдир.
Хулоса сифатида интернетнинг ёшлар ҳаётидаги ўрни кундан-кунга
ошиб бормоқда. Унинг ёшлар учун яратган имкониятлари, масалан, маълумотга
осон етишиш, ижтимоий алоқа ва ижодий фаолиятлар олиб бориш, уларнинг
маданий ўсишига ҳамда ахлоқий саводхонлигини оширишга ёрдам беради.
Бироқ, интернетнинг салбий таъсирларидан, масалан, ёшлар ўртасида ахлоқий
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–6_ Январь –2025
49
ва маънавий камчиликларнинг пайдо бўлиши мумкинлигидан ҳимоя қилиш
зарур.
Маьнавий-маьрифий ишлар интернетдаги ёшларнинг маданий оламини
тушуниш ва ундан тўғри фойдаланишга қаратилгани билан аҳамиятли. Шахсий
қадриятлар, ахлоқий ва ижтимоий маънавий масалалардаги билимлар интернет
орқали кенг тармоқлар орқали ёшларга етказилиши керак. Бунда таълим
муассасалари, педагоглар ва ота-оналарнинг ҳамкорлиги интернетдаги салбий
таъсирларга қарши курашишда муҳим аҳамиятга эга. Шундагина ёшлар
интернетдаги янги имкониятлардан фойдаланишда ўзларининг маънавий ва
ахлоқий қимматларига, жамиятга фойдали фаолиятларни амалга оширишга
йўналтирилади.
Шу билан бирга, интернет орқали ёшларнинг ахлоқий ва ижтимоий
саводхонлигини ошириш ва уларга ижобий маданий кўникмаларни қўшиш
муҳим вазифа сифатида қолмоқда.
ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ:
1.
АБДУЛЛАЕВ, А. (2021).
"ЁШЛАР ВА АХЛОҚИЙ ТАРБИЯ:
МАЬНАВИЙ-АХЛОҚИЙ
АСОСЛАР"
.
ТОШКЕНТ:
ЎЗБЕКИСТОН
ДАВЛАТ НАШРИЁТИ.
2.
КЕНЖАБАЕВ, И. (2020).
"ИНТЕРНЕТ ВА ЁШЛАР: МАЬНАВИЙ
ТАҲДИДЛАР ВА ИМКОНИЯТЛАР"
. ЖУРНАЛ "ТАЪЛИМ ВА
ИННОВАЦИЯЛАР", 2(1), 45-52.
3.
ИСМОИЛОВА, Г. (2022).
"МАЬНАВИЙ ТАРБИЯ ВА ИНТЕРНЕТ
МАДАНИЯТИ"
. ТОШКЕНТ: ЎЗБЕКИСТОН ТАЪЛИМ МУАССАСАЛАРИ.
4.
ДАВЛАТОВ, Ш. (2023).
"ИЖТИМОИЙ ТАРМОҚЛАР ВА
ЁШЛАРНИНГ АХЛОҚИЙ ҚИММАТЛАРИ"
. ЖУРНАЛ "ПЕДАГОГИКА
ВА ПСИХОЛОГИК ТАДҚИҚОТЛАР", 3(4), 120-125.
5.
МИРАЛИМОВА, Л. (2021).
"АХЛОҚИЙ САВОДХОНЛИК ВА
ЁШЛАР"
. ТОШКЕНТ: ПЕДАГОГИКА ИНСТИТУТИ НАШРИ.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–6_ Январь –2025
50
6.
РАХМАТУЛЛАЕВ, И. (2022).
"ИНТЕРНЕТДА ХАВФСИЗЛИК ВА
ЁШЛАР АХЛОҚИ"
. ЖУРНАЛ "ТЕХНОЛОГИЯ ВА ЖАМИЯТ", 5(2), 78-83.
7.
ХАМДАМОВА,
З.
(2020).
"МАЬНАВИЙ-МАЬРИФИЙ
ТАРБИЯНИНГ ЗАМОНАВИЙ ЙЎНАЛИШЛАРИ"
. ТОШКЕНТ: АХБОРОТ
ВА КОМУНІКАЦИЯ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ ИНСТИТУТИ.
8.
ПАЙЗУЛЛАЕВ, Б. (2022).
"ИНТЕРНЕТ ВА ТАЪЛИМ: ЁШЛАР
УЧУН ИМКОНИЯТЛАР ВА ХАВФЛАР"
. ЖУРНАЛ "ТАЪЛИМДА
ИННОВАЦИЯЛАР", 7(1), 34-38.
9.
КАРИМОВА,
Н.
(2021).
"ТАЪЛИМДА
ИНТЕРНЕТ
ТЕХНОЛОГИЯЛАРИНИНГ АҲАМИЯТИ"
. ЖУРНАЛ "ТАЪЛИМ ВА
АХЛОҚ", 8(6), 56-60.
10.
ТУРСУНОВА, М. (2023).
"ИНТЕРНЕТ ВА ЁШЛАР МАДАНИЯТИ:
АХЛОҚИЙ АСОСЛАР"
. ТОШКЕНТ: ЎЗБЕКИСТОН АХБОРОТ-РЕСУРС
МАРКАЗИ.
