MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
59
MEVA-SABZOVOT MAXSULOTLARINING TASHQI BOZORDA
RAQOBATDOSHLIGINI BAHOLASH
Shayusupova Komola Abdujabbarovna
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Biznes va
tadbirkorlik oliy maktabi tinglovchisi
Annotatsiya:
Meva va sabzavot mahsulotlarining tashqi bozordagi
raqobatbardoshligi agrar davlatlarning iqtisodiy rivojlanishi uchun muhim omildir.
Ushbu maqolada raqobatbardoshlikka ta'sir qiluvchi asosiy omillar tahlil qilinib,
joriy bozor tendentsiyalari baholanadi va eksport samaradorligini oshirish uchun
tavsiyalar beriladi. Mahsulot sifati standartlari, narx belgilash strategiyalari va
savdo siyosatlari asosida sifat va miqdoriy usullar qo'llanildi. Natijalar innovatsiya,
barqarorlik va samarali marketing strategiyalarining global bozorda muvaffaqiyatga
erishishdagi ahamiyatini ta'kidlaydi.
Kalit so‘zlar:
raqobatbardoshlik, meva va sabzavot mahsulotlari, tashqi
bozor, eksport, savdo siyosatlari, sifat standartlari, barqarorlik.
Sog‘lik va oziqlanish bo‘yicha xabardorlikning ortib borishi tufayli meva va
sabzavot mahsulotlariga global talab oshib bormoqda. Agrar iqtisodiyotlar uchun
ushbu mahsulotlarni eksport qilish sezilarli iqtisodiy o‘sish imkoniyatlarini taqdim
etadi. Biroq, yuqori raqobatbardosh tashqi bozorlarga kirish va o‘z o‘rnini
mustahkamlash uchun qat‘iy sifat standartlariga rioya qilish, strategik narx belgilash
va innovatsion marketing zarur. Ushbu maqolada meva va sabzavot mahsulotlarining
global bozorga kirishda raqobatbardoshligini oshirishga ta‘sir etuvchi omillar,
imkoniyatlar va qiyinchiliklar o‘rganiladi.
Ushbu tadqiqot quyidagi usullarni o‘z ichiga oladi:
Miqdoriy Tahlil: Xalqaro savdo hisobotlari, eksport hajmlari va narx
tendentsiyalari bo‘yicha statistik ma‘lumotlar tahlil qilindi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
60
Sifatli Tahlil: Sanoat ekspertlari, eksportchilar va siyosatchilar bilan
suhbatlar amaliy qiyinchiliklar va strategiyalarni aniqlashga yordam berdi.
Qiyosiy Tahlil: Yetakchi eksport qiluvchi davlatlarning tajribasi eng yaxshi
amaliyotlarni aniqlash uchun o‘rganildi.
SWOT Tahlil: Kuchli va zaif tomonlar, imkoniyatlar va tahdidlar tahlil
qilinib, mahsulotlar raqobatbardoshligi to‘liq o‘rganildi.
Meva va sabzavot mahsulotlarining tashqi bozordagi raqobatbardoshligi turli
o‘zaro bog‘liq omillarga bog‘liq. Xalqaro savdoda muvaffaqiyatga erishish uchun
chuqur va tizimli tahlil o‘tkazish zarur. Quyida baholash jarayonining batafsil ko‘rib
chiqilishi keltirilgan:
Bozorni tahlil qilish
Talab va taklif tendensiyalari
Global iste'mol tendensiyalari
- Jahon miqyosida meva va sabzavotlarga bo‘lgan talabni belgilashda FAO,
Statista, yoki boshqa statistik manbalardan foydalaning. Iste'molchilar afzalliklarini
aniqlash uchun quyidagilarga e’tibor qarating:
- Organik mahsulotlarga o‘sib borayotgan talab.
- Tayyorlanishi oson yoki tozalangan mahsulotlarga (masalan, yuvilgan
sabzavotlar yoki kesilgan mevalar) ehtiyoj.
- Aholi sonining o‘sishi va sog‘lom turmush tarzi targ‘ibotining bozor
ta’siri.
Mavsumiy talab
- Har bir mahsulotning mavsumiy talabi haqida ma’lumot yig‘ing. Masalan:
- Sitrus mevalar (mandarin, apelsin): Qish mavsumida oshib boradi.
- Rezavorlar (qulupnay, malina): Yoz oylarida yuqori talabga ega.
- Pomidor va bodring: Salat mavsumida (bahor-yoz) talab yuqori bo‘lishi
mumkin.
- Mintaqalararo farqlarni kuzatib, har bir hudud uchun asosiy mavsumiy
ehtiyojlarni aniqlang.
Global ta’minot darajasi
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
61
- Ta’minot zanjiridagi o‘zgarishlarni va global iqtisodiy omillar (masalan,
logistik cheklovlar yoki hosilning pasayishi)ni hisobga oling.
- O‘rganiladigan mahsulotlar uchun bozor yetishmovchiliklarini aniqlash
(masalan, yomon ob-havo tufayli yetishmovchiliklar yuzaga kelgan mahsulotlar).
Raqobat muhiti
Asosiy raqobatchilarni tahlil qilish
- Maqsadli bozorda raqobatchilarni aniqlang. Masalan:
- Ularning narx siyosatini taqqoslash: qimmat mahsulotlarmi yoki
arzonroq variantlar?
- Mahsulotning sifati va qadoqlash standartlarini ko‘rib chiqing.
- Ularning bozor ulushini baholang (savdo hajmi, eksport miqdori).
Raqobatchilarning kuchli va zaif tomonlari
- Kuchli tomonlar: Yaxshi rivojlangan ta’minot zanjiri, brend tan
olinganligi, texnologiyaga asoslangan ishlab chiqarish.
- Zaif tomonlar: Mahsulotlarning bir xil bo‘lishi (differensiasiyaning
yetishmasligi), yuqori narxlar, sezgir ta’minot.
Farqlanish imkoniyatlari
- Innovatsiyalar: Mahsulotning yangi xususiyatlari
yoki yangi
texnologiyalarni taklif qilish (masalan, saqlash muddatini uzaytiruvchi qadoqlar).
-
Mahalliylashtirish:
Mahsulotlarni
ma’lum mintaqaviy talabga
moslashtirish.
- Barqarorlik: Ekologik toza mahsulotlarni targ‘ib qilish orqali
raqobatchilardan ajralib turish.
Mahsulot sifati: Batafsil yondashuv
Standartlarga moslik
Mahsulotning sifatini xalqaro va mahalliy standartlarga mos ravishda
ta'minlash har bir bozor uchun zarur shart hisoblanadi. Quyida standartlarga moslikni
ta'minlash bo‘yicha tavsiyalar keltirilgan:
Xalqaro sifat va xavfsizlik standartlari:
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
62
- GlobalG.A.P.: Bu standart fermer xo‘jaliklarida yaxshi qishloq xo‘jaligi
amaliyotlarini ta'minlaydi. U quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
- Yer unumdorligi va suv resurslaridan samarali foydalanish.
- Mehnat sharoitlari va atrof-muhitni muhofaza qilishga rioya qilish.
- Pestitsidlarni me’yorida va xavfsiz qo‘llash.
- ISO sertifikatlari (ISO 9001 va ISO 22000):
- ISO 9001: Tashkilotning sifat menejment tizimini nazorat qilib, sifatni
uzluksiz yaxshilashga yordam beradi.
- ISO 22000: Oziq-ovqat xavfsizligini boshqarish tizimini tashkil etadi va
barcha ishlab chiqarish bosqichlarida xavfsizlikni kafolatlaydi.
- HACCP (Hazard Analysis and Critical Control Points):
- Oziq-ovqat xavfsizligiga salbiy ta’sir qiluvchi xavflarni aniqlash va nazorat
qilish uchun ishlatiladigan tizim.
- Pestitsid va ifloslanish qoldiqlarini nazorat qilish orqali eksport talablari
uchun zarur shartlarni ta’minlaydi.
Eksport bozorlaridagi talablar:
- Eksport qilinadigan davlatlar tomonidan qo‘yilgan fitosanitariya talablariga
amal qilish. Bu quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
- Pestitsid qoldiqlarini nazorat qilish: Har bir davlatning maksimal ruxsat
etilgan darajasiga mos ravishda mahsulotni yetkazib berish.
- Bakteriyalar va kimyoviy ifloslanish darajasi: Mahsulot xavfsizligi uchun
zarur bo‘lgan sertifikatlarni olish.
Qadoqlash va brendlash
Mahsulotning jozibadorligi va bozorda muvaffaqiyat qozonishi uchun
qadoqlash va brendlash juda muhimdir. Quyida bu yo‘nalish bo‘yicha batafsil
yondashuv keltirilgan:
Qadoqlashning funksionalligi va ekologik samaradorligi:
- Ekologik toza materiallardan foydalanish:
- Qayta ishlanishi mumkin bo‘lgan karton, qog‘oz va bioplastik qadoqlardan
foydalanish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
63
- Ekologik mahsulotlarni afzal ko‘ruvchi mijozlar uchun ekologik
belgilangan mahsulotlarni ishlab chiqarish.
- Funksional qadoqlash:
- Mahsulotni uzoq muddat saqlashga imkon beradigan texnologiyalar,
masalan, vakuumli yoki gazli muhitli qadoqlashni qo‘llash.
- Qadoqlash hajmini bozor talablariga moslashtirish, masalan, kichikroq
qadoqlarni bir martalik iste’mol uchun tayyorlash.
Brendlash va yorliqlash:
- Aniq va o‘ziga xos yorliqlar:
- Mahsulot kelib chiqishi (fermer xo‘jaligi, mintaqasi) haqida ma’lumot.
- Ozuqaviy qiymati, tarkibi va sertifikatlari haqidagi ma’lumotlar.
- Yorliqlarda iste’molchilarni jalb qiluvchi dizayn va ranglardan foydalanish.
- Brendni rivojlantirish:
- Mahsulotni bozorda taniqli qilish uchun brendni reklama qilish. Masalan:
- Mahalliy bozorlar uchun milliy motivlardan foydalanish.
- Eksport bozorlarida xalqaro standartlarga mosligini ta’kidlash.
Mahsulot monitoringi va sifat nazorati
Monitoring tizimlarini joriy qilish:
- Raqamli kuzatuv tizimlari: Mahsulotning ishlab chiqarishdan iste’molchiga
yetib borgunga qadar bo‘lgan barcha bosqichlarini kuzatib boradigan tizimlarni joriy
qilish.
- Sifat tahlili: Xom ashyo va tayyor mahsulotni muntazam laborator tahlildan
o‘tkazish.
Ko‘rsatkichlar va xatolarni aniqlash:
- Sifatni nazorat qilishda zamonaviy texnik vositalardan foydalanish, masalan,
mahsulot og‘irligi, ko‘rinishi va hajmini avtomatik tahlil qilish.
Iste’molchi talablarini tahlil qilish
Mana, kiritgan mavzularingizni yanada batafsil va tushunarli tarzda
kengaytirib yozib chiqdim:
Iste’molchi talablarini tahlil qilish
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
64
Bozor tahlili va so‘rovnomalar:
So‘rovlar va tadqiqotlar o‘tkazish:
- Iste’molchilar orasida muntazam ravishda so‘rovnomalar va intervyular
tashkil qilish, bu orqali ularning mahsulot sifati, qadoqlanishi va narx haqida fikrlarini
yig‘ish.
- Turli yosh guruhlari, ijtimoiy qatlamlar va geografik mintaqalar bo‘yicha
iste’molchilar ehtiyojlarini tahlil qilish.
Fokus-guruhlar va tajriba loyihalari:
- Mahsulotlarni bozorga chiqarishdan oldin kichik miqyosda fokus-guruhlar
orqali sinovdan o‘tkazish. Bu iste’molchilarning dastlabki taassurotlarini aniqlash
imkonini beradi.
- Sinov mahsulotlari asosida iste’molchilardan olgan mulohazalarni
umumlashtirish va takomillashtirish choralarini ko‘rish.
Raqobatchilar tahlili:
- Raqobatchi kompaniyalar mahsulotlarining kuchli va zaif tomonlarini
aniqlash orqali o‘z mahsulotingizni bozorga aniqroq yo‘naltirish.
- Mahalliy va xalqaro bozordagi o‘xshash mahsulotlarning narx va sifat
xususiyatlarini tahlil qilib, o‘z mahsulotingizni raqobatbardosh qilish strategiyasini
ishlab chiqish.
Trendlarni kuzatish:
- Mahsulot qadoqlash, dizayn va ekologik talablar bo‘yicha dunyo
bozoridagi yangi trendlarni muntazam kuzatib borish.
- Raqamli platformalar (masalan, ijtimoiy tarmoqlar va sharh platformalari)
orqali mijozlarning onlayn xulq-atvorini tahlil qilish.
Mahsulot haqida xabardorlik:
Ekologik xususiyatlar targ‘iboti:
- Mahsulot qadoqlanishida qayta ishlanadigan materiallar ishlatilganligini
alohida ta’kidlash.
- "Ekologik toza" sertifikatlar va ekologik standartlarga moslik haqida
mijozlarga ma’lumot berish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
65
- Iste’molchilar uchun maxsus ekologik kampaniyalar (masalan, eski
mahsulot qadoqlarini qaytarish yoki tashlab ketish uchun chegirmalar) tashkil qilish.
Salomatlikka foydali xususiyatlarini targ‘ib qilish:
- Mahsulotning ozuqaviy moddalarga boyligi (masalan, vitaminlar,
minerallar) haqida batafsil ma’lumot beruvchi grafikalar, videolar va broshyuralar
tayyorlash.
- Mahsulotni iste’mol qilish orqali erishiladigan sog‘lom hayot tarzini
targ‘ib qiluvchi real misollar va mijoz hikoyalarini taqdim etish.
Ko‘rgazmalar va taqdimotlar:
- Mahsulotning eng asosiy xususiyatlarini ko‘rsatish uchun xalqaro yoki
mahalliy ko‘rgazmalarda qatnashish.
- Mijozlar uchun mahsulotni bevosita sinab ko‘rish imkonini beruvchi
promo-tadbirlar uyushtirish.
Raqamli marketing strategiyasi:
- Ijtimoiy tarmoqlarda mahsulotning foydali jihatlari haqida qiziqarli va
ta’sirchan postlar tayyorlash.
- Mahsulotni tanlashning afzalliklarini ko‘rsatib beruvchi reklama
roliklarini YouTube va boshqa platformalarda e’lon qilish.
- Elektron pochta marketingi orqali muntazam yangiliklar va foydali
ma’lumotlarni tarqatish.
Ekologik va ijtimoiy mas’uliyat
Atrof-muhitni muhofaza qilish:
- Qadoqlash va ishlab chiqarish jarayonida chiqindilarni kamaytirish.
- Pestitsid va boshqa kimyoviy moddalardan foydalanishni ekologik
me’yorlar asosida cheklash.
Jamiyat bilan ishlash:
- Mahalliy fermerlarni o‘qitish va ularga ekologik qishloq xo‘jaligi usullarini
o‘rgatish.
- Ishlab chiqarish jarayonida mahalliy ishchi kuchidan foydalanish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
66
Ushbu yondashuvlar mahsulot sifatini oshirish, xalqaro standartlarga
moslashtirish va iste’molchilar ishonchini qozonish uchun eng yaxshi natijalarni
ta’minlaydi.
Mahsulotning yangiligi va saqlash muddati:
- Yo‘qotishlarni kamaytirish uchun hosilni yig‘ib olishdan keyingi to‘g‘ri
ishlov berish usullariga sarmoya kiritish.
- Tashish paytida mahsulot sifatini saqlash uchun samarali sovuq zanjir
logistikasi tizimlarini rivojlantirish.
Narx siyosati
Xarajatlarni tahlil qilish:
- Ishchi kuchi, suv, o‘g‘itlar va zararkunandalarga qarshi kurashish kabi ishlab
chiqarish xarajatlarini baholang.
- Transport, saqlash va qadoqlash xarajatlarini xarajatlar tuzilmasiga qo‘shing.
- Narxlarga ta'sir qiluvchi bojxona tariflari va boshqa to‘siqlarni inobatga
oling.
Narx raqobatbardoshligi:
- Mahsulot narxlarini shu bozorga kirgan raqobatchilar bilan solishtiring.
- Yuqori sifat, organik sertifikat yoki o‘ziga xos xususiyatlarga ega
mahsulotlar uchun premium narxlash imkoniyatlarini o‘rganing.
Taqdimot zanjirining samaradorligi
Logistika:
- Transport usullarini (masalan, havo, dengiz yoki quruqlik orqali) xarajat
samaradorligi va mahsulotni saqlash bo‘yicha baholang.
- Tez buziladigan mahsulotlar uchun yangilikni ta'minlash uchun tranzit
vaqtlarini optimallashtirish.
Infratuzilma:
- Saqlash inshootlari va sovuq zanjir infratuzilmasi mavjudligini baholang.
- Portlar yoki tarqatish markazlari kabi asosiy logistika markazlarida
muammosiz ishlarni ta'minlang.
Ishonchlilik:
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
67
- Xaridorlar bilan uzoq muddatli aloqalarni o‘rnatish uchun izchil ta'minot va
o‘z vaqtida yetkazib berish obro‘sini yarating.
Savdo siyosati va kelishuvlar
Tariflar va bojxona yig‘imlari:
- Tariflarning mahsulot narxiga va raqobatbardoshligiga ta'sirini o‘rganing.
- Muayyan bozorga eksport qilish uchun tartibga solish talablarini tushuning.
Erkin savdo kelishuvlari (ESK):
- Tariflarni kamaytirish va bozorga kirishni yaxshilash uchun eksport va
import qiluvchi mamlakatlar o‘rtasidagi ESKlardan foydalaning.
Eksport subsidiyalari va imtiyozlari:
- Eksportni qo‘llab-quvvatlaydigan hukumat dasturlari, grantlar va
imtiyozlardan foydalanib, xarajatlarni qoplang va raqobatbardoshlikni oshiring.
Marketing va targ‘ibot
Bozorga kirish strategiyalari:
- Mahsulotlarni namoyish qilish uchun xalqaro savdo yarmarkalari va
ko‘rgazmalarda qatnashing.
- Maqsadli bozorda mahalliy distribyutorlar, chakana sotuvchilar va ulgurji
savdo tarmoqlari bilan hamkorlikni rivojlantiring.
Brendlash va farqlanish:
- Organik ishlab chiqarish, ekzotik navlar yoki geografik ko‘rsatkichlar kabi
noyob savdo nuqtalarini ta'kidlang (masalan, "O‘zbekistondan mangolar").
- Mahsulotning kelib chiqishi va barqarorlik xususiyatlariga urg‘u beruvchi
hikoyalar orqali iste'molchilarni jalb qiling.
Raqamli marketing:
- Ijtimoiy media, elektron tijorat veb-saytlari va raqamli reklama platformalari
orqali global auditoriyaga erishing.
Barqarorlik va ijtimoiy mas'uliyat
Atrof-muhitga ta'sir:
- Organik dehqonchilik, tomchilatib sug‘orish va kimyoviy o‘g‘itlardan
minimal foydalanish kabi ekologik toza dehqonchilik amaliyotlarini qabul qiling.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
68
- Logistika optimallashtirilgan va ekologik toza qadoqlash orqali karbonat
izini kamaytiring.
Adolatli savdo sertifikati:
- Fair Trade kabi sertifikatlar orqali ishchilarga nisbatan adolatli munosabat
va etik sourcingni ta'kidlang.
Korporativ ijtimoiy mas'uliyat (KIM):
- Qishloq joylarda infratuzilmani rivojlantirish yoki fermerlarga ta'lim
dasturlariga investitsiyalar kabi mahalliy jamoalarga foyda keltiruvchi tashabbuslarni
amalga oshiring.
Iqtisodiy ko‘rsatkichlar
Valyuta kurslari:
- Eksport rentabelligiga ta'sir qiluvchi valyuta kurslaridagi o‘zgarishlarni
kuzating.
Global iqtisodiy tendensiyalar:
- Maqsadli bozorlarda inflyatsiya, iqtisodiy o‘sish va xarid qobiliyati kabi
makroiqtisodiy omillarni tahlil qiling.
Xatarlarni boshqarish
Bozor xavflari:
- Savdo cheklovlari, siyosiy beqarorlik yoki iqtisodiy inqirozlar kabi potensial
buzilishlarga tayyor bo‘ling.
Ob-havo va iqlim xavflari:
- Ishlab chiqarishga ta'sir ko‘rsatishi mumkin bo‘lgan noqulay ob-havo
sharoitlarini bartaraf etish strategiyalarini ishlab chiqing.
- Hosil sug‘urtasi va iqlimga chidamli dehqonchilik usullariga sarmoya
kiriting.
Xulosa
Tashqi bozorda raqobatbardoshlikni oshirish uchun manfaatdor tomonlar
quyidagilarga e‘tibor qaratishi kerak:
Sifat Standartlari: Xalqaro standartlar va sertifikatlarga javob beradigan
texnologiyalarga sarmoya kiritish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
69
Bozorni Diversifikatsiya Qilish: An‘anaviy bozorlarga qaramlikni
kamaytirish uchun yangi bozorlarga kirish.
Barqarorlik: Barqaror qishloq xo‘jaligi amaliyotlari va ekologik toza
qadoqlashga e‘tibor qaratish.
Siyosat Qo‘llab-quvvatlashi: Qulay savdo siyosatini joriy etish va
eksportchilarni rag‘batlantirish.
Innovatsiya: Yig‘imdan keyingi texnologiyalar va qo‘shilgan qiymat yaratish
bo‘yicha tadqiqot va ishlanmalarga ko‘maklashish.
Ushbu yo‘nalishlarni amalga oshirish orqali davlatlar global bozorda o‘z
mavqeini yaxshilashi va barqaror iqtisodiy o‘sishga hissa qo‘shishi mumkin.
REFERENCES.
1.
Ministry of Agriculture, Irrigation and Water Development. (2016). National
Agriculture Policy, P.O. Box 30134 Capital City, Lilongwe 3
2.
Sultanova, G. and Karimova, K., (2019). Possibilities of developing a single
food market in the countries of Central Asia. International Journal of Innovative
Technologies in Economy, (5 (25)), pp.3-10.
3.
Tashkenttimes.uz. (2022). Uzbekistan's WTO accession process officially
launched. [online] Available at: [Accessed 20 February 2022].
4.
Verter, N., (2015). The application of international trade theories to agriculture.
Mediterranean Journal of Social Sciences, 6(6 S4), pp.209-209.
5.
Verter, Nahanga. (2015). Economic Globalization and Economic Performance
Dynamics: Some New Empirical Evidence from Nigeria. Mediterranean Journal of
Social Sciences. 6. 87-96.
6.
Ced.uz. (2022). Аграрный сектор Узбекистана: особенности, ключевые
проблемы, необходимость реформ. [online] Available at: [Accessed 20 February
2022].
7.
Erokhin, Vasily & Ivolga, Anna & Heijman, Wim. (2014). Trade liberalisation
and state support of agriculture: Effects for developing countries. Agricultural
Economics (Czech), Vol. 60, Nr 11, pp. 524-537.. Agricultural Economics (Czech).
60.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–7_ Январь –2025
70
8.
Josling, T., Anderson, K., Schmitz, A. and Tangermann, S., (2010).
Understanding international trade in agricultural products: one hundred years of
contributions by agricultural economists. American Journal of Agricultural
Economics, 92(2), pp.424-446.
9.
Josling, T., Anderson, K., Schmitz, A. and Tangermann, S., (2010).
Understanding international trade in agricultural products: one hundred years of
contributions by agricultural economists. American Journal of Agricultural
Economics, 92(2), pp.424-446.
