MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
296
AVTOMOBILLARGA TEXNIK XIZMAT KO'RSATISH TIZIMI:
JORIY TEXNIK XIZMAT KO'RSATISH (JTXX), TEXNIK KO'RIK (TXK-1,
TXK-2) VA MAVSUMIY TEXNIK XIZMAT KO'RSATISHNING ILMIY
TAHLILI
Raxmonova Risligʻoy Akramjon qizi
Paxtaobod tuman 1-son politexnikumi
Avtomobil Maxsus fan o’qituvchisi
Tel;+998996383435
Yusupova Muqaddasxon Adxamjonovna
Andijon shahar 1-son
politexnikumi
Ishlab chiqarish ta’lim ustasi
Telefon:+998916171019
Annotatsiya: Avtomobil parkining xavfsiz va xavfsiz ishlashini ta'da texnik
xizmat ko'rsatish muhim kasb etadi. Ushbu avtomobillarga texnik xizmat
ko'rsatishning texnik turlari, ya'ni joriy xizmat ko'rsatish (JTXX), texnik ko'rik (TXK-
1, TXK-2) va mavsumiy texnik xizmat ko'rsatishning o'ziga xos xususiyatlari, hisobi,
amalga oshirish tartibi va xavfsizlik avtomobilning texnik holatiga ta'siri ilmiy tahlil
laboratoriya. Maqolada har bir texnik xizmat ko'rsatish turining o'ziga xos
xususiyatlari, dasturiy avtomobilning xavfsizlikni ta'minlashdagi ahamiyati, texnik
xizmat ko'rsatishning iqtisodiy masalalari ko'rib chiqiladi.
Kirish
Avtomobillar zamonaviy hayotning ajralmas qismiga aylanganligi xavfsizlik
tekshiruvi, xavfsiz va xavfsiz xavfsizlikni ta'minlash muhim xavfsizlik ega. Buning
uchun avtomobillarga muntazam texnik xizmat ko'rsatib turish zarur. Texnik xizmat
ko'rsatish tizimi avtomobilning turli xil komponentlarini muntazam ravishda,
ta'mirlash va nazorat orqali uning yaroqlilik holatini saqlab turadi. Uchda
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
297
avtomobillarga texnik xizmat ko'rsatishning eng muhim turlari - texnik xizmat
ko'rsatish (JTXX), texnik ko'rik (TXK-1, TXK-2) va mavsumiy texnik xizmat
ko'rsatishning ilmiy faoliyatini o'rganadi.
Joriy texnik xizmat ko'rsatish (JTXX)
JTXX - bu avtomobilni ishlab chiqarishni qayta tiklash, kichik nosozliklarni
bartaraf etish, moylash materiallarini yoki undan foydalanish, ba'zi qismlarni
jihozlash va jihozlash. JTXX ning asosiy maqsadi avtomobilning ishlab chiqarishni
ta'minlab, uning to'xtovsiz harakatlanishini ta'minlashdir. JTXX ishlari avtomobil
egasi yoki avtoservis xodimlari tomonidan amalga oshiriladigan korxona va jihozlar
o'z oladi:
Moy va moy filtrini yaxshi.
Havo va tozalash filtrlarini o'tkazish.
Tormoz yordamligi va boshqa vositalarni tozalash va to'ldirish.
Shinalar hammasini va normaga keltirish.
Yoritish moslamalarining jihozlarini yetarli va nosozliklarni bartaraf
etish.
Ko'zgu va shisha tozalagichlar holatini yuqori.
Tormozgacha (tormoz kolodkalari, disklar, trubkalar).
Rul boshqaruvini ustiga.
Texnik ko'rik (TXK-1, TXK-2)
Texnik ko'rik avtomobilning texnik holatini va uning ta'minotini ta'minlash
zavodni ishlab chiqarishdir. TXK avtomobilning barcha komponentlari va
tizimlarining xavfsizligini himoya qilishni o'z ichiga oladi. TXK-1 va TXK-2
shaklidagi farq, TXK-1 avtomobilning yuklash bosqichida TXK-2 esa keyingi
bosqichlarda va u yanada chuqurroq oladi.
TXK-1 (Birinchi texnik ko'rik):
Dvigatel va uning tizimlarini zararsizlantirish.
Tormoz tizimi va rul boshqaruvini boshqaring.
Yoritish va signal moslamalarini kuchi.
Shinalar holatini baholash.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
298
O'rindiqlar, xavf kamarlari va boshqa xavfni yuk.
TXK-2 (Ikkinchi texnik ko'rik):
TXK-1 da o'rnatishgan barcha loyihalar.
Dvigatelning kompressiyasini o'lchash.
Tormoz holatini o'lchash.
Suspension va amortizatorlarni katta.
G'ildiraklar balansini.
Egzoz o'ziga xos va uning ahamiyatiga ega.
Mavsumiy texnik xizmat ko'rsatish
Mavsumiy texnik xizmat ko'rsatish - bu avtomobilning texnik xizmat
ko'rsatish turlari. Mavsumiy texnik xizmat ko'rsatish bahor va kuzda o'rnatish.
Bahorgi mavsumiy texnik xizmat ko'rsatish:
Qish mavsumidan keyin avtomobilning kuzovini yuvish va zanglashga
qarshi qo'shish.
Shinalarni yozgi shinalarga qarab.
Sovutish tizimidagi zararni bartaraf etish.
Konditsioner yetarli darajada.
Tormoz faqat to'liq uchun.
Akkumulyator holatini yuqori.
Kuzgi mavsumiy texnik xizmat ko'rsatish:
Shinalarni qishki shinalarga qarab.
Sovutish tizimidagi tekshiruvni antifriz bilan aniqlash.
Isitish orqali.
Shisha tozalagichni qishki tozalashga.
Tormoz nisbatan.
Akkumulyator holatini yuqori.
Texnik xizmat ko'rsatishning ahamiyati va iqtisodiy
Avtomobillarga xizmat ko'rsatishning ahamiyati ustidan texnik xizmatda
namoyon bo'ladi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
299
Vazifani ta'minlash:
Avtomobilning qayta ishlash (tormoz, rul, tozalash
tizimlari) doimiy ravishda tekshiriladi va nosozliklar olib tashlash.
Ishonchlilikni ta'minlash:
Avtomobilning turli komponentlari doimiy
texnik ko'rikdan o'tkazilib, nosozliklarning oldi mahsulotlar.
uzoq xizmat:
Avtomobillarga muntazam texnik xizmat ko'rsatish orqali
sudga yuklanadi.
Yogilg'i sarfini qo'shish:
Texnik sog'lom avtomobil transport vositasini
sarflaydi.
Ta'mirlashni tuzatish:
Texnik ko'rish orqali kichik nosozliklar o'z
vaqtida ishlaydi, bu esa katta ta'mirlashni tuzatishni oladi.
Texnik xizmat ko'rsatishning iqtisodini oladi, shundan iboratki, avtomobilga
o'z vaqtida xizmat ko'rsatib turadi, katta ta'mirlashni saqlash va avtomobilning
ishlashini davom ettiradi. Bundan tashqari, texnik sog'lom avtomobil transport
vositalarini sarflab, egasining xavfsizligini ta'minlaydi.
Xulosa
Avtomashinalarga ko'rsatish tizimi ishonchli, texnik xizmat va samarali
vositani ta'minlashda muhim o'ynaydi. JTXX, TXK-1, TXK-2 va mavsumiy texnik
xizmat ko'rsatishlar har o'ziga xos uskunalarni va avtomobilning qutqaruv xizmatida
muhim korxona ega. Avtomobil egalari texnik xizmat ko'rsatish rejasiga qat'iy rioya
qilishlari, bu milliy avtomobilning texnik holatini yaxshilaydi, balki iqtisodiy jihatdan
ham foydali bo'ladi.
Tavsiyalar
1.
Avtomobil uchun texnik xizmat ko'rsatish rejasiga qat'iy rioya qilish.
2.
Ishlab chiqarishda cheklangan texnik xizmat ko'rsatish muddatiga amal
qilish.
3.
Faqatgina malakali xodimlar tomonidan texnik xizmat ko'rsatish
ishlarini o'tkazish.
4.
Avtomobilning nosozliklarini o'z vaqtida bartaraf etish.
5.
Sifatli ehtiyot qismlardan va moylash materiallaridan yuklash.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
300
Adabiyotlar
1.soliyev a., shukurjon b. Zamonaviy transport logistika markaz faoliyatini axborot
texnologiyalari //научный фокус. – 2023. – т. 1. – №. 2. – с. 575-580.
2.bakirov l. Y., soliyev a. F. Transport va piyodalar harakat oqimining jadalligi va
tarkibining o ‘zgarishi //journal of new century innovations. – 2023. – т. 25. – №. 3.
– с. 53-55.
3.soliyev a., raximbek x. Transport vositalari konstruktiv xavfsizlik tizimlarini joriy
etishning tashkiliy va huquqiy asoslari taxlili //научный фокус. – 2023. – т. 1. – №.
2. – с. 568-574.
4.farxodbek o‘g‘li s. A., dadajan o‘g‘li a. S. Transport logistikasi markazini yaratish
va loyihalash //лучшие интеллектуальные исследования. – 2023. – т. 10. – №. 1.
– с. 115-120.
1.
5. Farxodbek о‘g‘li s. A., dadajon о‘g‘li a. S. Avtomobillarni
