MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
435
YANGICHA BAHOLASH TURLARI
Ilmiy rahbar: Shahrisabz davlat pedagogika instituti
o'qituvchisi Amirova Gulnoza Rashitovna
Talaba: Shahrisabz davlat pedagogika instituti
talabasi Eshonqulova Shahnoza Bozor qizi
Annotatsiya: Ushbu maqolada yangicha baholash turlari, ularning ta’lim
jarayonidagi o‘rni va samaradorligi haqida batafsil ma’lumot beriladi. Formativ va
summativ baholash, portfolio baholash kabi metodlar tahlil qilinib, ularning
afzalliklari yoritilgan.
Kalit so'zlar : Peer-assessment (o‘zaro baholash), Self-assessment (o‘zini o‘zi
baholash), . Formativ baholash, Portfolio baholash.
Annotation: This article provides a detailed analysis of modern assessment
methods, their role, and effectiveness in the education process. Methods such as
formative and summative assessment, portfolio assessment, and their advantages are
discussed.
Key words: Mutual assessment, Self-assessment, . Formative assessment,
Portfolio assessment.
Аннотация: В данной статье подробно рассматриваются
современные методы оценивания, их роль и эффективность в
образовательном процессе. Анализируются такие методы, как формативное
и суммативное оценивание, портфельное оценивание, и их преимущества.
Ключевые слова: Взаимная оценка, Самооценка, . Формативное
оценивание, Оценка портфолио.
Kirish.Hozirgi kunda ta’lim sohasida baholash tizimini takomillashtirish
muhim ahamiyat kasb etmoqda. An’anaviy baholash usullari bilan bir qatorda,
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
436
zamonaviy yondashuvlar va innovatsion baholash metodlari ta’lim sifatini oshirishda
muhim rol o‘ynamoqda. Ushbu maqolada yangicha baholash turlarining afzalliklari,
ularning ta’lim jarayonidagi o‘rni va samaradorligi tahlil qilinadi.
Baholashning zamonaviy turlari quyidagilardan iborat: 1. Formativ baholash:
Bu baholash turi o‘quvchilarning o‘quv jarayonidagi muvaffaqiyatini doimiy
ravishda kuzatib borish va ularga qayta aloqa berish orqali amalga oshiriladi. Bu
yondashuv o‘quvchilarning kuchli va zaif tomonlarini aniqlashga yordam beradi. 2.
Summativ baholash: Ushbu baholash turi yakuniy natijalarni o‘lchash uchun
qo‘llaniladi. Bu o‘quvchilarning ma’lum bir vaqt oralig‘ida olgan bilim va
ko‘nikmalarini baholash imkonini beradi. 3. Portfolio baholash: O‘quvchilar
tomonidan bajarilgan ishlarning to‘plami orqali ularning rivojlanishini tahlil qilish
imkoniyatini beradi. Bu usul o‘quvchilarning ijodiy salohiyatini aniqlashga xizmat
qiladi. 4. Peer-assessment (o‘zaro baholash): O‘quvchilar bir-birlarining ishlarini
baholab, o‘zaro fikr almashadilar. Bu usul o‘quvchilarda tanqidiy fikrlash va
hamkorlik ko‘nikmalarini rivojlantiradi. 5. Self-assessment (o‘zini o‘zi baholash):
O‘quvchilarning o‘z ishlarini mustaqil baholashiga asoslangan. Bu ularda mas’uliyat
hissini oshiradi.
Yangicha baholash turlari ta’lim jarayonining sifatini oshirishga katta hissa
qo‘shadi. Ushbu metodlar o‘quvchilarning bilimlarini adolatli baholash, ularda ijodiy
va tanqidiy fikrlashni rivojlantirishga xizmat qiladi. Kelgusida ta’lim jarayonida
innovatsion baholash usullarini yanada kengroq joriy etish zarur.
Innovatsion baholash yondashuvlari ta’lim jarayonida muhim o‘rin tutadi.
Ushbu yondashuvlar o‘quvchilarning bilim olish jarayonida faol ishtirokini
ta’minlaydi va ularning qiziqishini oshiradi. Quyida ba’zi innovatsion baholash
yondashuvlari haqida ma’lumot keltiriladi: 1. Onlayn baholash tizimlari: Internet
orqali bilimlarni baholash imkoniyatini yaratadi. Bu usul masofaviy ta’lim uchun eng
samarali usullardan biridir. 2. Gamifikatsiya asosidagi baholash: O‘quv jarayoniga
o‘yin elementlarini qo‘shish orqali o‘quvchilarni rag‘batlantirishga asoslangan. Bu
o‘quvchilarni motivatsiya qilish va o‘z bilimlarini mustahkamlashda yordam beradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
437
3. Blended assessment (aralash baholash): An’anaviy va zamonaviy baholash
usullarining kombinatsiyasi bo‘lib, ta’lim jarayonida turli xil ko‘nikmalarni
rivojlantirishga xizmat qiladi.
Zamonaviy va innovatsion baholash turlari ta’lim jarayonining barcha
bosqichlarida muvaffaqiyatli qo‘llanilmoqda. Ularning samaradorligini oshirish
uchun o‘qituvchilarning malakasini oshirish va yangi texnologiyalarni joriy etish
muhimdir. Shuningdek, o‘quvchilarning individual xususiyatlarini hisobga olgan
holda, baholash tizimlarini moslashtirish zarur.
Baholash tizimlarini rivojlantirishning dolzarb masalalari
Baholash tizimlarini yanada takomillashtirish uchun quyidagi masalalarga
e’tibor qaratish zarur:
1. Metodik ta’minotni yangilash: Baholash mezonlari va ko‘rsatkichlarini
zamonaviy talablar asosida qayta ko‘rib chiqish.
2. Texnologik yechimlarni qo‘llash: Elektron va raqamli baholash
vositalaridan samarali foydalanish.
3. O‘quvchilarning fikrlarini inobatga olish: Baholash tizimini loyihalashda
o‘quvchilarning fikr-mulohazalarini hisobga olish, bu orqali adolatli baholash
tizimini yaratish.
4. Xalqaro tajribalarni o‘rganish: Rivojlangan mamlakatlarning baholash
tizimlaridagi muvaffaqiyatli tajribalarini o‘rganish va mahalliy sharoitlarga
moslashtirish.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Yuldashev O. Baholash tizimlarini takomillashtirish: nazariya va amaliyot. –
Toshkent,
2022.
2. Karimova D. Zamonaviy ta’lim texnologiyalari. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy
Ensiklopediyasi,
2021.
3. Brown H.D. Principles of Language Learning and Teaching. – Pearson Education,
2014.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-18
Часть–8_ Январь –2025
438
4. OECD. Innovating Education and Education Innovation. – Paris: OECD
Publishing,
2019.
5. Marsh C.J. Key Concepts for Understanding Curriculum. – Routledge, 2010.
6.Maratovna, Muhammamadiyeva Manzura, and Amirova Gulnoza Rashitovna.
"Boshlang ‘ich sinf o ‘quvchilarini o ‘qitishda alisher navoiy merosidan
foydalanishning metodikasi."
Ijodkor o'qituvchi
3.29 (2023): 397-402.
7.Amirova, G. "Why Is Reading Important?."
Proceedings of The ICECRS
4 (2019).
8.Amirova, Gulnoza Rashitovna. "BARKAMOL SHAXS TARBIYASI."
GOLDEN
BRAIN
1.33 (2023): 118-120.
9.Manzura, Muhammadieva, and Amirova Gulnoza. "The role of alisher navoi's
legacy in the education and upbringing of primary school students today."
Asian
Journal of Research in Social Sciences and Humanities
12.4 (2022): 389-391.
10.Solieva, Zarina, and Gulnoza Amirova. "The role of games for teaching
children."
Bridge to science: research works
(2019): 88.
11.Amirova, Gulnoza. "The benefits of using modern technologies for learning
foreign languages."
Proceedings of The ICECRS
4 (2019).
12.Amirova, Gulnoza. "Approaches of Teaching to Read."
JournalNX
: 167-171.
