MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–1_ Январь –2025
378
KATTA GURUH 5-6 YOSHLI BOLALARDA O'YIN FAOLIYATINI
SHAKLLANTIRISHNI TAKOMILLASHTIRISH
Abduvaliyeva Elmira Tolib qizi
Nizomiy nomidagi TDPU maktabgacha ta'lim fakulteti 3-bosqich talabasi
Annotatsiya: Ushbu maqolada katta guruh bolalari uchun o'yin faoliyatining
ahamiyati va uni shakllantirish usullari yoritiladi . 5-6 yoshli bolalarni o'yin
faoliyatiga jalb qilish va o'yinning bolaga bo'lgan ta'siri ustida so'z yuritiladi.
Annotation: This article highlights the importance of play activities for large
groups of children and methods of its formation. Involvement of 5-6-year-old
children in game activities and the influence of the game on the child are discussed.
Абстрактный: В данной статье подчеркивается значение игровой
деятельности для больших групп детей и методы ее формирования.
Обсуждается вовлечение детей 5-6 лет в игровую деятельность и влияние
игры на ребенка.
Kalit so'z
:
O'yin faoliyati , vazifalari , metod , shaxs, ta'lim, psixik taraqqiyot,
individual o'yinlar , jamoaviy o'yinlar , o'yin soatlari
Key word
Game activities, tasks, method, personality, education, mental development,
individual games, team games, game hours
Ключевое слово
:
Игровая деятельность, задания, метод, личность,
воспитание, умственное развитие, индивидуальные игры, командные игры,
игровые часы
Òyin faoliyati — bu insonning oʻyin orqali oʻzini ifoda etishi, bilim va
koʻnikmalarni rivojlantirishi, ijtimoiy munosabatlarni mustahkamlashi hamda hissiy
tajribalarni oshirishi. Bolalarning hayotini o'yin faoliyatisiz tasavvur qilib bo'lmaydi.
Ayniqsa , maktabgacha ta'lim tashkilotlarida o'yin faoliyati bolalar kun tartibining
asosiy qismi hisoblanadi. MTT larda bolalar uchun moslangan faoliyatlarning
aksaryati o'yin tarzida olib boriladi. O'yinlarni tashkil etishda uning bolaning yoshiga
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–1_ Январь –2025
379
mos bo'lishi , sog'ligi va qiziqishlari e'tiborga olinishi muhim ahamiyat kasb etadi.
O‘yin - bolalar dunyosidagi eng asosiy faoliyat turlaridan biri. Ayniqsa, 5 yoshli
bolalar uchun o‘yin hayotning markaziy qismi hisoblanadi. O‘yin faoliyati orqali
bolalar
atrof-muhitni
o‘rganadilar, muammolarni hal qilishni, ijtimoiy
munosabatlarni va o‘z-o‘zini boshqarishni o‘rganadilar. Bu jarayon ularning
rivojlanishi va kattalar hayotiga tayyorlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Katta
guruhda bolalarning o‘yin faoliyatini takomillashtirish esa pedagoglar uchun dolzarb
vazifalardan biridir.O'yin faoliyatining mazmuni va ahamiyati :
Katta guruhda o‘yin faoliyatini shakllantirishning asosiy usullari:
1. Rolli o‘yinlarni tashkil qilish: 5 yoshli bolalar, odatda, rolli o‘yinlarda
o‘zlariga yaqin rollarni tanlashadi, masalan, shifokor, o‘qituvchi, haydovchi va
boshqalar. Rolli o‘yinlar orqali bolalar real hayotdagi rollarni sinab ko‘radilar va turli
vaziyatlarda o‘zlarini qanday tutishni o‘rganadilar. Bu jarayonda pedagogning
vazifasi bolalarga to‘g‘ri yo‘naltirish berish, yangi vaziyatlar yaratib, o‘yinlarni
boyitish hisoblanadi.
2. Didaktik o‘yinlar orqali o‘qitish: Didaktik o‘yinlar bilimlarni
mustahkamlash va qiziqarli tarzda o‘rgatish uchun samarali hisoblanadi. Bu o‘yinlar
bolalarning diqqatini bir joyga jamlash, analitik fikrlash va tezkor qaror qabul qilish
qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi. Misol uchun, “kim tez topadi?” kabi
o‘yinlar bolalarning e'tiborini oshiradi va ularga tezkorlik bilan harakat qilishni
o‘rgatadi.
3. Konstruktorlik va ijodiy o‘yinlar: 5 yoshli bolalar konstruktorlik va ijodiy
o‘yinlar orqali o‘z qobiliyatlarini yanada kengaytiradilar. Ular bloklar va
konstruktordan foydalanib, o‘zlariga mos keladigan narsalarni yaratadilar. Bu jarayon
ularda sabr-toqat va qo‘l motorikasini rivojlantiradi. Bunday o‘yinlar vaqtida pedagog
bolalarga yangi g‘oyalar taklif qiladi, ularning ijodiy qobiliyatlarini rag‘batlantiradi.
4. Harakatli va sport o‘yinlari: Katta guruhda bolalar ko‘proq jismoniy faollik
bilan shug‘ullanishga moyildirlar. Harakatli o‘yinlar bolalarda jismoniy kuch-
quvvatni oshirish, koordinatsiyani rivojlantirish va jamoada ishlash qobiliyatlarini
shakllantirishga yordam beradi. Misol uchun, “Kim chaqqon?” o‘yini bolalarda
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–1_ Январь –2025
380
tezkorlikni rivojlantiradi, jamoa o‘yinlari esa ularni birgalikda harakat qilishga
undaydi. Katta guruhda o‘yin faoliyatini takomillashtirishda pedagogning roli juda
katta. U o‘yinlarni tashkil qilish va boshqarish bilan birga, bolalarni o‘yinga
qiziqtirish, ularga yangi qiziqarli vazifalarni taklif etish orqali rivojlantiradi. Pedagog
bolalar bilan individual ish olib borib, har bir bolaning rivojlanish darajasiga qarab
yondashadi. Shu bilan birga, o‘yinlarda qiyinchiliklar yoki ziddiyatlar paydo bo‘lsa,
pedagog buni hal qilish uchun aralashishi kerak.
Takomillashtirishning asosiy yo‘nalishlari
:
- O‘yin uchun muhit yaratish: Bolalar uchun maxsus o‘yin zonalarini tashkil
qilish ularning o‘yin faoliyatini yanada jonlantiradi. Katta guruhda o‘yin
maydonchasini turli qismga bo‘lib, har bir qismda muayyan o‘yin turlarini tashkil
qilish o‘rinli.
- Interfaol o‘yin usullarini qo‘llash: Zamonaviy texnologiyalar yordamida
turli interfaol o‘yinlarni tashkil qilish bolalarda yangi bilimlarni o‘zlashtirish va
fikrlashni rivojlantirishga yordam beradi.
-Boshqa yosh guruhlar bilan o‘yinlar tashkil qilish: Katta guruhdagi bolalarga
kichikroq yoki katta yoshdagi bolalar bilan birgalikda o‘yinlar tashkil qilish ularda
muloqot qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam beradi. Shu orqali ular boshqalarni
tushunish, fikrlarini ochiq ifodalash va muloqot madaniyatini shakllantiradi.
- Pedagog va ota-onalar hamkorligi: Katta guruhda o‘yin faoliyatini
takomillashtirishda ota-onalarning roli ham muhim. Pedagoglar ota-onalarga o‘yin
faoliyatining ahamiyati haqida tushuntirish va ular bilan hamkorlik qilish orqali
bolalarning qiziqishlarini yanada oshirishlari mumkin.
-O‘yin bolalar uchun ijtimoiy axloqiy tarbiya vositasi sifatida ham muhim
ahamiyatga ega. Masalan, "do‘stlik", "yordam", "halollik" kabi tushunchalarni
o‘yinlarda o‘zlashtirish mumkin. Rolli o‘yinlarda bolalar bir-biriga yordam berish,
o‘z fikrlarini to‘g‘ri ifodalash, xato qilgan do‘stlarini tushunish kabi ijtimoiy
ko‘nikmalarni shakllantiradi. Masalan, "Kasb o‘yinlari" orqali shifokor, o‘qituvchi,
quruvchi rollarida o‘ynab, ular o‘sha kasb egalari bajarishi kerak bo‘lgan
mas’uliyatlarni tushunib yetadilar.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–1_ Январь –2025
381
-5-6 yoshdagi bolalar ko‘pincha qiziqishlari va tasavvurlarini o‘yinga jalb
qiladilar. Pedagoglar va ota-onalar bolalarni ijodiy o‘yinlarga jalb qilish orqali
ularning fantaziya va tasavvurlarini rivojlantirishlari mumkin. Masalan, "Orzular
o‘lkasi" kabi o‘yinlar bolalar tasavvurlarini yanada kengaytiradi va ularga o‘z
orzularini ifoda qilish imkoniyatini beradi. Bu orqali bolalar qiziqarli hikoyalar,
fantastik obrazlar o‘ylab topadilar va ijodiy tafakkur qobiliyatlarini
mustahkamlaydilar.
Xulosa qilib aytganda katta guruhda 5-6 yoshli bolalar uchun o‘yin
faoliyatini shakllantirish va takomillashtirish bolalarning intellektual, jismoniy va
ijtimoiy rivojlanishiga katta hissa qo‘shadi. O‘yin faoliyati orqali bolalar yangi bilim
va ko‘nikmalarni o‘zlashtiradi, ijtimoiy o‘zaro munosabatlarni shakllantiradi hamda
mustaqil fikrlash qobiliyatlarini rivojlantiradi. Shu boisdan, pedagoglarning vazifasi
o‘yin faoliyatini yanada qiziqarli va mazmunli qilish uchun barcha sharoitlarni
yaratishdir. Bu esa o‘z navbatida bolalarning ijobiy o‘sishi va rivojlanishi uchun
mustahkam poydevor bo‘ladi. 5 yoshli bolalar uchun o‘yin faoliyati nafaqat qiziqarli,
balki tarbiyaviy ahamiyatga ega. Katta guruhda o‘yin faoliyatini yanada
takomillashtirish bolalarning intellektual, ijtimoiy va emosional rivojlanishi uchun
mustahkam poydevor yaratadi. Shu sababli, pedagoglar va ota-onalar bolalarning
qiziqishlari va qobiliyatlarini rivojlantirish uchun ularni mazmunli va qiziqarli
o‘yinlarga jalb etishlari, yangi o‘yinlar va vaziyatlarni yaratishlari zarur. Bu esa
bolalarning kelajakdagi shaxsiy va ijtimoiy hayotida muhim rol o‘ynaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1.F.SH.Qodirova ,N.Qayumova, M.A’zamova “maktabgacha pedagogika”
“Tafakkur “nashiryoti Toshkent-2019-yil
2.SH.A.Sadikova “Maktabgacha pedagogika” “Tafakkur bo’stoni” nashryoti
Toshkent-2013-yil
3. L. S Vygotskiy “ Bolalar muloqot va o’yin faoliyatini shakllantirish”
4.www.pedagog.uz.
5.www. ziyonet
