MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–1_ Январь –2025
363
“STEAM” TEXNOLOGIYASINING TA ‘LIM TIZIMIDA TADBIQ
ETISHNING AFZALLIKLARI
Amirkulova Zebuniso Mustafakulovna,
filologiya fanlari bo’yicha PhD,
Termiz iqtisodiyot va servis universteti dotsenti.
Quvonova Jasmina Absaxatovna,
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti talabasi.
Annotatsiya: Ushbu maqolada zamonaviy ta'lim shakllari va zamonaviy
ta'lim shakllaridan hisoblangan STEAM ta'limning rivojlanishi, nazariy asoslari,
imkoniyatlari, yutuqlari haqida ma’lumotlar berilgan. Xususan, boshlang’ich ta'lim
tizimida STEAM ta'limidan foydalanishning afzalliklari ko’rsatib o'tilgan.
Kalit so'zlar: STEAM, fan, texnologiya, muhandislik, san'at, matematika,
tabiiy fanlar.
Ta’lim barcha faol va sust o’zgarishlar ta’sirini qabul qilavermaydi, jamiyatda
bo’layotgan voqealarga esa o’z ta’sirini o’tkazadi. Ana shu nuqtai nazardan
ta’limdagi o’zgarishlar faqatgina natija sifatida emas, balki jamiyatning kelgusidagi
o’ziga xos rivojlanish shartidir.[1. B.3].
Bugungi kunda barkamol avlodni tarbiyalash muhim vazifalardan biri
sanaladi. Bu vazifani bajarish, asosan pedagoglarga bogliq boladi. Shu maqsadda
yoshlarni bilim olishga katta etibor qaratish lozim.Yurtboshimiz ta’kidlaganidek
yoshlarni erkin fikrlash va mustaqil hayotga yonaltirishimiz kerak. [2. B. 29].
Bu borada STEAM texnologiyasi bizga qo'l keladi. STEAM-tabiiy fanlar,
texnologiya, muhandislik, san’at va matematika fanlarini uygunlikda o'qitish
uslubidir. STEAM texnologiyasida nazariy va amaliy bilimlar uyg'unligiga e'tibor
qaratiladi. STEAM talim muhitida bolalar bilimga ega boladilar va darhol undan
foydalanishni o'rganadilar. Milliy dastur asosida ishlab chiqilgan 1-2 sinflarning ona
tili va o qish savodxonligi, tabiiy, matematika darsliklarida berilgan mavzularga
STEAM texnologiyasi asosida yondashib,darslar tashkil etsa bo ladi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–1_ Январь –2025
364
Jahondagi ta'lim bo'yicha ekspertlarning ta'kidlashicha, STEAM ta'limi
o'quvchilarda quyidagi qobiliyatlarni rivojlantirishga yordam beradi.
• O'ylab tavakkal qilish.
• Ma'noli o'quv faoliyati bilan shug'ullanish.
• Bardoshli muammolarni hal qiluvchilarga aylanish.
• Hamkorlikni quchoqlash va qadrlash.
• Ijodiy jarayon orqali ishlash.
Boshlang'ich ta'limda STEAM - ta'limning vazifasi o'quvchilarni tabiiy va
texnik fanlarga bo'lgan qiziqishlarini rivojlantirishdan iborat. Bajaradigan ishini sevib
bajarish, qiziqishlarini rivojlantirish uchun asos bo'lib xizmat qiladi.[3. B.87].
Dunyo ta'limining so'nggi o'n yilliklardagi o'zgarishlari salmoqli, ammo shu
bilan birga bizni havotirlantiradi. Ushbu yangi narsalarning ixtiro qilinishi bilan
odamlar ilgari duch kelmagan ko'plab yangi muammolariga duch kelmoqdalar. [5.
B.57].
Har kuni yangi ish turlari va hattoki butun kasbiy sohalar paydo bo'lmoqda,
shuning uchun an'anaviy tarzda o'qitadigan bilimlari va mahoratlari vaqt talablariga
javob berolmasligidan xavotirga tushmoqdalar. Agar biz an'anaviy ta'limning asosiy
maqsadi bilimlarni o'rgatish va bu bilimlardan fikrlash va ijod qilish uchun
foydalanish deb aytsak, STEAM yondashuvi bizni olgan bilimlarni haqiqiy
ko'nikmalar bilan birlashtirishga o'rgatadi. Bu ta'lim oluvchilarga nafaqat ba'zi bir
g'oyalarga ega bo'lish, balki ularni amalda qo'llash va amalga oshirish imkoniyatini
beradi.STEAM ta'lim texnologiyasidan maktabgacha ta'lim tarbiya sohasida
foydalanilganda bolalar STEAM ta'lim muhitida bilimga ega bo'ladilar va darhol
undan foydalanishni o'rganadilar. [4. B.72].
Xususan, tabiiy fanlarda har bir mavzu nazariy ham amaliy tarzda berilgan.
Jumladan 2-sinf tabiiy fanida “Yer-sayyora” mavzusi berilgan. Bu mavzuni
organishda oquvchilar nazariy bilim bilan birga amaliy mashgulot ham otkazishadi.
Oquvchilar yer shari, quyosh modelini yasashadi. Bu bilan ular yer shari quyosh
atrofida aylanishini amaliy bilib oladilar shu bilan birga yer sharining global
muammolarini bartaraf etish choralarini o’ylab topishadi. Bir shu mavzu asosida
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–1_ Январь –2025
365
oquvchilarni bilishga, fikrlashga, mustaqil ishlashga, ijodkorlikka undash mumkin.
Nafaqat darslarda balki sinfdan tashqari mashgulotlarda ham STEAM
texnologiyasidan oqilona foydalanish kerak. Mashg'ulotlarni tashkil etishda kasb,-
hunar egalari taklif etilsa, ular oz kasblari haqida nazariy bilim bilan birga amaliy
korsatib bersa, bu bolalarda yaxshi taassurot qoldiradi. Xulosa qilib, shuni ta'kidlash
mumkinki, an'anaviy o'qitish uslublari bilan taqqoslaganda, o'rta maktabdagi STEAM
yondashuvi bolalarni tajribalar o'tkazishga, modellar tuzishga, mustaqil ravishda
musiqa va filmlar yaratishga, o'z g'oyalarini haqiqatga aylantirishga va yakuniy
mahsulotni yaratishga undaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.Aldjanova I.R. Bo’lajak o’qituvchilarni tayyorlashda pedagogik innovatsiyalardan
foydalanish. – T.: “Fan va texnoligiyalar” nashriyoti, 2011. – B.3.
2. A. Mavlonova, N. H. Raxmonqulova, K.O.Matanazarova, M. K. Shirinov S.
Hafizov "Umumiy pedagogika" « Fan va texnologiya» nashriyoti T.: 2018.
3.
S.T.Turg'unov,
L.A.Maqsudova,
H.M.Tojiboyeva,
G.M.Nazirova,
M.A.Umaraliyeva "Padagogik jarayonlarni tashkil etish va boshqarish, sifat va
samaradorligini oshirish texnologiyalari" «O'zbekiston Respublikasi O'zPFITI »
nashriyoti, T.:2014. B.87.
4. J.G'.Yo'ldoshev, M.K.Shirinov, F.I.Ochilov "Pedagogik diagnostika" o'quv
metodik qo'llanma T.:2014.B.72.
5. O'tkir Tolipov, Dilnoz Ro'ziyeva "Pedagogik texnologiyalar va pedagogik
mahorat" «Toshkent innovatsiya-ziyo» T.: 2019. B.57.
