MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
594
O'T O'CHIRISH XIZMATLARINING AHAMIYATI VA
JAMIYATDAGI RO'LI
Arislanova Shohista Jumaboyevna.
Toshkent viloyati Ohangaron tumani 1- son kasb-hunar maktabi.
O't o'chiruvchi ishi, o'quv amaliyoti ishlab chiqarish ta'lim ustasi.
Annotatsiya: Yong‘in xizmati jamoat xavfsizligini ta’minlash, mulkni himoya
qilish va ofatlar xavfini kamaytirishda muhim rol o‘ynaydi. Ularning vazifalari faqat
yong‘inni o‘chirish bilan cheklanmay, balki favqulodda vaziyatlarga javob berish,
ofatlarni boshqarish va aholini yong‘in xavfsizligi bo‘yicha xabardor qilishni ham
o‘z ichiga oladi. Ushbu maqola zamonaviy jamiyatda yong‘in xizmatining
ahamiyatini o‘rganib chiqadi va turli metodologiyalar va holatlar tahlili orqali
ularning ta’sirini ko‘rib chiqadi.
Kalit so‘zlar: Yong‘in xizmati, favqulodda vaziyatlarga javob berish,
ofatlarni boshqarish, jamoat xavfsizligi, yong‘inni o‘chirish, xavfni kamaytirish,
jamoaviy bardoshlilik.
Yong‘in xizmati zamonaviy jamiyat uchun muhim bo‘lib, favqulodda
vaziyatlarga javob berish va yong‘in xavfini kamaytirish uchun muhim choralarni
ko‘radi. Ular inson hayotini va mulkni himoya qilishda, favqulodda vaziyatlarda
jamoalarni qo‘llab-quvvatlashda va potentsial ofatlarga tayyorgarlikni ta’minlashda
asosiy rol o‘ynaydi. Ushbu maqolada yong‘in xizmatining ahamiyati, ularning
rivojlanayotgan vazifalari va jamiyatga ta’siri o‘rganiladi.
Jamiyatda Yong‘in Xizmati va Uning Ahamiyati
Yong‘in xavfsizligi jamiyatning barqarorligi va xavfsizligini ta’minlashda
muhim o‘rin tutadi. Yong‘in xizmatlari nafaqat yong‘inlarni o‘chirish bilan
cheklanmay, balki turli favqulodda holatlarda inson hayoti va mol-mulkini himoya
qilish, tibbiy yordam ko‘rsatish, tabiiy ofatlarning oldini olish va ularning oqibatlarini
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
595
bartaraf etishda ham muhim rol o‘ynaydi. Quyida yong‘in xizmatining jamiyatdagi
o‘rni va ahamiyati batafsil bayon etiladi.
Yong‘inlarni o‘chirish va oldini olish
Yong‘in xizmatining asosiy vazifasi – yong‘inlarni o‘chirish va ularning
oldini olishdir. Bu jarayon bir nechta muhim yo‘nalishlarni o‘z ichiga oladi:
Yong‘inlarni o‘chirish
- Yong‘in chiqqan joyga o‘z vaqtida yetib borib, uni tezkor ravishda o‘chirish
orqali odamlarning hayoti va mol-mulkini saqlab qolishadi.
- Yirik yong‘inlarni nazorat qilish, ularning boshqa hududlarga tarqalishining
oldini olish muhim sanaladi.
Yong‘in xavfsizligini ta’minlash
- Yong‘in xavfsizligi qoidalariga rioya qilinishini nazorat qilish, jamoat
joylari, sanoat korxonalari va turar-joylarda tekshiruvlar o‘tkazish.
- Yong‘inga qarshi profilaktika tadbirlarini amalga oshirish, xavfli joylarni
aniqlash va ularni bartaraf etish.
Aholini yong‘in xavfsizligi bo‘yicha o‘qitish
- Aholiga yong‘in xavfsizligi bo‘yicha ma’lumotlar berish, bolalar va kattalar
uchun trening va mashg‘ulotlar o‘tkazish.
- Yong‘in chiqishi mumkin bo‘lgan joylarda profilaktik tadbirlarni amalga
oshirish va shaxsiy xavfsizlik qoidalarini o‘rgatish.
Favqulodda tibbiy xizmatlar ko‘rsatish
Ko‘pgina yong‘in xizmatlari tez tibbiy yordam berish funksiyasini ham
bajaradi. Yong‘in yoki boshqa favqulodda vaziyatlarda ko‘p hollarda jabrlangan
insonlarga tezkor yordam ko‘rsatish talab etiladi.
Jabrlanganlarni qutqarish
- Yong‘inda kuyish, tutundan zaharlanish va boshqa jarohatlar olgan
shaxslarga tez tibbiy yordam ko‘rsatish.
- Yong‘indan qochayotgan yoki binolarga qamalib qolgan insonlarni xavfsiz
joyga evakuatsiya qilish.
Tibbiy birinchi yordam ko‘rsatish
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
596
- Yong‘in o‘chiruvchilar birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish bo‘yicha o‘qitiladi
va yurak-qon tomir kasalliklari, nafas yetishmovchiligi yoki jarohat olgan insonlarga
favqulodda yordam berishadi.
- Ayrim mamlakatlarda yong‘in xizmatlari tez tibbiy yordam mashinalari
bilan ham ta’minlangan bo‘lib, jabrlanganlarni shifoxonaga olib borish xizmatini ham
bajaradi.
Qutqaruv operatsiyalarida ishtirok etish
Yong‘in xizmati nafaqat yong‘inlar bilan kurashadi, balki turli xil favqulodda
holatlarda ham qutqaruv operatsiyalarini amalga oshiradi.
Avtohalokatlardagi qutqaruv ishlari
- Yo‘l-transport hodisalarida mashinada qolib ketgan insonlarni chiqarib
olish.
- Yong‘in chiqish xavfi bo‘lgan joylarda transport vositalarini xavfsiz
hududga olib chiqish.
Suvdan qutqarish
- Daryolar, ko‘llar va dengizlarda cho‘kayotgan odamlarni qutqarish
operatsiyalarini olib borish.
- Tabiiy ofatlar, jumladan, suv toshqinlari vaqtida jabrlangan aholini xavfsiz
hududlarga evakuatsiya qilish.
Odamlarni binolardan evakuatsiya qilish
- Yong‘in yoki portlash xavfi bo‘lgan binolardan odamlarni xavfsiz joyga
ko‘chirish.
- Qurilish maydonlarida, zavod va fabrikalarda sodir bo‘lishi mumkin bo‘lgan
baxtsiz hodisalarda jabrlanganlarni qutqarish.
Kimyoviy va biologik xavflarga qarshi kurash
Zamonaviy dunyoda yong‘in xizmatlari turli kimyoviy va biologik xavflarga
qarshi kurashish bo‘yicha ham faoliyat yuritadi.
Kimyoviy moddalar bilan bog‘liq favqulodda holatlar
- Zavod va fabrikalarda sodir bo‘lishi mumkin bo‘lgan kimyoviy chiqindilar
to‘kilishining oldini olish va ularni zararsizlantirish.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
597
- Kimyoviy portlashlar va zaharlanish holatlarida maxsus texnologiyalar
yordamida atrof-muhitni tozalash.
Biologik va radiatsion tahdidlarga javob berish
- Ba’zi maxsus yong‘in guruhlari radiatsiya va biologik xavfli moddalar bilan
ishlashga o‘qitilgan bo‘lib, ularga qarshi zaruriy choralarni ko‘radi.
- Biologik va kimyoviy qurollar ishlatilishi mumkin bo‘lgan joylarda maxsus
dezinfeksiya ishlarini olib borish.
Tabiiy ofatlarning oldini olish va oqibatlarini bartaraf etish
Yong‘in xizmati tabiiy ofatlar paytida ham aholini himoya qilish va ofat
oqibatlarini kamaytirishda muhim rol o‘ynaydi.
O‘rmon yong‘inlari bilan kurashish
- Katta o‘rmon maydonlarida yuzaga keladigan yong‘inlarni nazorat ostiga
olish.
- Yong‘inning keng hududga tarqalishining oldini olish uchun profilaktik
choralar ko‘rish.
Zilzila va bo‘ronlarda yordam berish
- Binolar qulashining oldini olish va jabrlanganlarni qutqarish.
- Kuchli bo‘ron, sel yoki zilzila natijasida vayron bo‘lgan joylarda qidiruv-
qutqaruv operatsiyalarini amalga oshirish.
Xulosa
Yong‘in xizmatlari jamoat xavfsizligini ta’minlash va yong‘in hamda boshqa
favqulodda vaziyatlar bilan bog‘liq xavflarni kamaytirishda muhim rol o‘ynaydi.
Yong‘in xizmatlarining infratuzilmasini mustahkamlash, jamoatchilik xabardorligini
oshirish va ilg‘or texnologiyalarni joriy etish ularning samaradorligini yanada
oshirishi mumkin. Hukumatlar yong‘in xizmatlariga yetarli mablag‘ ajratishi va
mutaxassislar tayyorlashga sarmoya kiritishi lozim. Bundan tashqari, yong‘in
xizmatlari va mahalliy jamoalar o‘rtasida hamkorlikni rivojlantirish yong‘in oldini
olish va favqulodda javob berish imkoniyatlarini yanada oshiradi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-19
Часть–3_ Февраль –2025
598
Ushbu tadqiqot yong‘in xizmatlarining jamiyat farovonligini ta’minlashdagi
muhim rolini ta’kidlaydi va ularning faoliyati hamda siyosatini doimiy ravishda
takomillashtirish zarurligini ko‘rsatadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Oʼzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligining Patrul-post xizmati va jamoat
tartibini saqlash bosh boshqarmasi toʼgʼrisidagi Nizomi (Oʼzbekiston Respublikasi
Prezidentining 2017-yil 5-yanvardagi PQ-2940-son qaroriga 1-ilova)
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 29-noyabrdagi “O‘zbekiston
Respublikasi jamoat xavfsizligi konsepsiyasini tasdiqlash va uni amalga oshirish
chora-tadbirlari to‘g‘risida” farmoni
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 26-martda “Jamoat xavfsizligini
ta’minlash va jinoyatchilikka qarshi kurashish sohasida ichki ishlar organlari
faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-
6196-son Farmoni
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 10-apreldagi “Ichki ishlar
organlari faoliyati samaradorligini tubdan oshirish, jamoat taribini, fuqarolar
huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini ishonchli ximoya qilishni
ta’minlashda ularning mas’uliyatini kuchaytirish chora-tadbirlari to’g’risida” PF-
5005-son Farmoni
5. Sharipov S. “Ichki ishlar organlari patrul-post xizmati saf bo’linmalarining
faoliyatini boshqarishni takomillashtirish” Diss.-2021/156-44
