MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–1_ Февраль –2025
76
CHIROQCHI TUMANINING MUSTAQILLIK YILLARIDA
IJTIMOIY-IQTISODIY HAYOTI VA MADANIYATI
IIV Qashqadaryo akademik litseyi Huquqiy va ijtimoiy-gumanitar
fanlar kafedrasi tarix fani o’qituvchisi Alimov Jasur
Annotatsiya. Ushbu maqolada O'zbekiston Respublikasining Qashqadaryo
viloyati Chiqoqchi tumanining boy tarixi, madaniy merosi, ta'lim, sog'liqni saqlash,
madaniyati tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar. Sanoat, teatrlar, kinoteatrlar, kutubxonalar, klublar, madaniyat
saroylari, sanoat, qishloq xo'jaligi, ta'lim, sog'liqni saqlash, madaniyat, kichik biznes
va xususiy tadbirkorlik.
KIRISH.
O'zbekiston mustaqillikka erishgach, respublikaning barcha hududlari qatori
Qashqadaryo viloyatining Chiroqchi tumani ham ijtimoiy-iqtisodiy hayotda tub
o'zgarishlarni boshidan kechirdi. Ushbu maqola Chiroqchi tumanining 1991-2024
yillardagi mustaqillik davridagi ijtimoiy-iqtisodiy ahvolini tahlil qilishga
bag'ishlangan. Maqolada qishloq xo'jaligi, sanoat, kichik biznes va xususiy
tadbirkorlik, ijtimoiy soha (ta'lim, sog'liqni saqlash, madaniyat) va infratuzilmadagi
asosiy tendensiyalar ko'rib chiqiladi.
Chiroqchi tumani iqtisodiyotida qishloq xo'jaligi yetakchi o'rinni egallaydi.
Mustaqillik yillarida agrar sohada muhim islohotlar amalga oshirildi. Kolxoz va
sovxozlar o'rnida fermer xo'jaliklari tashkil etildi. Fermerlarga yer ajratilib, ularning
mulk huquqlari kafolatlandi. Qishloq xo'jaligi mahsulotlarini yetishtirishda yangi
texnologiyalar va suvni tejovchi usullar joriy etildi.
Paxta, g'alla, sabzavot va mevalar tuman qishloq xo'jaligining asosiy
mahsulotlari hisoblanadi. Paxta yetishtirish hajmi kamaytirilib, boshqa ekinlar
ekishga e'tibor kuchaytirildi. Bog'dorchilik va chorvachilikni rivojlantirishga katta
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–1_ Февраль –2025
77
ahamiyat berildi. Qishloq xo'jaligi mahsulotlarini qayta ishlash korxonalari tashkil
etildi.
Chiroqchi tumanida sanoat unchalik rivojlanmagan. Mustaqillik yillarida
sanoatni rivojlantirishga qaratilgan chora-tadbirlar amalga oshirildi. Mahalliy
xomashyo resurslaridan foydalangan holda kichik korxonalar tashkil etildi. Qurilish
materiallari ishlab chiqarish, oziq-ovqat sanoati va xalq iste'moli mollari ishlab
chiqarish sohalariga e'tibor qaratildi.
Sanoat korxonalarini modernizatsiya qilish, yangi texnologiyalarni joriy etish
va investitsiyalarni jalb qilish dolzarb vazifalardan biri bo'lib qolmoqda. Tumanda
sanoat zonasini tashkil etish va yangi investitsiya loyihalarini amalga oshirish
rejalashtirilgan.
Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik tuman iqtisodiyotining muhim sektori
hisoblanadi. Mustaqillik yillarida tadbirkorlikni rivojlantirish uchun qulay shart-
sharoitlar yaratildi. Tadbirkorlarga kreditlar ajratildi, soliq imtiyozlari berildi va
ma'muriy to'siqlar bartaraf etildi.
Savdo, xizmat ko'rsatish, hunarmandchilik va qishloq xo'jaligi mahsulotlarini
qayta ishlash sohalarida kichik biznes korxonalari faoliyat ko'rsatmoqda.
Tadbirkorlikni qo'llab-quvvatlash markazlari tashkil etildi, biznes-treninglar
o'tkazildi va maslahat xizmatlari ko'rsatildi.
Ijtimoiy sohani rivojlantirishga mustaqillik yillarida katta e'tibor qaratildi.
Ta'lim, sog'liqni saqlash va madaniyat sohalarida muhim islohotlar amalga oshirildi.
ADABIYOTLAR TAHLILI.
Ta'lim: Yangi maktablar qurildi va mavjudlari rekonstruksiya qilindi.
O'qituvchilarning malakasini oshirishga e'tibor qaratildi. Zamonaviy o'quv uslublari
va axborot texnologiyalari joriy etildi. Bolalar bog'chalari soni ko'paytirildi.
Sog'liqni
saqlash:
Tibbiy
muassasalarning
moddiy-texnik
bazasi
mustahkamlandi. Tibbiy xizmat ko'rsatish sifati yaxshilandi. Qishloq vrachlik
punktlari tashkil etildi. Ona va bola salomatligini muhofaza qilishga e'tibor qaratildi.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–1_ Февраль –2025
78
Madaniyat: Madaniyat saroylari, klublar va kutubxonalar faoliyatini
rivojlantirishga e'tibor qaratildi. Milliy urf-odatlar va an'analarni saqlash va
rivojlantirishga katta ahamiyat berildi. Madaniy tadbirlar va festivallar o'tkazildi.
TADQIQOT METODOLOGIYASI.
Infratuzilmani rivojlantirish tuman iqtisodiyotini rivojlantirish va aholining
turmush sharoitlarini yaxshilash uchun muhim ahamiyatga ega. Mustaqillik yillarida
yo'llar, elektr tarmoqlari, suv ta'minoti va kanalizatsiya tizimlarini yaxshilashga
qaratilgan loyihalar amalga oshirildi.
Avtomobil yo'llari rekonstruksiya qilindi va yangilari qurildi. Qishloqlarni
markaz bilan bog'laydigan yo'llar ta'mirlandi. Elektr t a'minotini yaxshilash
maqsadida yangi elektr podstansiyalari qurildi va mavjudlari modernizatsiya qilindi.
Suv ta'minoti tizimini yaxshilash uchun yangi suv quduqlari qazildi va suv tozalash
inshootlari qurildi.
Mustaqillik yillarida Chiroqchi tumanida aholi soni o'sdi. Aholining milliy
tarkibi asosan o'zbeklardan iborat. Yoshlarning bandligini ta'minlash, ularning ta'lim
olishi va kasb egallashi uchun sharoit yaratish dolzarb vazifalardan biri hisoblanadi.
Xulosa
Chiroqchi tumani mustaqillik yillarida ijtimoiy-iqtisodiy hayotda sezilarli
o'zgarishlarni boshidan kechirdi. Qishloq xo'jaligida islohotlar o'tkazildi, kichik
biznes va tadbirkorlik rivojlantirildi, ijtimoiy sohada muhim yutuqlarga erishildi va
infratuzilma yaxshilandi.
Shu bilan birga, tuman iqtisodiyotini rivojlantirish, aholining turmush
darajasini oshirish va ijtimoiy muammolarni hal etish uchun hali ko'p ishlar qilinishi
kerak. Sanoatni rivojlantirish, investitsiyalarni jalb qilish, yangi ish o'rinlarini
yaratish, ta'lim va sog'liqni saqlash sifatini oshirish va infratuzilmani yanada
takomillashtirish dolzarb vazifalardan biri bo'lib qolmoqda.
Chiroqchi tumani O'zbekistonning istiqbolli hududlaridan biri bo'lib, o'z
salohiyatini to'liq ro'yobga chiqarish uchun barcha imkoniyatlarga ega.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI
1. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–1_ Февраль –2025
79
2. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari.
3. Qashqadaryo viloyati hokimligining qarorlari.
4. Chiroqchi tumani hokimligining ma'lumotlari.
5. O'zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo'mitasining ma'lumotlari.
6. "Qashqadaryo hayoti" gazetasi materiallari.
7. "O'zbekiston qishloq xo'jaligi" jurnali materiallari.
8. "Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar" jurnali materiallari.
