MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–1_ Февраль –2025
139
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALAR BILAN TASHKIL
ETILADIGAN IJTIMOIY PEDAGOGIK MUAMMOLAR
Koshanova Muyassar Maratovna- University of Management and Future
Technologies universiteti, pedagogika va psixologiya yo’nalishi, 2-kurs S552-23
PPo’ guruhi
Annotatsiya: Ushbu maqola maktabgacha yoshdagi bolalar bilan tashkil
etiladigan ijtimoiy pedagogik muammolarni o‘rganishga bag‘ishlangan. Maqolada
bolalarning ijtimoiy va emosional rivojlanishiga alohida e'tibor qaratilgan bo‘lib,
pedagoglarning maktabgacha yoshdagi bolalar bilan ishlashda uchraydigan
muammolarni hal qilishdagi roli, o‘qituvchilar va oila o‘rtasidagi hamkorlikning
ahamiyati, shuningdek, ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirish bo‘yicha samarali
yondashuvlar keltirilgan. Muammoning dolzarbligi va uni hal qilishda pedagogik
yondashuvlarning o‘rni tushuntirilgan.
Kalit so’zlar: Maktabgacha ta'lim, ijtimoiy pedagogika, bolalar rivojlanishi,
ijtimoiy ko‘nikmalar, pedagogik yondashuv, oilaviy hamkorlik, bolalar psixologiyasi,
hissiy rivojlanish.
Kirish
Maktabgacha yoshdagi bolalar — insonning hayotida eng muhim davrni
tashkil etadi, chunki aynan bu yoshda bolalar ijtimoiy va psixologik rivojlanishning
asosiy bosqichlarini boshdan kechiradilar. Bu davrda bolalar nafaqat aqliy, balki
jismoniy va emosional jihatdan ham rivojlanadi. Shuning uchun, maktabgacha ta'lim
tizimida pedagoglar va oila o‘rtasida to‘g‘ri va samarali hamkorlik o‘rnatish zarur,
chunki bolalar o‘zlarini jamiyatda qanday his qilishini, ijtimoiy munosabatlarni
qanday o‘rganishni va turli vaziyatlarda qanday reaksiya bildirishni aynan shu davrda
o‘rganadilar.
Maqsadimiz — maktabgacha yoshdagi bolalar bilan ishlashda uchraydigan
ijtimoiy pedagogik muammolarni aniqlash va ularni hal qilishda samarali pedagogik
yondashuvlarni tavsiflashdir. Ushbu maqola, pedagoglar va oilaning bolalar
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–1_ Февраль –2025
140
rivojlanishiga ta'siri, ijtimoiy ko‘nikmalarni rivojlantirishda qo‘llanilishi mumkin
bo‘lgan yondashuvlarni muhokama qiladi. Bu orqali maktabgacha yoshdagi
bolalarning jamiyatga moslashish jarayonini soddalashtirish va ijtimoiy me'yorlarni
to‘g‘ri shakllantirish masalalariga yangicha qarashlar kiritiladi.
Ijtimoiy pedagogik muammolarni aniqlash
Maktabgacha yoshdagi bolalar bilan ishlashda ijtimoiy pedagogik
muammolarni aniqlash o‘ziga xos va murakkab jarayonni talab qiladi. Bu yoshdagi
bolalar jismoniy va ruhiy rivojlanishning boshlang‘ich bosqichida bo‘lib, ular
ijtimoiy muhitni to‘g‘ri anglash va unga moslashishda ba'zi qiyinchiliklarga duch
kelishi mumkin. Pedagogik muammolar, asosan, bolalar o‘rtasidagi o‘zaro
munosabatlar, jamiyatga moslashish, hissiy rivojlanish va o‘zlikni anglash kabi
sohalarda yuzaga keladi. Ijtimoiy pedagogik muammolarni aniqlashning bir necha
asosiy jihatlari mavjud.
Maktabgacha yoshdagi bolalar ko‘pincha o‘z fikrlarini to‘g‘ri ifoda etishda
qiyinchiliklarga duch keladilar. Ularning til ko‘nikmalari hali to‘liq shakllanmagan
bo‘lib, bu ular o‘rtasida o‘zaro muloqotning rivojlanishiga to‘sqinlik qilishi mumkin.
Bolalar orasida kommunikativ muammolar, jumladan, bir-birini tushunmaslik,
fikrlarni aniqlik bilan ifoda etmaslik, hissiy reaktsiyalarni noto‘g‘ri tushunish kabi
holatlar yuzaga kelishi mumkin. Bu esa ijtimoiy muloqotning rivojlanishini
kechiktiradi va bolalar o‘rtasida jamoa tuzilishini buzishi mumkin.
1
Maktabgacha yoshdagi bolalar o‘zining shaxsiy hududi va boshqalarga
nisbatan o‘z o‘rnini aniqlash jarayonini boshdan kechirmoqdalar. Boshqa bolalar
bilan o‘ynashda o‘z fikrlarini himoya qilish, boshqalar bilan kelishuvga erishish va
o‘z qiziqishlarini ifoda etishda qiyinchiliklar paydo bo‘lishi mumkin. Shu bilan birga,
o‘zini boshqalardan ajratish, o‘zligini anglash va boshqalarni hurmat qilishni
o‘rganish — bu jarayonlar bolalar o‘rtasidagi ijtimoiy muammolarni keltirib
chiqarishi mumkin. Bolalar jamiyatda o‘zlarini qanday tutishlarini, turli vaziyatlarga
qanday javob berishni va ijtimoiy me'yorlarga qanday rioya qilishni o‘rganishlari
1
Arapbaeva, D. K. The Role of Individual-Typological Characteristics In The Process of Family Adaptation of Young
Brides. SPAST Reports, Vol. 1 No. 1 (2024): PAMIR One Preprints;
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–1_ Февраль –2025
141
zarur. Maktabgacha yoshdagi bolalar o‘zlarining yangi ijtimoiy muhitlariga, ya'ni
maktabgacha ta'lim muassasasiga moslashishda qiyinchiliklarga duch kelishlari
mumkin. Ba'zi bolalar o‘zlariga yangi guruhda joy topishda yoki yangi ijtimoiy
muhitga o‘tishda noqulayliklar sezishi mumkin. Shu bilan birga, ijtimoiy muhitda
o‘zining roli va o‘ziga xosligini anglashda muammolar ham paydo bo‘lishi mumkin.
2
Xulosa
Maktabgacha yoshdagi bolalar bilan ishlashda ijtimoiy pedagogik
muammolarni hal qilish o‘ziga xos murakkabliklarga ega bo‘lib, bolalar
rivojlanishining turli bosqichlarini o‘z ichiga oladi. Ushbu yoshda bolalar nafaqat
aqliy, balki jismoniy, hissiy va ijtimoiy rivojlanishning muhim bosqichlarini
o‘taydilar. Maktabgacha ta'lim muassasalarida bolalar bilan ishlashda, ijtimoiy
ko‘nikmalarni rivojlantirish va ijtimoiy me'yorlarni o‘rgatish, ular orasidagi o‘zaro
munosabatlarni mustahkamlash muhim ahamiyatga ega.
Maqolada ko‘rsatilganidek, bolalarning kommunikativ ko‘nikmalarini
rivojlantirish, o‘zligini anglash jarayonini qo‘llab-quvvatlash, hissiy va ijtimoiy
muammolarni hal qilishda pedagogik yondashuvlarning ahamiyati katta. Pedagoglar
va oilaning o‘zaro hamkorligi, bolalarning ijtimoiy rivojlanishiga katta ta'sir
ko‘rsatadi. Bundan tashqari, bolalarga o‘z hissiyotlarini boshqarishni, boshqalarga
hurmat ko‘rsatishni va ijtimoiy me'yorlarga amal qilishni o‘rgatish zarurati alohida
ta'kidlanadi.
Shu bilan birga, bolalarga o‘yin orqali ta'lim berish, ijtimoiy ko‘nikmalarni
rivojlantirish, ularning o‘zaro aloqalarini qo‘llab-quvvatlash jarayonida
pedagoglarning to‘g‘ri yondashuvi va individual yondashuvlari muhim rol o‘ynaydi.
Shuningdek, pedagogik faoliyatda bolalarning o‘ziga xos ehtiyojlarini inobatga olish
va ularning rivojlanishiga mos yondashuvlarni amalga oshirish, ijtimoiy pedagogik
muammolarni muvaffaqiyatli hal qilishga yordam beradi.
2
Arapbaeva D.K. SOCIO-ETNO-PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS OF SPIRITUAL PREPARATION OF YOUTH FOR
MARRIAGE. Academia Science Repository, 2023. – P. 948-951;
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-20
Часть–1_ Февраль –2025
142
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Arapbaeva, D. K. The Role of Individual-Typological Characteristics In The
Process of Family Adaptation of Young Brides. SPAST Reports, Vol. 1 No. 1 (2024):
PAMIR One Preprints.
2.
Arapbaeva, D. (2024). CHARACTERISTICS OF MATURITY IN
MARRIAGE. Nordic_Press, 2(0002).
3.
Kurbanovna, A. D. (2023). Evolutionary processes of the family system. Open
Access Repository, 4(03), 109-112.
4.
Arapbaeva D.K. SOCIO-ETNO-PSYCHOLOGICAL CHARACTERISTICS
OF SPIRITUAL PREPARATION OF YOUTH FOR MARRIAGE. Academia
Science Repository, 2023. – P. 948-951
5.
Arapbaeva D.K. MAIN FUNCTIONS OF THE FAMILY. Academic research
in educational sciences, 2022. – P. 256-259
6.
Arapbaeva D.K. Оила барқарорлигида психологик мослашувнинг ўрни.
Nordic_Press, 2024. 3(0003).
7.
Arapbaeva D.K. PSIXOLOGIK IQLIMNING OILAVIY MUNOSABATLAR
BARQARORLIGIGA TA’SIRI. Nordic_Press, 2024. 3(0003)
8.
ARAPBAEVA D.K. NIKOH MUNOSABATLARIDAGI O‘ZIGA XOS
XUSUSIYATLARINING OILA MUSTAHKAMLIGIDA TUTGAN O‘RNI. News
of the NUUz, 2024. №1.6.1. – P. 53-55.
9.
Arapbaeva
D.K.
MAKTAB
TA’LIMI
SHAROITIDA
IJODIY
TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISH. Nordic_Press, 2024. 3(0003)
10.
Arapbaeva D.K. Xalqaro tadqiqot metodlariga tayyorgarlik: nazariya va
amaliyot. Nordic_Press, 2024. 3(0003)
11.
ARAPBAEVA D.K. AJRASHISH IJTIMOIY-PSIXOLOGIK HODISA
SIFATIDA. News of the NUUz, 2024. №1.4. 1. – P. 67-70
