MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
264
MAQOLA MAVZUSI: SPIRTLI ICHIMLIKLAR ISTE’MOL
QILISHGA MOYIL O‘SMIRLAR BILAN OLIB BORILADIGAN
IJTIMOIY-PEDAGOGIK FAOLIYAT
UMFT S 313-22 PPo‘ guruh talabasi
Zununova Nozimaxon Axmadjon qizi
Annotatsiya:Ushbu maqola spirtli ichimliklar iste’mol qilishga moyil
o‘smirlar bilan olib boriladigan ijtimoiy-pedagogik faoliyatni tahlil qiladi. Maqolada
o‘smirlarning spirtli ichimliklarga moyilligini shakllantiruvchi asosiy omillar,
ijtimoiy-pedagogik faoliyatning tamoyillari va metodlari, shuningdek, muvaffaqiyatli
faoliyat uchun zarur shartlar keltirilgan. Maqola ijtimoiy-pedagogik ishlarning
o‘smirlarning salomatligi va rivojlanishiga qanday ta’sir qilishi mumkinligini
yoritadi.
Kalit so‘zlar:Spirtli ichimliklar O‘smirlar Ijtimoiy-pedagogik faoliyat
Psixologik yordam Oila va jamiyat Tengdoshlar ta’siri Sog‘lom turmush tarzi
Kirish
Bugungi kunda o‘smirlar orasida spirtli ichimliklar iste’mol qilish muammosi
jiddiy ahamiyatga ega bo‘lib, bu ijtimoiy-sog‘liq muammolarini keltirib chiqaradi.
Spirtli ichimliklarni iste’mol qilish yoshlar o‘rtasida tez tarqalmoqda va bu ijtimoiy,
psixologik, fiziologik va huquqiy muammolarga olib keladi. Shuning uchun
o‘smirlarning spirtli ichimliklarga bo‘lgan moyilligini kamaytirish, ularning
salomatligini saqlash va ijtimoiy rivojlanishiga yordam berish uchun ijtimoiy-
pedagogik faoliyatni tashkil etish zarurdir. Ushbu maqolada spirtli ichimliklarga
moyil bo‘lgan o‘smirlar bilan olib boriladigan ijtimoiy-pedagogik faoliyatning metod
va tamoyillari, muammolarni hal qilishda foydalaniladigan usullar, shuningdek,
tegishli tahlillar keltiriladi.
1. Spirtli ichimliklar va o‘smirlar: muammo va omillar
O‘smirlar o‘rtasida spirtli ichimliklar iste’mol qilish ko‘plab ijtimoiy,
psixologik va biologik omillarga bog‘liqdir. Ijtimoiy omillar orasida tengdoshlarning
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
265
ta’siri, oila muhitining noxushligi va jamiyatda mavjud bo‘lgan ma’lum normativlar
alohida ahamiyatga ega. Psixologik jihatdan esa o‘smirlarning o‘zlikni anglash,
tajriba orttirish va jismoniy ehtiyojlarni qondirish istagi spirtli ichimliklarga
moyillikni kuchaytirishi mumkin. Biologik nuqtai nazardan, o‘smirlar yoshida
gormonlar faoliyat ko‘rsatib, ular yangi his-tuyg‘ularni sinab ko‘rishga, hatto xavfli
bo‘lgan xatti-harakatlarni amalga oshirishga moyil bo‘ladilar.
Oila va Jamiyat:
O‘smirlarning spirtli ichimliklarni iste’mol qilishdagi eng asosiy omillardan
biri ularning oila muhitidir. Afsuski, oiladagi janjallar, befarqlik, ota-onalar
tomonidan nazoratning zaifligi yoki spirtli ichimliklar iste’mol qilinishi o‘smirlar
tomonidan model sifatida qabul qilinishi mumkin.Jamiyatda spirtli ichimliklarning
yengil va muammosiz iste’mol qilinishi tasvirlangan holatlar o‘smirlarni bu xatti-
harakatni to‘g‘ri deb qabul qilishlariga olib keladi.
Tengdoshlar va Atrof-muhit:
O‘smirlar, ko‘pincha, tengdoshlarining ta’sirida bo‘lib, ularning spirtli
ichimliklarga bo‘lgan munosabatini o‘rganishadi. Shuningdek, spirtli ichimliklarni
qo‘llab-quvvatlash yoki ularni tashvishsiz iste’mol qilish odatga aylanadi.
2. Ijtimoiy-Pedagogik Faoliyatning Asosiy Tamoyillari
Ijtimoiy-pedagogik faoliyat, spirtli ichimliklarga moyil o‘smirlar bilan
ishlashda quyidagi tamoyillarga asoslanishi kerak:
Empatiya va hurmat: O‘smirlar bilan ishlashda pedagoglar va ijtimoiy
xodimlar empatiya bilan yondoshuvni qo‘llashlari zarur. O‘smirlarning fikr va his-
tuyg‘ularini tushunish, ularni qabul qilish va hurmat qilish bu jarayonni samarali
qiladi.
Individuell yondashuv: Har bir o‘smir o‘zining xususiyatlari, muammolari va
ehtiyojlari bilan ajralib turadi. Shuning uchun har bir o‘smirga individual
yondashuvni amalga oshirish, unga aniq va to‘g‘ri yordam ko‘rsatish zarur.
Ochiq muloqot: O‘smirlar bilan ochiq va samimiy muloqot o‘rnatish, ularning
fikrini eshitish va ularga o‘z hissiyotlarini erkin ifodalash imkoniyatini yaratish zarur.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
266
Bu jarayon o‘smirlarni o‘zgarishga tayyorlaydi va ularning salbiy ta’sirlardan himoya
qilishga yordam beradi.
Ruhiy qo‘llab-quvvatlash: O‘smirlarni ruhiy jihatdan qo‘llab-quvvatlash,
stress va boshqalar bilan bog‘liq muammolarni hal qilishda yordam berish, ularga
mas’uliyatli qarorlar qabul qilishda yordam beradi.
3. Ijtimoiy-Pedagogik Faoliyat Usullari va Metodlari
Ma’rifiy va ta’limiy faoliyat: O‘smirlarga spirtli ichimliklarning zararli
ta’sirlari, ularni iste’mol qilishning ijtimoiy oqibatlari va salbiy aloqalari haqida
doimiy ravishda ta’lim berish zarur. Shu bilan birga, ijtimoiy xodimlar o‘smirlarga
sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilishlari lozim.
Psixologik yondashuv: O‘smirlarning ruhiy holatini tahlil qilish, ularni
psixologik yordam va qo‘llab-quvvatlash bilan ta’minlash. O‘smirlar bilan individual
suhbatlar o‘tkazish, muammolarni ochib berish va ularga salbiy ta’sirlarni qanday
engish bo‘yicha maslahatlar berish samarali bo‘ladi.
Tengdoshlar bilan ishlash: O‘smirlar tengdoshlar ta’siriga katta e’tibor
qaratadilar. Shuning uchun spirtli ichimliklarga qarshi kurashishda o‘smirlar
guruhlarida ijtimoiy faoliyatlarni tashkil qilish, tengdoshlar ta’sirini ijobiy
yo‘nalishda o‘zgartirish zarur. Bu jarayon guruh ishlari, treninglar, o‘smirlar uchun
maxsus seminarlar va ma’rifiy tadbirlarni o‘z ichiga olishi mumkin.
Oila bilan hamkorlik: O‘smirlarning oila muhitidagi roli katta. O‘smirlarning
ota-onalari bilan hamkorlikda, oilada sog‘lom muhit yaratish va spirtli ichimliklarni
iste’mol qilishga qarshi kurashishda ota-onalar uchun ta’lim dasturlarini ishlab
chiqish zarur. O‘smirlar bilan oila ichida o‘zaro hurmat va qo‘llab-quvvatlashni
ta’minlash ham ijtimoiy-pedagogik faoliyatning samarali elementidir.
4. O‘smirlar bilan olib boriladigan ijtimoiy-pedagogik faoliyatning
muvaffaqiyatli bo‘lishi uchun muhim shartlar
Jamiyatning
faolligi:
Ijtimoiy-pedagogik
faoliyatning
muvaffaqiyati
jamiyatning spirtli ichimliklarga qarshi munosabatiga bog‘liqdir. Jamiyatda salbiy
ta’sirlar va spirtli ichimliklarni iste’mol qilishni me’yorlash muhim.
MODERN EDUCATION AND DEVELOPMENT
Выпуск журнала №-22
Часть–1_ Март –2025
267
O‘smirlarning ijtimoiy faolligi: O‘smirlarning o‘zlarini jamiyatda faol va
ijtimoiy jihatdan mas’uliyatli his qilishlari uchun ularga imkoniyat yaratish zarur.
Buning uchun ularning ijtimoiy faolligini rag‘batlantirish va ular bilan qiziqarli,
foydali faoliyatlarni amalga oshirish lozim.
Xulosa
Spirtli ichimliklarga moyil bo‘lgan o‘smirlar bilan olib boriladigan ijtimoiy-
pedagogik faoliyat, faqatgina o‘smirlarni zararli odatlardan himoya qilish uchun
emas, balki ularning ijtimoiy va psixologik rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash uchun
ham muhimdir. Ijtimoiy-pedagogik faoliyatni to‘g‘ri tashkil qilish, o‘smirlarning
salomatligi, rivojlanishi va jamiyatga moslashuvi uchun muhim vosita bo‘lib xizmat
qiladi. Pedagoglar, ijtimoiy xodimlar va oilalar o‘rtasida o‘zaro hamkorlik,
o‘smirlarni ijtimoiy xavf-xatarlardan himoya qilishda muhim rol o‘ynaydi.
FOYDALANUVCHI ADABIYOTLAR
1. "O‘smirlar psixologiyasi" (Avtorlar: M. M. Andreev, O. Yu. Karpov)
2. "Pedagogik faoliyatda psixologik yondashuvlar" (Avtor: N. S. Zgirovskaya)
3. "Ijtimoiy pedagogika asoslari" (Avtor: A. A. Leontiev)
4. "O‘smirlar va yoshlarning o‘ziga xos xulq-atvori va ularni shakllantirishda
pedagogik yondashuvlar" (Avtor: O. Yu. Sazonova)
5. "Yoshlar va spirtli ichimliklar: Ijtimoiy masalalar va pedagogik yechimlar"
(Tadqiqot maqolalari)
6. "Spirtli ichimliklar isteʼmoli va o‘smirlarning salomatligiga taʼsiri" (Sog‘liqni
saqlash va psixologiya jurnallari)
7. "Pedagogik nazariya va amaliyotda ijtimoiy ish" (Avtor: B. M. Gindin)
8. "O‘smirlar bilan ijtimoiy-pedagogik ishlash metodikasi" (Avtor: V. G. Kholodova)
