МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 12, 31 Декабрь
91
https://universalpublishings.com
REVMATIZM KASALLIKLARINING KELIB CHIQISH SABABLARI VA
DAVOLASH USULLARI
To‘ychiyev H.H., Eshkaraev S.Ch.
Termiz iqtisodiyot va servis universiteti, Termiz sh., Farovon massivi
43B-uy, e-mail: esadir_74@rambler.ru
Annotatsiya.
Ushbu maqolada revmatizm kasalliklarining asosiy etiologik
omillari, klinik ko‘rinishlari, diagnostika usullari va zamonaviy davolash strategiyalari
haqida batafsil ma’lumot beriladi. Revmatizm asosan autoimmun jarayonlar bilan
bog‘liq bo‘lib, organizmning o‘z to‘qimalariga hujum qiluvchi immun javob natijasida
rivojlanadi. Kasallik bo‘g‘imlar, yurak va boshqa muhim organlarning shikastlanishiga
olib kelishi mumkin. Ushbu maqolada kasallikni samarali nazorat qilish usullari, oldini
olish choralari va bemorlar uchun tavsiyalar muhokama qilingan.
Kalit so‘zlar
: revmatizm, autoimmun jarayon, bo‘g‘im yallig‘lanishi, streptokokk
infektsiyasi, davolash.
CAUSES AND TREATMENT METHODS OF RHEUMATIC DISEASES
To’ychiyev H.H., Eshkaraev S.Ch.
Termez University of Economics and Service, Termez city, Farovon massif,
House 43B, e-mail: esadir_74@rambler.ru
Annotation
. This article provides detailed information on the main etiological
factors, clinical manifestations, diagnostic methods, and modern treatment strategies
for rheumatic diseases. Rheumatism is primarily associated with autoimmune
processes, which develop as a result of the immune response targeting the div's own
tissues. The disease can lead to damage to joints, the heart, and other vital organs. The
article discusses effective disease control methods, preventive measures, and
recommendations for patients.
Keywords
:
rheumatism,
autoimmune
process,
joint
inflammation,
streptococcal infection, treatment.
ПРИЧИНЫ ВОЗНИКНОВЕНИЯ И МЕТОДЫ ЛЕЧЕНИЯ
РЕВМАТИЧЕСКИХ ЗАБОЛЕВАНИЙ
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 12, 31 Декабрь
92
https://universalpublishings.com
Туйчиев Х.Х., Эшкараев С.Ч.
Термезский университет экономики и сервиса, г. Термез, массив Фаровон,
дом 43Б, e-mail: esadir_74@rambler.ru
Аннотация
. В данной статье подробно рассмотрены основные
этиологические факторы, клинические проявления, методы диагностики и
современные стратегии лечения ревматических заболеваний. Ревматизм, в
основном, связан с аутоиммунными процессами, развивающимися в результате
иммунного ответа организма, направленного против собственных тканей.
Заболевание может приводить к повреждению суставов, сердца и других
жизненно важных органов. В статье обсуждаются эффективные методы
контроля заболевания, меры профилактики и рекомендации для пациентов.
Ключевые слова
: ревматизм, аутоиммунный процесс, воспаление
суставов, стрептококковая инфекция, лечение.
KIRISH
Revmatizm
(yun. rhevmatismos
shilliq) —
biriktiruvchi
toʻqimaning keng tarqalgan
yalligʻlanishi bilan tavsiflanadigan
kasallik
, bunda,
asosan,
yurak
, boʻgʻimlar va boshqa aʼzolar yalligʻlanadi.
1838-yilda russhifokori G.I. Sokolskiy va fransuz Buyo
bo‘g‘in revmatizmi o‘tkir xurujining klinikasi bilan
davosini birinchi marta tasvirlab, bu kasallikning yurak
shikastlanishiga aloqador boʻlishini aniqlab berishgan.
Revmatizm bilan bolalar va oʻsmirlar hammadan koʻproq
kasallanadi. Bunday xastalik bilan ayollar erkaklarga
qaraganda 1,5—2 barobar koʻp og‘riydiIar
Revmatizm — bu autoimmun tabiatga ega bo‘lgan surunkali kasallik bo‘lib, ko‘pincha
streptokokk infektsiyasidan keyin rivojlanadi. Kasallikning asosiy xususiyati shundaki,
u organizmning immun tizimi tomonidan yurak, bo‘g‘imlar va boshqa organlarni
yallig‘lantiradi. Ushbu kasallik odatda 5-15 yoshdagi bolalarda uchraydi, ammo
kattalarda ham qayta faollashishi mumkin.
Dunyo miqyosida yurak-qon tomir tizimi kasalliklarining muhim qismi revmatizm
bilan bog‘liq. Butunjahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, revmatizm
yurak yetishmovchiligining asosiy sabablaridan biri hisoblanadi. Shuning uchun
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 12, 31 Декабрь
93
https://universalpublishings.com
kasallikni erta aniqlash, sabablarini tahlil qilish va samarali davolash dolzarb
ahamiyatga ega.
KELIB CHIQISH SABABLARI
Revmatizm kasalligining rivojlanishiga ta’sir
qiluvchi omillar bir necha asosiy guruhlarga bo‘linadi:
1. Streptokokk infektsiyasi;Revmatizmning asosiy sababi A-guruh beta-gemolitik
streptokokklardir. Bu mikroorganizmlar ko‘pincha tomoqda angina, farangit yoki
skarlatina kabi kasalliklarni keltirib chiqaradi. Agar bu infeksiya to‘g‘ri davolanmasa,
organizmda immun javob buzilishi va autoimmun jarayonlar boshlanadi.
2. Autoimmun jarayon;Streptokokklarga qarshi hosil bo‘lgan antitanachalar ba’zida
organizmning o‘z to‘qimalariga (yurak, bo‘g‘imlar va asab tizimi) hujum qila
boshlaydi. Bu autoimmun reaksiya natijasida yallig‘lanish va shikastlanish yuzaga
keladi.
3. Genetik moyillik;Irsiymodda omillar revmatizm rivojlanishida muhim rol o‘ynaydi.
Ayrim odamlar genetik tuzilishi tufayli bu kasallikka ko‘proq moyil bo‘lishadi.
4. Atrof-muhit va gigiyenik sharoitlar;Nam va sovuq iqlim, past gigiyena sharoitlari
revmatizmga olib keluvchi infektsiyalar xavfini oshiradi.
5. Immunitet tizimining zaiflashishi;Immun tizimi yaxshi ishlamayotgan yoki
surunkali kasalliklarga chalingan odamlar streptokokk infektsiyasi bilan og‘riganidan
keyin revmatizm rivojlanish xavfiga duch keladi.
KLINIK KO‘RINISHLAR
Revmatizmning asosiy klinik belgilari quyidagilardan iborat:
1. Bo‘g‘imlarning yallig‘lanishi (poliartrit)
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 12, 31 Декабрь
94
https://universalpublishings.com
Bo‘g‘imlarda og‘riq va shish.Yallig‘lanish odatda katta bo‘g‘imlarda (tizza, tirsak)
boshlanadi.Simptomlar harakat bilan kuchayadi.
2. Yurak shikastlanishi (revmatizmli kardit)Yurak ritmining buzilishi.Yurakning o‘ng
yoki chap qopqog‘ining shikastlanishi (stenoz yoki yetishmovchilik).Nafas qisishi, tez
charchash.
3. Asab tizimi buzilishlari (xoreya)Mushaklarning nazoratsiz harakatlari.Psixologik
o‘zgarishlar (asabiylashish, depressiya).
4. Teri va boshqa o‘zgarishlar,Teri ostida revmatik tugunchalar paydo bo‘lishi.Teri
yuzasida qizil dog‘lar yoki o‘zgarishlar.
DIAGNOSTIKA USULLARI
Revmatizmni aniqlashda quyidagi tekshiruvlar muhim rol o‘ynaydi:
Laboratoriya tahlillari,ASO (antistreptolizin O) darajasi: Streptokokk infeksiyasini
tasdiqlash uchun.Yallig‘lanish ko‘rsatkichlari: CRP, ESR darajalari oshgan bo‘lishi
mumkin.Umumiy qon tahlili: Leykotsitoz va anemiya aniqlanishi mumkin.
2. Instrumental diagnostika,EKG (elektrokardiografiya): Yurak ritmi buzilishlarini
aniqlaydi.Ekokardiografiya: Yurak qopqog‘i shikastlanishini aniqlash uchun.Rentgen:
Bo‘g‘imlarning anatomik holatini baholash.
3. Klinik baholash,Yallig‘langan bo‘g‘imlar, yurak ovozlari va boshqa belgilarni
shifokor tomonidan tekshirish.
DAVOLASH USULLARI
1. Antibiotik terapiyasi,Streptokokk infektsiyasini yo‘q qilish uchun penitsillin
asosidagi
dorilar
ishlatiladi.Allergik
bemorlarda
makrolidlar
(eritromitsin)
qo‘llaniladi.
2. Yallig‘lanishga qarshi terapiya,Nosteroid dorilar (NYAQP): Diklofenak,
ibuprofen.Glyukokortikoidlar: Kuchli yallig‘lanishni davolash uchun prednizolon.
3. Yurakni qo‘llab-quvvatlash,Diuretiklar va beta-blokerlar yurak faoliyatini
yaxshilashda qo‘llaniladi.
4. Profilaktika va reabilitatsiya,Antibiotiklarning uzoq muddatli profilaktik qabul
qilinishi.Jismoniy mashqlar va sanatoriyda davolanish.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 12, 31 Декабрь
95
https://universalpublishings.com
ASORATLAR;
Yurak qopqog‘i stenoz
yoki
yetishmovchiligi.Surunkali
bo‘g‘im
kasalliklari.Yurak
yetishmovchiligi va aritmiyalar.
XULOSA
Revmatizm kasalligi erta aniqlanib,
to‘g‘ri davolanmasa, yurak va boshqa
hayotiy muhim organlarga katta zarar yetkazishi mumkin. Shuning uchun kasallikning
klinik belgilari va sabablariga e’tibor qaratish muhimdir. Zamonaviy diagnostika va
davolash usullari yordamida revmatizmning asoratlari kamaytirilishi va bemorlarning
hayot sifati yaxshilanishi mumkin. Profilaktika choralari orqali kasallikning qayta
rivojlanishi oldini olish ham muhim ahamiyatga ega.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. To‘xtayev, A. R. "Revmatizm va yurak-tomir kasalliklari." Toshkent: Tibbiyot
nashriyoti, 2018.
2. Ibrohimov, M. T. "Ichki kasalliklar propedevtikasi." Toshkent: O‘zbekiston Tibbiyot
Akademiyasi nashriyoti, 2015.
3. Karimov, U. M. "Revmatizm kasalliklarini davolashda zamonaviy yondashuvlar."
Toshkent: Ilm-fan, 2020.
4. Saidov, A. R. "Yallig‘lanishli bo‘g‘im kasalliklari." Toshkent: O‘zMU nashriyoti,
2019.
5. Yo‘ldoshev, A. A. "Revmatizm va uning profilaktikasi." Toshkent: Tibbiyot
nashriyoti, 2016.
6. Sobirov, N. K. "Ichki kasalliklar diagnostikasi." Toshkent: O‘zbekiston Tibbiyot
Akademiyasi nashriyoti, 2017.
7. Xolmurodov, O. R. "Yallig‘lanishli bo‘g‘im kasalliklarining davolash usullari."
Toshkent: Innovatsion tibbiyot markazi, 2021.
8. Ahmedov, T. R. "O‘zbekistonda revmatizm kasalliklarining epidemiologiyasi."
Toshkent: Ilmiy tahlil markazi, 2018.
9. Nazarov, D. U. "Revmatologiya bo‘yicha zamonaviy yondashuvlar." Toshkent:
Tibbiyot va innovatsiya, 2020.
10. Shodmonov, A. B. "Revmatizmni aniqlash va davolashda ultratovush
diagnostikasi." Toshkent: Innovatsion tibbiyot nashriyoti, 2019.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 12, 31 Декабрь
96
https://universalpublishings.com
11. Abdullayev, I. S. "Yallig‘lanishli kasalliklarni dori vositalari bilan davolash."
Toshkent: Farmatsevtika nashriyoti, 2021.
12. Haydarov, M. T. "Revmatologiya asoslari." Toshkent: Tibbiyot akademiyasi
nashriyoti, 2016.
13. Qo‘chqorov, S. M. "Revmatizm va autoimmun kasalliklar." Toshkent: Tibbiyot
nashriyoti, 2022.
