МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
142
OSTEOPOROZ KASALLIGI NIMA VA UNING KELIB CHIQISH
SABABLARI
Sattorova Jasmina Nurmuhammad qizi
- Termiz iqtisodiyot va servis universiteti
tibbiyot fakulteti talabasi.
Boyqobilov Soadmurod Shuhrat oʻgʻli
- Termiz iqtisodiyot va servis universiteti
Tabiy fanlar kafedrasi oʻqituvchisi.
ANNOTATSIYA
Maqolada osteoporoz suyak to‘qimasi kasalligi ekanligi, suyak to’qimasida
dekalsifikatsiya jarayoninig sodir bo’lish mexanizmi bilan ta’riflanadi. Bu
suyaklarning mo‘rtligiga olib kelishi, suyak toʻqimalarining metabolizmi buzilishi,
katabolizmning suyak shakllanishi jarayonlaridan ustunligi, suyak kuchining pasayishi
va sinish xavfining oshishiga olib keladi. Biz bu maqolada batafsil kassalikning kelib
chiqishi sabablarini to’liq yoritib berdik. Klinik shifokorlar, magistratura va klinik
ordinatura talabalari, tibbiyot oliygohi talabalari foydalanishlari mumkin.
Kalit so‘z va iboralar
: Osteoporoz, idiopatik, postmenopauzal, yuvenil, senil, raxit,
spazmofiliya.
АННОТАЦИЯ
В статье описано, что остеопороз – заболевание костной ткани, с механизмом
процесса декальцинации в костной ткани. Это приводит к ломкости костей,
нарушению метаболизма костной ткани, преобладанию катаболизма над
процессами костеобразования, снижению прочности костей, повышению риска
переломов. В этой статье мы подробно объяснили причины возникновения
безналичности. Его могут использовать врачи-клиницисты, студенты
магистратуры и клинической ординатуры, а также студенты медицинских вузов.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
143
Ключевые слова и фразы:
остеопороз, идиопатический, постменопаузаль ный,
ювенильный, старческий, рахит, спазмофилия.
ANNOTATION
In the article, it is described that osteoporosis is a disease of bone tissue, with the
mechanism of the decalcification process in bone tissue. This leads to bone fragility,
bone tissue metabolism disorders, catabolism predominance over bone formation
processes, decreased bone strength, and increased risk of fractures. In this article, we
have explained in detail the reasons for the origin of cashlessness. It can be used by
clinical doctors, master's and clinical residency students, and medical school students.
Key words and phrases:
Osteoporosis, idiopathic, postmenopausal, juvenile, senile,
rickets, spasmophilia
Osteoporoz
osteoporosis
) —skeletning surunkali progressivlanuvchi tizimli
metabolik (almashinuv) kasalligi yoki klinik sindrom boʻlib, u boshqa kasalliklarda
namoyon boʻladi va suyak zichligining pasayishi, ularning mikroarxitektonikasining
buzilishi
tufayli
moʻrtlikning
oshishi
bilan
tavsiflanadi.
toʻqimalarining metabolizmi buzilishi, katabolizm ning suyak shakllanishi
jarayonlaridan ustunligi, suyak kuchining pasayishi va sinish xavfining oshishiga olib
keladi.
Osteoporoz
suyak to‘qimasi kasalligi bo‘lib, kalsiy kamayib ketishi bilan ta’riflanadi,
bu suyaklarning mo‘rtligiga olib keladi. Asosiy belgilari:
Suyak massasi va zichligining kamayishi.
Suyaklar ingichka va mo‘rt bo‘lib qoladi, bu hatto kichik jarohatlar yoki
yuklamalarda ham sinish xavfini oshiradi.
Og‘irliklarni ko‘tarish kabi harakatlarda sinishlar paydo bo‘lishi mumkin.
Osteoporoz ko‘pincha sinishdan oldin simptomsiz o‘tadi.Ushbu kasallik sog‘liqni
saqlashning jiddiy muammosi bo‘lib, Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
144
ma’lumotlariga ko‘ra yuqumli bo‘lmagan kasalliklar orasida to‘rtinchi o‘rinni
egallaydi. Kasallik rivojlanishining sababi chekish, spirtli ichimliklarni ortiqcha
istemol qilish, metabolik kasalliklari, oshqozon ichak kasalliklari va boshqa
omillarning uzoq muddatli ta’siri bo’lishi mumkin. Qariyalarda osteoporoz kaltsiy va
ba’zi oziqa moddalarning yomon hazm bo’lishi tufayli rivojlanadi. Osteoporozning
idiopatik shakli ham ajratiladi (asosan yoshlarda). Bu juda kam uchraydigan kasallik
hisoblanib, uning sababi hozirda no’malum bo’lib qolmoqda. Idiopatik osteoporoz
chaqaloqlarda, barcha gormonlarda normal bo’lgan bolalar va yoshlarda rivojlanishi
mumkin.
1-rasm. Osteoporoz
.
Osteoporozning asosiy turlari:
Birlamchi osteoporoz:
Idiopatik: Aniq sabablarsiz rivojlanadi.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
145
Postmenopauzal: Menopauzadan keyin estrogenlar tanqisligi tufayli paydo
bo‘ladi.
Yuvenil: 20 yoshgacha bo‘lgan o‘smirlarda aniqlanadi.
Senil: Yosh o‘zgarishi bilan bog‘liq, asosan keksa odamlarda.
Ikkilamchi osteoporoz: Boshqa surunkali kasalliklar fonida yoki ma’lum dori-
darmonlarni uzoq vaqt qo‘llash natijasida rivojlanadi, masalan:
Gormonal buzilishlar (steroid osteoporoz, gipertireoz).
Oshqozon ichak kasalliklari.
Immobilizatsion osteoporoz.
Yatrogen sabablar (kortikosteroidlarni uzoq vaqt qo‘llash).
Ovqatlanish buzilishi va alkogolizm.
1. Sekundar osteoparoz:
Gormonal muvozanati: Gipertiroidizm, adrenal gormonal (masalan, Cushing
sindiromi) yoki testosteron yetishmovchiligi osteoporozga sabab bo’lishi mumkin.
Dorilar: Uzoq muddatli kortikosteroidlar, antikonvulsantlar va antikoagulyantlar
suyak zichligini kamaytirishi mumkin.
Xronik kasalliklar (masalan: revmatoid artrit, oshqozon-ichak kasalliklari)
osteoporoz kasalligi rivojlanishiga olib keladi.
2. Yoshlar osteoporozi:
Yoshlarda va o’smirlar orasida ham osteoporoz ko’rinishi mumkin, bu asosan
genetik omillar, ovqatlanish va jismoniy faollik bilan bog’liq havf omili deb hisoblash
mumkin.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
146
2-rasm.
Yuqorida
aytib
o'tganimizdek,
21
yosh
atrofida
maksimal
suyak
zichligimizga yetamiz. Suyaklar osteoporozi suyak massasining deminerallanishi va
mo‘rtligining ortishi bilan ta’riflanadigan jiddiy kasallikdir. Bu hatto minimal
yuklamalarda ham sinish xavfining oshishiga olib keladi. Kasallik asta-sekin
rivojlanadi va ko‘pincha erta bosqichlarda aniq alomatlar bilan namoyon bo‘lmaydi,
bu esa uni tashxislashni qiyinlashtiradi. Osteoporoz yashirin kechishi va hayot sifatiga
sezilarli ta’siri tufayli ba’zan "sukutli epidemiya" deb ataladi. Osteoparoz kasalligining
belgilari asosan sekin rivojlanadi va ko’pincha daslabki belgilarda sezilmaydi. Biroq,
kasallik rivojlanganida quydagi belgilar paydo bo’lishi mumkin:
Suyaklarning qattiqlashishi: Suyaklar oson shikaslanadi.
Og’riq: Bel va bo’yin og’rig’i.
Qiyshiq pozitsiya: Qiyshiq orqa va pastki tananing o’zgarishi.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
147
Bo’yinning yirtilishi: Pastki suyaklar va bo’yin suyaklarining shikastlanishi.
Suyaklar sinishi: Tabiiy hollarda yoki kichik zarbalarda suyaklarning sinishi.
Xulosa
Osteoporoz kasalligi bu ko’p tarqalganigan bo’lishiga qaramasdan hozirgi kunda
ko’plab davo choralari mavjud va bu hollarda insonlar o’z salomatliklariga e’tiborli
bo’lishligini va buning oldini olishlari tavsiya etiladi. Xulosa, qilib aytganda avvalo
ovqatlanishimizga e’tiborli bo’lishimiz kerak. Parxezlarni ham meyorida qilish Ca li
pereparatlarga nisbatan tabbiy ozuqalar, sabsavot, mevalarni meyorida istemol qilish
tavsiya etiladi. Kalsiy preparatlariga boy bo’lgan mahsulotlar: brokoli, qovoq, ismaloq,
bodiring, anor, apelsin, limon, yashil no’xat, kivi, don mahsulotlari va sut
mahsulotlarida ko’proq. Lekin ko’p hollarda kalsiyli moddalarning ortiqcha
miqdordagi istemoli buyrak va o’tda tosh paydo bo’lishiga olib keladi. Shunday ekan
albatta har bir narsaning meyorida bo’lishi va shifokor maslahati bilan bo’lishi juda
muhimdir.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Alixodjayeva N.T Toshkent <<IJOD-PRINT>>2019/89-114b
2.
https://med24.uz/uz/bolezn/osteoporoz
3.
https://mymedic.uz/kasalliklar/ortopediya/osteoporoz/
4.
https://uz.yourwebdoc.com/osteoporosis.php
5. Tadjiyeva X.S Toshkent <<IJOD-PRINT>>2019
6. Ayxodjaev B.K Toshkent 2019
7. Arifdjanov S.Z Toshkent 2019/105-107b
8.
https://t.me/Tibbiy_fiziologiya
9.
10. ChatGPT suniy intelekt
11.
