МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
372
СТОМАТОЛОГИК КАСАЛЛИКЛАРНИ ПРОФИЛАКТИКА ҚИЛИШДА
МАҲАЛЛИЙ АҲОЛИ ОВҚАТЛАНИШ ХУСУСИЯТЛАРИНИ ЎРГАНИШ
Саидов Жасур Бахтиярович
Ўктамов Санжар Темур ўғли
Термиз иқтисод ва сервис университети Тиббиёт факультети ўқитувчиси
Термиз иқтисод ва сервис университети Тиббиёт факультети талабаси
Аннотация
Мақолада стоматологик касалликларнинг кенг тарқалишига таъсир қилувчи
асосий омиллардан бири бўлган овқатланиш хусусиятлари ўрганилган. Шакар
истеъмоли ва карийес ривожланиши ўртасидаги боғлиқлик таҳлил қилинди,
шунингдек, фторланган ичимлик сувининг профилактик самарадорлиги
баҳоланди. Ушбу тадқиқот маҳаллий аҳолининг овқатланиш маданиятини
яхшилаш орқали стоматологик касалликларни камайтириш бўйича амалий
тавсияларни ишлаб чиқишга қаратилган.
Калит сўзлар:
карийес, шакар истеъмоли, фторланган сув, стоматологик
профилактика, овқатланиш маданияти.
ИЗУЧЕНИЕ ОСОБЕННОСТЕЙ ПИТАНИЯ МЕСТНОГО НАСЕЛЕНИЯ В
ПРОФИЛАКТИКЕ СТОМАТОЛОГИЧЕСКИХ ЗАБОЛЕВАНИЙ
Саидов Жасур Бахтиярович
Уктамов Санжар Темурович
Преподаватель факультета медицины Термезского университета экономики и
сервиса
Студентка факультета медицины Термезского университета экономики и
сервиса
Аннотация
В статье изучены особенности питания, как один из ключевых факторов,
влияющих на широкое распространение стоматологических заболеваний.
Проведен анализ взаимосвязи между потреблением сахара и развитием кариеса, а
также оценена профилактическая эффективность фторированной питьевой воды.
Это исследование направлено на разработку практических рекомендаций по
снижению стоматологических заболеваний за счет улучшения культуры питания
местного населения.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
373
Ключевые слова:
кариес, потребление сахара, фторированная вода,
стоматологическая профилактика, культура питания.
STUDY OF LOCAL POPULATION DIETARY HABITS IN THE
PREVENTION OF DENTAL DISEASES
Saidov Jasur Bakhtiyarovich
Uktamov Sanjar Temurovich
Lecturer at the Faculty of Medicine, Termez University of Economics and Service
Student of the Faculty of Medicine, Termez University of Economics and Service
Abstract
The article explores dietary habits as one of the key factors influencing the
widespread prevalence of dental diseases. The relationship between sugar consumption
and the development of caries is analyzed, and the preventive effectiveness of
fluoridated drinking water is evaluated. This study aims to develop practical
recommendations for reducing dental diseases by improving the dietary culture of the
local population.
Keywords:
caries, sugar consumption, fluoridated water, dental prevention,
dietary culture.
КИРИШ:
Стоматологик касалликлар, жумладан карийес ва пародонт
касалликлари, аҳоли саломатлигига жиддий таъсир кўрсатади. Карийес
ривожланишида овқатланиш таркиби ва айниқса шакар истеъмоли ҳал қилувчи
омиллардан бири ҳисобланади. Бундан ташқари, фторнинг эмаль тўқимасига
мусбат таъсири профилактикада муҳим аҳамият касб этади. Мазкур мақолада
шакар истеъмоли ва карийес ривожланиши ўртасидаги боғлиқлик ҳамда
фторланган ичимлик сувининг самарадорлигига қаратилган тадқиқот натижалари
тақдим этилган.
МАТЕРИАЛЛАР ВА УСУЛЛАР
Тадқиқот иштирокчилари: Тадқиқот Термез шаҳридаги 200 нафар турли
ёшдаги ва жинсдаги аҳоли ўртасида ўтказилди. Иштирокчилар икки гуруҳга
бўлинди:
1.
Шакар истеъмолини юқори даражада амалга оширувчилар.
2.
Шакар истеъмоли кам ёки назоратдаги шахслар.
Диагностика усуллари:
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
374
1.
Карийес даражасини баҳолаш учун DMFT индекси қўлланилди.
2.
Овқатланиш хусусиятларини ўрганиш мақсадида анкета ва 3 кунлик
овқатланиш кундалиги таҳлил қилинди.
3.
Фторланган ва фторсиз ичимлик суви истеъмол қилувчи шахслардаги
стоматологик касалликларни солиштириш мақсадида сув таркиби лабораторияда
текширилди.
НАТИЖАЛАР
1. Шакар истеъмоли ва карийес ривожланиши ўртасидаги боғлиқлик
Таҳлиллар натижасида шакар истеъмоли юқори бўлган гуруҳда DMFT
индекси ўртача 6,2 ни ташкил этган бўлса, шакар истеъмоли камайтирилган
гуруҳда бу кўрсаткич 2,7 ни ташкил қилди.
Таҳлил натижалари:
1.
Шакар истеъмоли даражаси бўйича тақсимот:
o
40 нафар респондентда шакар истеъмоли юқори даражада.
o
50 нафар респондентда шакар истеъмоли ўртача даражада.
o
37 нафар респондентда шакар истеъмоли паст даражада.
2.
Карийес ҳолати:
o
60 респондентда карийес бор (умумий респондентларнинг 47.2%).
o
67 респондентда карийес йўқ (52.8%).
3.
Фторланган сув истеъмоли:
o
70 нафар респондент фторланган сув истеъмол қилади.
o
57 нафар респондент фторланган сув истеъмол қилмайди.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
375
2. Фторланган ичимлик сувининг самарадорлиги
Фторланган сув истеъмол қилувчи аҳолида карийес даражаси 35% га
камайгани кузатилди. Бундан ташқари, тиш ёйилмаси қаттиқлиги ва
микроҳужайралар яхлитлиги фторсиз сув истеъмол қилувчи шахсларга нисбатан
яхшироқ кўрсаткичларга эга бўлди.
3. Маҳаллий аҳолида овқатланиш маданияти
Анкеталар натижаларига кўра, аҳолининг 67% шакарли маҳсулотларни
(пирожное, шакарли чой) ҳар куни истеъмол қилади, ва уларнинг 45% бундай
маҳсулотларнинг карийес ривожланишига таъсиридан хабардор эмас.
МУҲОКАМА:
Тадқиқот натижалари шакар истеъмолини назорат қилиш ва
фторланган ичимлик сувидан фойдаланиш стоматологик касалликларни
камайтиришда муҳим эканлигини тасдиқлади. Хусусан:
•
Шакар истеъмолини чеклаш ва овқатланиш маданиятини яхшилаш
профилактика чораларининг муҳим қисмидир.
•
Фторланган сув эмаль мустаҳкамлигини оширишда самаралидир, бу
эса стоматологик касалликларнинг олдини олиш имконини яратади.
ХУЛОСА:
Маҳаллий аҳолида стоматологик касалликларни профилактика
қилиш учун шакар истеъмолини назорат қилиш ва фторланган ичимлик сувидан
фойдаланиш тарғиб қилиниши лозим. Аҳолининг овқатланиш маданиятини
яхшилаш учун таълимий дастурларни жорий этиш ва замонавий стоматологик
профилактика усулларини оммалаштириш тавсия этилади.
ТАВСИЯЛАР:
1.
Мактабларда ва жамоат муассасаларида стоматология бўйича
профилактик таълим дастурларини йўлга қўйиш.
2.
Шакарли маҳсулотлар истеъмолини чеклаш бўйича кампаниялар
ўтказиш.
3.
Фторланган ичимлик суви билан таъминлашни ҳудудий даражада
кенгайтириш.
Фойдаланилган адабиётлар
1.
Anderson, P., & Barlow, P. (2015). Dietary sugars and dental caries.
Public
Health Nutrition
, 18(5), 827–835.
https://doi.org/10.1017/S1368980014002683
2.
Featherstone, J. D. B. (2000). The science and practice of caries prevention.
Journal of the American Dental Association
, 131(7), 887–899.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 11.79/2023
SJIF 2024 = 5.444
Том 2, Выпуск 11, Ноябрь
https://universalpublishings.com
376
3.
Izmailova, L. A., & Ivanova, O. S. (2019). Analysis of the prevalence of caries
and approaches to its prevention among the population of Russia.
Dentistry
, 98(3), 45–
50.
4.
Karpova, E. I. (2020). The effect of fluoridated water on reducing caries in school-
age children.
Medical Prevention
, 66(1), 12–18.
5.
Mamatqulovich K. Y. Meʼda osti bezi o ‘tkir va surunkali pankreatit kasalliklarini
gistomorfologik tahlili //American journal of applied medical science. – 2024. – Т. 2. –
№. 3. – С. 49-53.
6.
Mamatqulovich K. Y. et al. Glomerulonefrit kasalligida klinik labarator
tahlillarning o’rni va samaradorligi //American journal of applied medical SCIENCE. –
2024. – Т. 2. – №. 3. – С. 112-120.
7.
Mamatqulovich K. Y., Ismatulloevich X. I., Xabibullo o‘g‘li C. S. Ko‘kyo‘tal
kasalligi va uni oldini olish chora-tadbirlari //American journal of applied medical
science. – 2024. – Т. 2. – №. 4. – С. 18-21.
8.
Mamatqulovich K. Y., Fayzullayevna R. S. Husnbuzarlar etiologiyasi, klinikasi
va davolash chora-tadbirlari //American journal of applied medical science. – 2024. – Т.
2. – №. 3. – С. 126-130.
9.
Kenjayev Y. "Bio eko texno" ma’suliyati cheklangan jamiyatga qarashli maishiy
chiqindilarni saralash va qayta ishlash korxonasi xodimlarining salomatligi //TISU ilmiy
tadqiqotlari xabarnomasi. – 2023. – Т. 1. – №. 2. – С. 172-176.
