МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 13.14/2024
SJIF 2024 = 5.444
Том 3, Выпуск 04, Апрель
200
https://universalpublishings.com
GIDRONEFROZ KASALLIGINING KELIB CHIQISHI, DIAGNOSTIKASI
VA ZAMONAVIY DAVOLASH USULLARI
Jo’rayeva Maftuna Anvar qizi
Termiz iqtisodiyot vaservis unversiteti tibbiyot
fakulteti davolash ishi yo’nalish 2-kurs talabasi
Ilmiy rahbar; Boyqobilov Soatmurod Shuxrat o’g’li
Termiz shahar guliston mahalla 10 burilish 9- uy
Annotatsiya.
Bu maqolada buyrak jomi va kosachalarining kengaya borishi natijasida buyrak
o’lchamining kattalashaverishi bilan namoyon bo’ladi. Asosan buyrak jomining siydik
nayiga o’tish qismida mexanik to’siq borligi gidronefrozga sabab bo’ladi. Tashhis
qo’yish kechikkan sari kasallik kuchayadi.
Kalit so’zlar:
Buyrak, gidronefroz, siydik,buyrak jomi ,kosacha,siydik
naychalari,parenxima,sidik yo’li.
ПРОИСХОЖДЕНИЕ, ДИАГНОСТИКА И СОВРЕМЕННОСТЬ
ГИДРОНЕФРОЗА МЕТОДЫ ЛЕЧЕНИЯ
Экономика термина Вервис Университетская медицина
Факультет лечебный способность части 2 меры предосторожности
Juraeva Maftuna Anvar дочь
Электронная почта;
Руководитель; Бойкобилов Соатмурод Шухрат Сын
Termez City 10 вращений 9- дом
Annotatsya.
Эта статья проявляется как больше размера почек в результате почечного
блока и мисок. По сути, наличие механического барьера вызывает механический
барьер при переходе к мочевой трубе. Поскольку диагноз откладывается,
заболевание усиливается.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 13.14/2024
SJIF 2024 = 5.444
Том 3, Выпуск 04, Апрель
201
https://universalpublishings.com
Ключевые слова:
почки, гидронефроз, моча, почка, чаша, путь мочи,
паренхима.
ORIGIN, DIAGNOSTICS AND MODERNITY OF HYDRONEPHROSIS
TREATMENT METHODS
Termez Economy Vervice University Medicine
Faculty Treatacity Part 2 Precautions
Juraeva Maftuna Anvar daughter
Email;
Supervisor; Boyqobilov Soatmurod Shuxrat Son
Termez City 10 Turns 9- Home
Annotatsya.
This article manifests as a greater the renal size as a result of renal unit and bowls.
Basically, the presence of a mechanical barrier causes a mechanical barrier in the
transition to the urinary tube. As the diagnosis is delayed, the disease is intensified.
Keywords:
kidney, hydronephrosis, urine, kidney jackpet, bowl, urine path,
parenchyma.
Kirish. Gidronefroz
(gidro... va yun. nephros —buyrak) —Buyrak jomi va
kosachalarining kengaya borishi natijasida buyrak oʻlchamining kattalashaverishi bilan
namoyon boʻladi. Asosan buyrak jomining siydik nayiga oʻtish qismida (piyeloureteral
segment) mexanik toʻsiq borligi gidronefrozga sabab boʻladi. Shu sohada tosh turib
qolishi yoki oʻsma paydo boʻlishi ham gidronefrozga olib keladi. gidronefroz
chaqaloqlarda ham, keksalarda ham uchraydi. Bu asosan mexanik toʻsiqning
kattakichikligi va toʻsilib qolgan sohaning qanchalik torayganligiga bogʻliq.
Gidronefrozda bolalar baʼzan bezovta boʻlib, qorni yoki kindik atrofi simillab ogʻriydi.
Katta yoshdagilarda esa gironefroz bor tarafdagi bel sohasi uvishib, ogʻriydi, vaqt-vaqti
bilan ogʻriq kuchayishi ham mumkin. Siydikda leyqotsitlar, baʼzan eritrotsitlar paydo
boʻlib, vaqt oʻtgan sari siydik zichligi kamaya boradi. Bemorning qorni
paypaslanganida buyrak qoʻlga unnashi mumkin. Kechiktirilgan hollarda esa hatto
qorin old devori boʻrtib turadi. Ultratovush tashhisda va ekskretor urogrammada
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 13.14/2024
SJIF 2024 = 5.444
Том 3, Выпуск 04, Апрель
202
https://universalpublishings.com
buyrak kosacha-jom sistemasi kengayganligi qayd etiladi. Tashhis qoʻyish kechikkan
sari buyrak tobora kattalashaverib, nihoyat suyuqlik bilan toʻla xaltachaga oʻxshab
qoladi va oʻz faoliyatini yoʻqotadi. Bu holda jarroxdik usuli bilan buyrak olib
tashlanadi.
Gidronefroz kasalligi belgilari
. Gidronefroz ko’pincha hech qanday belgisiz
rivojlanadi. Bemorlar ko’pincha siydik miqdorini og’riq paytida kamayishi og’riq
bosilgandaya’na ko’payishi qayd qiladilar. Gidronerozni so’nggi bosqichlarida keskin
og’riqlar yo’qolib boradi. Ba’zan gidronefroz bemorlarda buyrak sanchig’i paytida
tana haroratining ko’tarilishi, piyelovenoz refleksi tufayli yalig’lanishi jarayoni
qo’shilishiga bo’liqdir
. Kasallikning ikkinchi belgisi qovurg’a ostidan paypaslab topiladi, ba’zan esa
gidronefroz juda katta bo’lganda qovurg’a ostidan bo’rtib ko’zga tashlanib turadigan
o’smani topilishida qon siyish gidronefrozda tez-tez uchrab turadigan ba’zan,esa
birdan-bir belgisi.
Bir tomonlama aseptik gidronefroz asta-sekin rivojlangani sababli bemorlar
biroz o’zlarini sog’lom sezaverishadi . Ikkinchi buyrak kasal buyrakni vazifasini ham
o’tagani tufayli bir tomonlama gidronefrozni og’ir holatlarida ham buyrak
yetishmovchiligi,yuzaga chiqmaydi.
Ikki
tomonlama
gidronefroz
asta-sekin
rivojlanuvchi surunkali buyrak yetishmovchiligiga va uremiya oqibatida o’limga olib
beradi. Gidronefrozning oqibatlariga misol qilib, o’tkir va surunkali piyelonefritlarni,
ikkilamchi siydik toshlarini va gidronefrotik boyrakning yorilib ketishi kabi halatlarni
ko’rsatish mumkin.Kasallik tarixini o’rganilganda bеmorda tеz-tеz bo`lib turgan
buyrak
sanchiqlari yoki buyrak sohasidagi har xil og`riqlar tashxis uchun asos bo’la
oladi.
Bеmorni paypaslab, kattalashib kеtgan gidronеfrotik gidronеfrozni topish
mumkin
Og`riq bеlgisini buyrak toshda, nеfroptozda uchraydigan og`riqdan farqlash
kеrak. Buning uchun rеntgеn qilinsa, rеntgеnonеgativ toshlarni topilib qolishi,
buyrak tosh kasalligining borligini tasdiqlash mumkin.
Gidronefroz rivojlanishi
.Gidronеfrozning oxirgi bosqichlarida buyrak
jomining dеvorlari yupqalashib, gumbazi qo’shuvchi to’qimadan iborat bo’lgan
xaltaga aylanib qoladi. Kеngayib borayotgan jom asta-sеkin buyrak to’qimalarini itarib
chеtga suradi. Buyrak
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 13.14/2024
SJIF 2024 = 5.444
Том 3, Выпуск 04, Апрель
203
https://universalpublishings.com
to’qimalari jom hamda buyrakni qobiq pardasi orasida qisiladi, kosachalarning ichki
bosimi, buyrak so’rgichlarini ezadi va ularni yappaytiradi, gumbazlaridagi artеriya va
vеna qon-tomirlari ham eziladi, buyrak to’qimalarida, avvalom bor atrofiyaning tеzrok
borishiga sababchi bo’lgan, buyrakni miya kobig’idagi qon va limfa aylanishi buziladi.
Olib tashlangan buyraklarni artеriyaografiyasi hamda gidronеfroz bеmorlarning
buyraklarini artеriografiyasini sinchiklab o’rganilganda, ulardagi buyrakning asosiy
artеriya qon-tomirlarini torayganligini va vеnalarini bujmayib, bеrkilib qolganligini
ko’rish mumkin. Buyrak to’qimalarining atrofiyasi qancha rivojlangan bo’lsa, undagi
qon-tomirlar shuncha toraygan bo`ladi va ular birbirlaridan shuncha o’zoqlashadi.
Gidronеfrozning oxirgi bosqichlarida buyrak juda ham qattiqlashadi, uning eti juda
yupqalashadi.
Zamonaviy davolash usullari:
Gidronefrozni infektsiyani oldini olish uchun
antibiotiklar va noqulaylikni bartaraf etish uchun og'riq qoldiruvchi vositalar bilan
davolash mumkin. Keyinchalik og'ir holatlarda, to'siqni olib tashlash uchun jarrohlik
aralashuv talab qilinishi mumkin. Gidronefrozni davolash usullari, masalan, ureteral
stent yoki nefrostomiya naychasini o'rnatish obstruktsiyani chetlab o'tish uchun
ishlatilishi mumkin, shu bilan birga strukturaviy anormalliklarni tuzatish yoki
blokirovkaga olib keladigan o'smalar yoki toshlarni olib tashlash uchun ko'proq invaziv
operatsiyalar talab qilinishi mumkin. To'siqni olib tashlash va normal siydik oqimini
tiklash uchun dori-darmonlar yoki jarrohlik aralashuvni o'z ichiga oladi. Erta tashxis
qo'yish
va
gidronefrozni
tezda
davolash
buyraklarning
uzoq
muddatli
shikastlanishining oldini olish uchun juda muhimdir.
Agar gidronefrozning asosiy sababi to'siq bo'lsa, gidronefrozni davolashda birinchi
qadam obstruktsiyani bartaraf etishdir. Buni nefrostomiya deb ataladigan protsedura
orqali amalga oshirish mumkin, bunda siydikni to'kish uchun teri orqali va buyrak
ichiga trubka kiritiladi. Ba'zi hollarda siydikning buyrakdan siydik pufagiga oqib
ketishiga yordam berish uchun siydik yo'liga stent qo'yilishi mumkin.
Dorilar:
Agar gidronefroz infektsiya yoki yallig'lanish tufayli yuzaga kelsa,
asosiy holatni davolash uchun antibiotiklar yoki yallig'lanishga qarshi dorilar
buyurilishi mumkin.
Jarrohlik:
Ba'zi hollarda gidronefrozni davolashning asosiy sababini tuzatish
uchun jarrohlik talab qilinishi mumkin. Misol uchun, agar tiqilib qolish buyrak tosh
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 13.14/2024
SJIF 2024 = 5.444
Том 3, Выпуск 04, Апрель
204
https://universalpublishings.com
yoki o'simtadan kelib chiqqan bo'lsa, to'siqni olib tashlash uchun jarrohlik kerak
bo'lishi mumkin.
Kuzatuv:
Ba'zi hollarda gidronefroz darhol gidronefrozni davolashni talab
qilmasligi mumkin. Shifokor vaziyatni yomonlashtirmaslik uchun muntazam
ultratovush tekshiruvi bilan kuzatishi mumkin.
Hayot tarzi o'zgarishlar:
Agar gidronefroz buyrak toshlari kabi asosiy
kasallikdan kelib chiqqan bo'lsa, ko'proq suv ichish va ba'zi ovqatlardan voz kechish
kabi turmush tarzini o'zgartirish kelajakdagi hodisalarning oldini olishga yordam
beradi.
Xulosa:
Gidronefroz buyrak to‘qimalarining bosim ostida siydik bilan kengayishi
natijasida uning normal faoliyati buziladigan jiddiy patologiyadir. Kasallik tug‘ma
yoki orttirilgan sabablarga ko‘ra rivojlanishi mumkin. Erta bosqichda simptomlar
bilinmasligi mumkin, ammo kechikkan holatlarda bel sohasida og‘riq, siydik
ajralishining buzilishi va umumiy holsizlik kabi belgilar kuzatiladi.Tashxis qo‘yishda
ultratovush tekshiruvi, kompyuter tomografiya va siydik yo‘llarining kontrastli
rentgenologik tadqiqotlari muhim rol o‘ynaydi. Davolash kasallik darajasi va sababiga
qarab belgilanadi: yengil holatlarda dori vositalari bilan konservativ yondashuv
qo‘llanilsa, og‘ir darajadagi gidronefrozda jarrohlik aralashuvi talab etiladi.Agar
gidronefroz vaqtida aniqlanib, to‘g‘ri davolansa, buyrak funksiyasini tiklash mumkin.
Biroq, kech bosqichlarda buyrak yetishmovchiligiga olib kelishi va buyrakni yo‘qotish
xavfi mavjud. Shu sababli, siydik tizimida har qanday o‘zgarishlar sezilganda
shifokorga murojaat qilish muhimdir.
Foydalanilgan adabiyotlar
1
. O‘zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.
"Gidronefroz"
. Tibbiyot bo‘limi,
Toshkent, 2023.
2.
Wikipedia.
"Gidronefroz"
.
O‘zbekcha
versiya.
URL:
https://uz.wikipedia.org/wiki/Gidronefroz
3.
Apollon kasalxonalari blogi.
"Gidronefroz: Belgilari, Sabablari va
Davolash"
. Apollon Hospital, 2024. URL:
https://www.apollohospitals.com.
4.Pediatrik Nefrologiya
. Muallif: T. K. Mattoo. Springer, 2022.
МЕДИЦИНА, ПЕДАГОГИКА И ТЕХНОЛОГИЯ:
ТЕОРИЯ И ПРАКТИКА
Researchbib Impact factor: 13.14/2024
SJIF 2024 = 5.444
Том 3, Выпуск 04, Апрель
205
https://universalpublishings.com
5.Brenner va Rector’s The Kidney
. Mualliflar: Barry M. Brenner, Ronald H.
Cohen. Elsevier, 11-nashri, 2023.
6.Nephrology and Hypertension: A Companion to Brenner and Rector’s The
Kidney
. Muallif: Barry M. Brenner. Elsevier, 2020.
7.Gidronefroz: Patofiziologiya va Davolash
. Muallif: Jonathan J. Weinberg.
Academic Press, 2021.
