Международная научно
-
практическая конференция
«ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ»
162
VENGER KARP (
CYPRINUS CARPIO
L.) BALI
G‘
INI GEOMEMBRANA
HOVUZIDA YETISHTIRISHNING ISTIQBOLLARI
Temirova Nilufar Tojinorovna
Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar
universitetining Toshkent filiali, q.x.f.f.d., (PhD)
Shaymurodov Nurmomot T
o‘
ychiyevich
Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar
universitetining Toshkent filiali, q.x.f.n., dotsenti
Annotatsiya:
Hovuzga 3500 dona baliqlar solinib, umumiy o
g‘
irligi 135 kg ni
tashkil etdi. Bu k
o‘
rsatkich ya
’
ni 3500 dona baliqlantirish respublikadagi mavjud
an
’
anaviy texnologiyaga k
o‘
ra 1 gektar suv havzasi maydoniga solinadi.
Tadqiqotlarimizda bu k
o‘
rsatkich 0,06 gektarni tashkil etadi. Ya
’
ni bir gektar maydonni
6% dan foydalanib 1 gektar maydonning hosildorligiga erishish rejalashtrilgan.
Shuningdek, ushbu yangi innovatsion texnologiya baliqchilik tarmo
g‘
ida
foydalanilayotgan yer va suv resurslarini katta miqdorda tejash imkonini beradi.
Kalit s
o‘
zlar:
Intensiv, resurs, geomembrana, aerator, livinka, individual,
sermahsul, innovatsion,hovuz, kislorod, dinamikasi.biologik.
Mazkur tadqiqotni biz, Baliqchilik ilmiy-tadqiqot institutining intensiv
hovuzlaridan biri b
o‘
lgan geomembrana hovuzlarida olib bordik. Ilmiy
izlanishlarni davom ettirib, yuqori sifatli (200 grammdan katta) chavoqlar
hamda, tovar baliq b
o‘
lguniga qadar
o‘
stirish maqsadida yetishtirilgan
chavoqlarni ochiq hovuzlarga intensiv
o‘
stirishga
o‘
tkazdik. Ushbu hovuzga
innovatsion ishlanmalar joriy etilgan b
o‘
lib, unga (hovuz yon atrofi va tubiga) suv
resurslarini yerga shimilib ketmasligini oldini olish maqsadida geomembrana
mahsuloti t
o‘
shalgan.
Bundan tashqari, suv resurslaridan oqilona foydalanish maqsadida hovuz
suvini qayta tozalovchi va biologik jihatdan muvozanatlovchi yopiq aylanma suv
ta
’
minoti qurilmasi joriy etilgan. Hovuzga mazkur tadqiqot doirasida aerator
moslamalari
o‘
rnatilgan. Hovuz
o‘
lchamlari 22x35 metrni tashkil etib, baliq
o‘
stirish maydoni 600 m
2
tashkil etadi. Geomembrana hovuz chuqurligi 1,3 dan
1,8 gacha,
o‘
rtacha 1,5 metr. Hovuz suvi doimo aylanib tozalanib turadi va
kechqurun aerator moslamalari ishlab, suvni q
o‘
shimcha kislorod bilan boyitib
boradi (1-rasm). Shuningdek, ushbu hovuzga baliqlar uchun q
o‘
shimcha ozuqa
manbai hisoblangan tirik hashoratlarni tutuvchi moslama
o‘
rnatilgan b
o‘
lib
sinovdan
o‘
tkazildi.
Hovuzga 3500 dona baliqlar solinib, umumiy o
g‘
irligi 135 kg ni tashkil etdi.
Bu k
o‘
rsatkich ya
’
ni 3500 dona baliqlantirish respublikadagi mavjud an
’
anaviy
texnologiyaga k
o‘
ra 1 gektar suv havzasi maydoniga solinadi.Tadqiqotlarimizda
bu k
o‘
rsatkich 0,06 gektarni tashkil etadi. Ya
’
ni bir gektar maydonni 6% dan
Международная научно
-
практическая конференция
«ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ»
163
foydalanib 1 gektar maydonning hosildorligiga erishish rejalashtrilgan.
Shuningdek, ushbu yangi innovatsion texnologiya baliqchilik tarmo
g‘
ida
foydalanilayotgan yer va suv resurslarini katta miqdorda tejash imkonini beradi.
Ushbu texnologiya nafaqat mamlaktimiz balki yaqin q
o‘
shni respublikalarning
baliqchilik tarmo
g‘
i uchun ham innovatsion yangilik hisoblanadi.
1-rasm. Geomembrana hovuzda intensiv usulda Venger karp
bali
g‘
ini yetishtirish
Baliqlarni intensiv
o‘
stirish jarayonida suvdagi kislorod miqdori suv
haroratini
o‘
zgarishi dinamikasi tekshirib borildi (2
–
3-rasmlar).
Baliqlarni intensiv
o‘
stirishda omuxta yem sifati yuqori hamda
balanslashgan b
o‘
lishi zarur. Mazkur tajribadagi baliqlar kuniga 4 mahal mahalliy
omuxta yem hamda “Vitae group” mas’
uliyati cheklangan jamiyati tomonidan
ishlab chiqilgan qora livinka (
Hermetia illuncens)
(Black coldier fly larvae)
tirik
ozuqa organizmi bilan oziqlantirib borildi. Kunlik ozuqa ratsioni baliqning
umumiy biomassasidan 5% miqdorida berib borildi. Havza suvining
gidrokimyoviy k
o‘
rsatkichlari har kuni uch mahal (nazorat kunlari 12 marotaba)
tekshirib borildi (1-jadval).
Международная научно
-
практическая конференция
«ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ»
164
2-rasm. Baliqlarni intensiv
o‘
stirish jarayonida suvdagi kislorod
miqdorining
o‘
zgarish dinamikasi, mg/l.
3-rasm. Baliqlarni intensiv
o‘
stirish jarayonida suv haroratini
o‘
zgarishi
dinamikasi
1-jadval
Baliqlar intensiv usulda
o‘
stirilganda geomembrana havzasi suvining
o‘
rtacha gidrokimyoviy k
o‘
rsatkichlari
K
o‘
rsatkichlar
Texnologik
me
’
yor
Soat
9:00
12:00
16:00
tºC
-
25
26
26,1
pH
7-8
7,43
7,43
7,41
Kislorod O
2
7.0
7,8
9,9
9,4
Nitrit NO
2
0.2
0,002
0,002
0,001
Azot NH
4
1.0
0,2
0,2
0,2
Ammiak NH
3
0.01-0.07
0,05
0,05
0,05
4,8
4,9
5,5
7
9,8
10,5
9,4
6,8
5,5
4,8
4,9
0
2
4
6
8
10
12
4:00:00
6:00:00
8:00:00 10:00:00 12:00:00 14:00:00 16:00:00 20:00:00 22:00:00 0:00:00
2:00:00
K
isl
or
od
Soat
23
23
23,8
24
25
26
26,5
25,5
24,5
23,5
23
21
22
23
24
25
26
27
4:00:00
6:00:00
8:00:00
10:00:00 12:00:00 14:00:00 16:00:00 20:00:00 22:00:00
0:00:00
2:00:00
Su
v
h
ar
or
at
i
Soat
Международная научно
-
практическая конференция
«ПЕРСПЕКТИВЫ КРОЛИКОВОДСТВА: ПРОБЛЕМЫ И РЕШЕНИЯ»
165
Har 15-20 kunda nazorat ovi
o‘
tkazilib, baliqlar
o‘
rtacha o
g‘
irligi aniqlanib
va shunga qarab kunlik ozuqa ratsion berib borildi.
Geomembrana
o‘
stirish havzalariga tashlangan baliqlar boshlang
‘
ich umumiy
biomassasi 135 kg tashkil etgan b
o‘
lsa tajriba yakunida 1138 kg.ni tashkil etdi.
Ozuqa sarfi 1 kg baliq uchun 2.5 kg omuxta yem va 0.9 kg tirik ozuqa (
Hermetia
illuncens)
ishlatildi. Tajriba davomida baliqlarni nobud b
o‘
lishi umumiy sonidan
5% ni tashkil etdi. Baliqlar individual tirik vazni 350-500 g.ni tashkil etdi.
Baliqlarning geomembrana hovuzdagi
o‘
sish k
o‘
rsatkichlari 4-rasmda
keltirilgan.
Shunday qilib, geomembrana hovuzida Venger karp bali
g‘
ini mahalliy
omuxta yem va q
o‘
shimcha qora livinka (
Hermetia illuncens
)
tirik ozuqa
organizmi bilan oziqlantirish ularning individual tirik vaznini 350-500 grammga
oshirish imkoniyatini yaratdi va baliq semizlik darajasini oshirish hisobiga
sermahsul baliq mahsulotlari olishga erishildi.
4-rasm. Baliqlarning geomembrana hovuzdagi
o‘
sish k
o‘
rsatkichlari
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki joriy etilgan geomembrana hovuzda
Venger karp baliqlarini yuqori ti
g‘
izlikda intensiv
o‘
stirish ijobiy samara beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1. Qurbanov R.B., Kamilov B.G.
O‘
zbekiston respublikasi fermer baliqchilik
x
o‘
jaliklarida tovar va chavoq baliqchalar yetishtirishda
o‘
tkaziladigan mavsumiy
texnologik jarayonlarni olib borish b
o‘
yicha tavsiyanoma, T., 2010, B. 2-10.
2.
Халпаев И., Курбанов А.Р., Камилов Б.Г., Каримов Б.К. Рост карпа
(
Cyprinus carpio
L
.) в проточных бассейнах при кормлении комбикормом для
полуинтенсивного карповодства в условиях Узбекистана. Животный мир
Казахстана и сопределных территорий. Материалы.
3. Qurbanov A.R. O
‘
zbekiston sharoitida istiqbolli baliq turlarini
yetishtirish. T., 2021 y.
4. Qurbanov A.R., N.O.Titova. Yopiq aylanma suv ta
’
minoti qurilmasida
baliqlarni urchitish bo
‘
yicha tavsiyanoma. T., 2021 y.
0
200
400
600
800
1000
1200
01.05.2021
01.06.2021
01.07.2021
01.08.2021
01.09.2021
B
al
iq
lar
n
in
g
b
iom
as
sas
i,
k
g
Oylar
