ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1138
MUHANDISLIK GRAFIKASI FANINI O'QITISHDA ZAMONAVIY
METODIKALARNI QO'LLASH VA YETUK MUHANDISLARNI TAYYORLASH
Jurayev Davron Amir o'g'li
Termiz Davlat Muhandislik va Agrotexnalogiyalari Unversteti Muhandislik va kompyuter
grafikasi o'qituvchisi.
Abdurasulov Samar Sanjar o'g'li
Termiz Davlat Muhandislik va Agrotexnalogiya Universiteti Qurilish va irrigatsiya fakulteti Yo'l
muhandisligi talabasi.
https://doi.org/10.5281/zenodo.14956876
Annotatsiya.
Bugungi kunda muhandislik grafikasi fani zamonaviy texnologiyalar va
innovatsion o‘qitish usullari bilan boyitilib, talabalar uchun yanada samarali ta’lim muhitini
yaratishga yo‘naltirilgan. Ushbu maqolada muhandislik grafikasi fanini o‘qitishda
qo‘llanilayotgan ilg‘or pedagogik metodikalar, kompyuter texnologiyalarining o‘rni, 3D
modellashtirish, raqamli dizayn vositalaridan foydalanish imkoniyatlari va muhandislik
ta’limining amaliy ahamiyati yoritiladi. Shuningdek, virtual va kengaytirilgan reallik
texnologiyalarining grafik fanlarni o‘qitishdagi o‘rni ham tahlil qilinadi.
Kalit so‘zlar:
muhandislik grafikasi, zamonaviy metodikalar, 3D modellashtirish, raqamli
dizayn, virtual reallik, kengaytirilgan reallik, loyiha asosida o‘qitish, interaktiv o‘qitish,
muhandislik ta’limi, innovatsion pedagogika.
APPLICATION OF MODERN METHODS IN TEACHING ENGINEERING GRAPHICS
AND TRAINING ADULT ENGINEERS
Abstract.
Today, the discipline of engineering graphics is enriched with modern
technologies and innovative teaching methods, aimed at creating a more effective learning
environment for students. This article discusses advanced pedagogical methods used in teaching
engineering graphics, the role of computer technologies, the possibilities of using 3D modeling,
digital design tools, and the practical significance of engineering education. The role of virtual
and augmented reality technologies in teaching graphic disciplines is also analyzed.
Keywords:
engineering graphics, modern methods, 3D modeling, digital design, virtual
reality, augmented reality, project-based learning, interactive learning, engineering education,
innovative pedagogy.
ПРИМЕНЕНИЕ СОВРЕМЕННЫХ МЕТОДОВ В ПРЕПОДАВАНИИ
ИНЖЕНЕРНОЙ ГРАФИКИ И ПОДГОТОВКЕ ВЗРОСЛЫХ ИНЖЕНЕРОВ
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1139
Аннотация.
Сегодня дисциплина инженерной графики обогащается современными
технологиями и инновационными методами обучения, направленными на создание более
эффективной среды обучения студентов. В статье рассматриваются современные
педагогические методики, используемые при обучении инженерной графике, роль
компьютерных технологий, возможности использования 3D-моделирования, цифровых
средств проектирования, а также практическое значение инженерного образования.
Также будет проанализирована роль технологий виртуальной и дополненной реальности в
преподавании графических наук.
Ключевые слова:
инженерная графика, современные методологии, 3D-
моделирование, цифровое проектирование, виртуальная реальность, дополненная
реальность, проектное обучение, интерактивное обучение, инженерное образование,
инновационная педагогика.
Muhandislik grafikasi fanini samarali o‘qitish uchun zamonaviy metodikalardan
foydalanish talabalar bilimini chuqurlashtirish va ularning muhandislik ko‘nikmalarini
rivojlantirishga yordam beradi. Muhandislik grafikasi amaliyotga asoslangan fanlardan biri, shu
sabbali ham ushbu fanni o‘qitishda interaktiv va amaliy usullardan foydalanish talabalar uchun
juda muhimdir. Bu borada esa bir nechta interaktiv va zamonaviy usullardan yoydalanish mumkin.
Xususan, loyiha asosida o‘qitish metodika orqali nazariy bilimlarni real loyihalar bilan
mustahkamlash imkoniyati yaratiladi. Talabalar ushbu usul yordamida muhandislik grafikasi
fanini o‘zlashtirishda an’anaviy dars shakllaridan farqli ravishda, bevosita amaliy masalalar ustida
ishlash orqali chuqurroq tushuncha hosil qiladilar.
Loyiha asosida o‘qitish usuli talabalarni muayyan muhandislik muammolarini hal qilishga
yo‘naltiradi. Masalan, ularga ma’lum bir mahsulotning chizmasini yaratish, texnik hujjatlarni
tayyorlash yoki murakkab mexanik tuzilmalarning modellarini ishlab chiqish kabi vazifalar
topshirilishi mumkin. Bu jarayonda talabalar jamoaviy yoki individual ravishda tadqiqot olib
borib, real muammolarga yechim topishadi. Natijada, ular nazariy bilimlarni amaliy qo‘llash,
muammolarni tahlil qilish, innovatsion yondashuvlarni ishlab chiqish va texnik tafakkurni
rivojlantirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Bunday o‘qitish metodikasi talabalarni faqatgina tayyor bilimlarni o‘zlashtirish emas, balki
ularni amaliyotda qo‘llashga o‘rgatadi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1140
Muhandislik grafikasi sohasida chizmalarning aniq va tushunarli bo‘lishi muhim
ahamiyatga ega bo‘lgani sababli, talabalar turli muhandislik dasturlaridan foydalangan holda
loyihalar ishlab chiqishadi. Zamonaviy kompyuter dasturlari, jumladan
AutoCAD, SolidWorks,
CATIA
yoki
Fusion 360
kabi vositalardan foydalanish orqali talabalar uch o‘lchovli
modellashtirish ko‘nikmalarini rivojlantiradilar. Bu esa ularning kelajakdagi ish faoliyatida
texnologik yangiliklardan samarali foydalanishiga yordam beradi.
Loyiha asosida o‘qitish usuli mustaqil fikrlash va qaror qabul qilish qobiliyatini ham
rivojlantiradi. Muhandislik sohasida har bir masalaning bir nechta yechimi bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun talabalar turli variantlarni tahlil qilib, eng maqbulini tanlashga o‘rganadilar.
Bu jarayonda ular tanqidiy fikrlash, ijodiy yondashuv va texnik savodxonlik kabi muhim
ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar. Bundan tashqari, jamoaviy loyihalarda ishtirok etish ularning
muloqot ko‘nikmalarini oshirish bilan birga, hamkorlikda ishlash tajribasini ham beradi.
Yana bir zamonaviy metodikalardan biri bu virtual va kengaytirilgan reallik
texnologiyalaridan foydalanishdir. Ushbu innovatsion yondashuv talabalar uchun murakkab grafik
ob’ektlarni interaktiv shaklda o‘rganish va ularni real muhitda sinab ko‘rish imkonini beradi.
An’anaviy chizmalar odatda ikki o‘lchovli tasvir sifatida taqdim etiladi, bu esa ba’zan
talabalar uchun ularning hajm va tuzilishini tushunishda qiyinchilik tug‘dirishi mumkin. Virtual
va kengaytirilgan reallik yordamida esa talabalar ushbu chizmalarni uch o‘lchovli makonda ko‘rib,
ularning tuzilishini chuqurroq o‘rganish imkoniga ega bo‘ladilar. Bu texnologiyalar yordamida
talabalar turli murakkab detallarning tarkibini, o‘lchamlarini va ular qanday ishlashini vizual
tarzda ko‘rishlari mumkin. Masalan, mexanik tuzilmalarning ichki qismlarini o‘rganishda virtual
modellar yordamida har bir detalni alohida ko‘rib chiqish va ularning qanday harakatlanishini
tushunish mumkin. Bu esa nazariy bilimlarni amaliy tushunchaga aylantirishda juda muhimdir.
Shuningdek, virtual va kengaytirilgan reallik texnologiyalari talabalarning texnik
tafakkurini rivojlantirishga xizmat qiladi. Ushbu texnologiyalar yordamida talabalar murakkab
muhandislik muammolarini realistik tarzda tahlil qilish, xatolarni oldindan aniqlash va dizayn
yechimlarini takomillashtirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar. Natijada, o‘quv jarayoni yanada
samarali bo‘lib, talabalar muhandislik grafikasi fanini nafaqat nazariy jihatdan, balki amaliyotda
ham puxta o‘zlashtirish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Uchinchi usul esa interaktiv darsliklar va onlayn platformalardan foydalanish orqali
muhandislik grafikasi fanini o‘qitishdir. Raqamli texnologiyalarning rivojlanishi bilan bir qatorda,
ta’lim jarayonida innovatsion yondashuvlarga ehtiyoj ortib bormoqda.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1141
An’anaviy ta’lim usullaridan farqli ravishda, interaktiv darsliklar va onlayn platformalar
talabalar uchun muhandislik grafikasi bo‘yicha keng qamrovli bilim olish imkoniyatini taqdim
etadi. Elektron darsliklar, video qo‘llanmalar va virtual laboratoriyalar ushbu fanni chuqurroq
o‘rganish va mustahkamlashga yordam beradi.
Virtual laboratoriyalar muhandislik grafikasi fanini o‘rganishda katta ahamiyat kasb etadi.
Ular talabalar uchun nazariy bilimlarni amaliy tajriba orqali mustahkamlashga imkon
yaratadi. Masalan, chizmalarni loyihalash va modellashtirish bo‘yicha interaktiv mashg‘ulotlar
orqali talabalar o‘zlari chizgan grafik obyektlarni uch o‘lchovli shaklda ko‘rishlari va ularning
to‘g‘riligini tekshirishlari mumkin. Shuningdek, bunday platformalar real loyihalar ustida ishlash
va muhandislik muammolariga amaliy yechim topish imkoniyatini ham beradi.
Onlayn platformalar orqali talabalar o‘z bilimlarini sinovdan o‘tkazishlari va o‘zlashtirish
darajasini baholashlari mumkin. Masalan, avtomatlashtirilgan test tizimlari orqali ular o‘z
bilimlarini tekshirish va qaysi mavzularda qo‘shimcha shug‘ullanish zarurligini aniqlash imkoniga
ega bo‘ladilar. Bundan tashqari, onlayn forumlar va muhokama guruhlari talabalarga o‘zaro fikr
almashish, murakkab savollarga javob topish va muhandislik grafikasi bo‘yicha chuqurroq bilim
olishga yordam beradi. Shunday qilib, interaktiv darsliklar va onlayn platformalar muhandislik
grafikasi fanini o‘qitishda ta’lim sifatini oshirishga, talabalar uchun qulay va samarali o‘quv
muhitini yaratishga xizmat qiladi. Ushbu metodlarning qo‘llanilishi orqali talabalar o‘z bilimlarini
mustahkamlash bilan birga, real hayotda qo‘llashga ham tayyor bo‘ladilar.
Muhandislik grafikasi fanini o‘qitishda interaktiv darsliklar va onlayn platformalardan
foydalanish zamonaviy ta’limning ajralmas qismiga aylanib bormoqda. An’anaviy ta’lim
usullaridan farqli ravishda, elektron darsliklar, virtual laboratoriyalar va avtomatlashtirilgan test
tizimlari talabalar uchun yanada qulay va samarali o‘quv muhitini yaratishga xizmat qiladi. Bu
metodlar o‘quv jarayonini interaktiv va qiziqarli qilish bilan birga, talabalar mustaqil ta’lim olish
imkoniyatiga ham ega bo‘ladilar.
Xulosa qilib aytganda
, interaktiv ta’lim texnologiyalaridan foydalanish muhandislik
grafikasi fanini o‘qitishda samaradorlikni oshirish bilan birga, talabalar ijodiy fikrlashini
rivojlantirishga va ularning amaliy ko‘nikmalarini mustahkamlashga xizmat qiladi. Ushbu
metodlar ta’lim tizimini yanada innovatsion, moslashuvchan va raqamli texnologiyalarga
asoslangan holda rivojlantirish uchun keng imkoniyatlar yaratadi.
ISSN:
2181-3906
2025
International scientific journal
«MODERN SCIENCE АND RESEARCH»
VOLUME 4 / ISSUE 2 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ
1142
REFERENCES
1.
Sh. D. Dilshodbekov, A.A. Abdulxatov. "Muhandislik grafikasi fanlarini o’qitishda
zamonaviy grafik dasturlardan foydalanish metodikasi” Scientific progress, vol. 3, no. 3,
2022, pp. 7-14.
2.
Emelyanova I.V., Emelyanov N.V. CAD-CAE technologies in the design of automated
machine-tool systems // Computer technologies in science, practice and education.
Proceedings of All-Russian interuniversity scientific-practical conference. Samara,
SamSTU. 2005. - P. 139-143.
3.
Usmonov B.Sh., Dadaboeva D.I. NX is an integrated solution for product design,
development
and
production.
Scientific
progress,
2
(1),
2021
825-834.
https://cyberleninka.ru/article/n/nx-eto-integrirovannoe-reshenie-dlya-proektirovaniya-
produktov-razrabotka-i-proizvodstvo
4.
Kukiev, B., O‘g‘li, A. N. N. & Shaydulloyevich, B. Q., (2019). Technology for creating
images in autocad. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences,
7 (12), 49-54. 4.
