Barcha maqolalar

104 35

РОЛЬ МОРФОМЕТРИЧЕСКИХ ПАРАМЕТРОВ ГЛАЗНОГО ДНА В ДИАГНОСТИКЕ САХАРНОГО ДИАБЕТА

Ирода Абдурахманова, Гулжамол Одилова , Сергей Янченко
РОЛЬ МОРФОМЕТРИЧЕСКИХ ПАРАМЕТРОВ ГЛАЗНОГО ДНА В ДИАГНОСТИКЕ САХАРНОГО ДИАБЕТА
128-130 59 0

Публичные услуги в Казахстане, Кыргызстане и Узбекистане: сравнительный анализ и пути развития

Nikita Jukov
В данной работе проводится сравнительный анализ института публичных услуг в странах Центральной Азии (Казахстан, Кыргызстан, Узбекистан). Особое внимание уделяется изучению законодательной базы, принципов и механизмов предоставления публичных услуг, а также выявлению проблем и перспектив развития данной сферы. В исследовании используются методы сравнительного правового анализа и анализа нормативно-правовых актов, регулирующих деятельность государственных органов и учреждений, предоставляющих публичные услуги.
71-75 72 0

Проблемы достижения уровня мировых стандартов в процессе обучения предметов этики и эстетики

Л Мухамеджанова

Всем известно, что сегодня большинство развитых стран мира отдают предпочтение образованию. Сегодня сама жизнь требует от нас получения современных знаний, а также синтезирование накопленного мирового опыта. В наши дни мировое сообщество определяет содержание нового образования, разрабатываются и внедряются новейшие технологии обучения, постоянно совершенствуется образовательный процесс. Этому способствуют многие важные факторы: всевозрастающий объем знаний, умений и навыков. Кроме того, мировому образованию необходимо соответствовать новому уровню производства, науки, культуры. А значит, обновление системы образования является актуальной, неизбежной задачей.

26-29 94 0

Применение интернета вещей в развитие агрологистических услуг

Дилором Акбарова
Данная статья посвящена применению Интернета вещей в развитии геологических служб. В частности, в нем раскрывается концепция «Интернета вещей», описываются уровни цепочек поставок продуктов питания, определяется роль Интернета вещей в обеспечении безопасности сотрудников, оптимизации, отслеживании и доставке. В заключение автор приводит анализ использования Интернета вещей, а также недостатков, связанных с внедрением Интернета вещей
1020-1023 87 27

ОСОБЕННОСТИ РАССЛЕДОВАНИЯ ПРЕСТУПЛЕНИЙ, СВЯЗАННЫХ С НЕЗАКОННЫМ ОБРАЩЕНИЕМ С НАРКОТИЧЕСКИМИ СРЕДСТВАМИ И ПСИХОТРОПНЫМИ ВЕЩЕСТВАМИ

Нурмухаммад Туйчиев
классификация общественно опасных деяний, относящихся к незаконному обращению запрещенных уголовным законодательством Республики Узбекистан наркотических средств. В данной статье подробно освещаются наркомания среди несовершеннолетних, ее негативные последствия, деятельность по борьбе с наркобизнесом и профилактике преступлений, связанных с незаконным обращением, и прочные правовые основы, разработанные в нашей стране.
241-244 83 0

Оptik аlоqа tizimlаridа spektrаl zichlikni оshirishning yаngi usullаri

Оybek Аsrоrоv, Mаdinа Husenоvа

Hozirgi zamon axborot-kommunikatsiya texnologiyalari uzatish sig‘imining sezilarli darajada oshishini talab qilmoqda. Optik aloqa tizimlarida spektral zichlikni oshirish muammosi turli modulyatsiya, multiplexing va signalni kodlash texnologiyalari yordamida yechilmoqda. Ushbu maqolada WDM, OFDM, SDM texnologiyalari asosida spektral zichlikni oshirish usullari tahlil qilinadi. Modellashtirish natijalari, grafik va statistik tahlillar keltiriladi.

431-433 55 0

Некоторые вопросы формирования информационной культуры личности

Азим Тургунов

Глубинные процессы обновления общества, происходящие в настоящее время в Узбекистане, ставят новые проблемы и задачи перед обществом и государством. Среди которых одно из важных местотводиться проблеме обеспечения информационно-психологической безопасности, так как значительное увеличение информационного потока,девальвация нравственных ценностей в обществе вызвали негативные процессы манипулирования информацией, и усилило угрозы информационнопсихологической безопасности населения и особенно молодёжи.

1-31 88 0

Мустақиллик йилларида Ўзбекистон ва Тожикистон Республикалари ўртасидаги маданий алоқалар

Хайриддин Низомов

Тадқиқот объекти: 1991-2007 йилларда Ўзбекистон Республикаси билан Тожикистон Республикаси ўртасидаги маданий ҳамкорлик.
Ишнинг мақсади: янги манбалар таҳлили асосида Ўзбекистон Республикасининг Тожикистон билан маданий ҳамкорлиги ривожланишининг муҳим тенденциялари фаолиятида қўлланилган шакл ва усулларни комплекс тахдил қилиш.
Тадқиқот усуллари: тарихий, тизимли, қиёсий, статистик таҳлил ва бошқалар.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: диссертацияда илк бор архив хужжатлари асосида Ўзбекистон Республикасининг Тожикистон билан маданий ҳамкорлиги (1991-2007 йй.) комплекс ўрганилди. Тадқиқотнинг илмий янгилиги шундаки, диссертацияда келтирилган манбаларнинг кўпчилиги илмий муомалага биринчи бор киритилди.
Амалий ахамияти: диссертацияда келтирилган маълумотлар, чиқарилган илмий хулосалар мамлакатимизнинг ташқи сиёсати ва халқаро ҳамкорлиги масалаларида Ўзбекистон ва Тожикистон ўртасида ўзаро манфаатли алоқаларни ривожлантиришга хизмат килади.
Татбиқ этилиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: тадқиқотнинг асосий натижалари ва гоялари диссертант томонидан чоп этилган 5 та илмий мақола ва 8 та илмий конференциялар тезисида ўз аксини топган.
Қўлланиш сохаси: илмий тадкикот ишларида, таълим сохаси, хусусан Ўзбекистоннинг энг янги тарихидан дарслик ва ўкув қўлланмалар тайёрлаш жараёнида фойдаланиш мумкин.

1-50 178 0

Мустақиллик даврида Ўзбекистон дипломатиясининг шаклланиши ва ривожланиши

Дурбек Сайфуллаев

Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурати. Дипломатия давлат ташқи сиёсатини амалга оширишнинг ўзига хос мухим воситаси бўлиб, у оркали мамлакатнинг ташки сиёсий ва иқтисодий манфаатлари таъминланади ҳамда ҳимоя қилинади. XX аср охири - XXI аср бошига келиб глобаллашув жараёнлари авж олган даврда кўп кутбли тартиботнинг шаклланиши нихоятда мураккаб кечмокда. Бир томондан, инсониятнинг ривожланиш имкониятлари мислсиз равишда ортган бўлса, иккинчи томондан, сиёсий, иқтисодий, молиявий, ғоявий ва бошқа соҳаларда халқаро, минтақалараро зиддиятларнинг кескинлашуви кузатилмокда. «Бунинг окибатида тинчлик ва баркарорликка рахна солаётган, моҳияти ва кўламига кўра трансмиллий хусусиятга эга турли хатти-харакатлар содир этилмокда»1. Бу ҳол дипломатия олдида турган вазифалар ҳажми ва масъулиятининг беқиёс даражада ортиб кетишига шароит яратмокда.
Ўзбекистон дипломатияси мамлакатимиз тарақкиётининг халқаро шарт-шароитларини таъминлашнинг етакчи сиёсий института сифатида замонавий мезонлар асосида шаклланиб борди ва тадрижий равишда ривожланмокда. Республикамиз Конституциясида мамлакат ташқи сиёсати давлатларнинг суверен тенглиги, куч ишлатмаслик ёки куч билан тахдид қилмаслик, чегараларнинг дахлсизлиги, низоларни тинч йўл билан ҳал этиш, бошқа давлатларнинг ички ишларига аралашмаслик принципларига ҳамда халкаро ҳуқуқнинг умум эътироф этган бошқа қоида ва нормаларига асосланиши таъкидланган2. Ўзбекистон дипломатиясининг минтақавий ва глобал хавфсизликни таъминлаш борасидаги дипломатии саъй-ҳаракатлари дунёнинг нуфузли халқаро ташкилот ва давлатлари томонидан муносиб тарзда эътироф этилди. Шу боис Ўзбекистон дипломатиясининг шаклланиши ва ривожланишини ўрганиш ҳозирги тарих фани олдида турган долзарб вазифалардан биридир.
XX аср охирларида собик Иттифоқ худудида янги мустақил давлатлар пайдо бўлиши билан халкаро муносабатлар тизимида жиддий ижобий ва салбий ўзгаришлар юз берди. Бу эса, ўз навбатида, ушбу давлатларнинг халкаро ҳамжамиятга интеграцияси жараёнида акс этди. Ўзбекистон каби ёш давлатлар дипломатии фаолиятини ташкил этишда, халкаро майдонда ўз миллий манфаатларини химоя кила олишларида муайян кийинчиликларга дун келишди. Шундан келиб чиққан ҳолда, ана шу тарихий даврни тавсифловчи хусусиятларни тахдил килиш, илмий асосланган хулосалар чиқариш долзарб илмий вазифа ҳисобланади.
Ушбу диссертация «Ўзбекистон Республикасининг дипломатия ходимлари учун дипломатия даража ва мартабаларини белгилаш тўғрисида»ги (1992 йил 3 июль), «Ўзбекистон Республикасининг Ташқи сиёсий фаолияти концепциясини тасдиқлаш тўғрисида»ги (2012 йил 10 сентябрь) Узбекистан Республикаси қонунлари, Узбекистан Республикаси Президентининг «Узбекистан Республикасида Ташки ишлар вазирлигининг фаолиятини ташкил этиш ва такомиллаштириш масалалари тўғрисида»ги (1994 йил 25 февраль), «Узбекистан Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида»ги (2017 йил 7 февраль) фармонлари хамда «"Узбекистан Республикаси Фанлар академияси хузурида Ўзбекистоннинг энг янги тарихи бўйича Жамоатчилик кенгаши фаолиятини ташкил этиш тўғрисида»ги (2017 йил 30 июнь) қарори, шунингдек соҳага оид бошқа норматив-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишга муайян даражада хизмат қилади.
Тадқиқотнинг мақсади мустақиллик даврида Узбекистан дипломатиясининг шаклланиш эволюцияси ва ривожланиш тамойилларини очиб беришдан иборат.
Диссертация тадқиқотининг илмий янгилиги қуйидагиларда кўринади:
мустақиллик даврида Ўзбекистон дипломатияси шаклланиши ва ривожланишининг босқичлари, принциплари, назарий-концептуал асослари ва устувор стратегии йўналишлари тарихий жиҳатдан тизимли равишда очиб берилди;
Ўзбекистон Республикаси томонидан мамлакат ташқи сиёсатини фаол амалга оширишда парламент дипломатияси, иктисодий дипломатия, минтақавий дипломатия каби дипломатии воситалардан самарали фойдаланилганлиги аниқланди;
мамлакатда дипломатик кадрлар тайёрлаш тизимининг шаклланиши ва ривожланиши таълим тизимида ўтказилган ислоҳотлар билан узвий тарзда кўриб чиқилди ҳамда бу борада мавжуд муаммолар кўрсатиб берилди;
Марказий Осиёда минтақавий муаммоларни тинч йўл билан ҳал этишдаги ташаббуслар, минтақада ядродан холи макон шакллантириш бўйича Ўзбекистоннинг дипломатик ёндашувлари тарихий жиҳатдан аниқланди.
Хулоса
Тадкиқот натижасида қуйидаги хулосаларга келинди:
1. Мустакиллик йилларида Узбекистан Республикаси дипломатияси мамлакат тарақкиёти учун халкаро шарт-шароитларни таъминловчи етакчи сиёсий институт сифатида замонавий мезонлар асосида шаклланди. Бу жараён глобал ва минтақавий хусусиятга эта ташқи сиёсий омиллар таъсирида, шунингдек бир ижтимоий-сиёсий тизимдан бошкасига ўтиш шароитида юз берди. Ташқи сиёсатда янги тизимни шакллантиришнинг асосий стратегияси сифатида демократок кадриятларга ва замонавий цивилизациянинг устун жиҳатларига асосланган тинчликпарвар стратегия танланди. Узбекистан дипломатияси мамлакатни жаҳон ҳамжамиятининг тенг ҳукукли аъзоси даражасига кўтариш, халкаро муносабатларнинг тенг хукукли иштирокчиси ва субъектига айлантириш мақсадларига йўналтирилди.
2. Глобаллашув жараёнлари туфайли халқаро муносабатлар характери ва геосиёсий вазиятдаги ўзгаришлар, халқаро сиёсатдаги мураккаблашувлар дипломатия соҳаси анъанавий таркибий тузилишининг жиддий ўзгаришига сабаб бўлди. Шунга қарамай, дипломатия давлат ташқи сиёсатини амалга оширишнинг мураккаб усули, шунингдек давлатнинг халқаро муносабатларда халкаро ҳукуқ ва тегишли тартиботлар асосида кафолатланган ва тенг ҳуқуқли тарзда иштирок этишига имкон берадиган кўп томонлама механизм сифатида ўз ролини нафақат саклаб колгани, балки такомиллаштириб бораётгани ҳам кузатилмокда.
Шуни ҳисобга олиб, дипломатия турли тарихий даврларда унга таъсир кўрсатадиган омиллар билан бирга жараён, тарихий ҳодиса сифатида ташқи сиёсат ва халқаро муносабатлар доирасида ишлаб чикилган усул ва воситалар, назарий концепция ва йўналишлар доирасида олиб борилган тадқиқот ва мактаблар билан ҳам боғлиқлиги исботланди. Бунда реализм, институционализм, либерализм сингари классик концепциялар билан бир каторда, ноклассик назариялар, яъни неомарксизм, Франция социологик мактаби, конструктивизм каби «мактаб»лар доирасида хам ўрганилишини алоҳида кайд этиш лозим. Шу билан бирга, дипломатия ахборот воситалари, нотиклик санъати хамда ҳукукшуносликка асосланган илмий-тахлилий ёндашув ва усулларни ўзига сингдирган ҳолда ривожланишнинг узок тарихий йўлини босиб ўтди.
3. Минтакавий дипломатиянинг янада ривожланиши Марказий Осиёда тинчлик, баркарорлик ҳамда фаровонликни таъминлашнинг энг мухим шартидир. Ўзбекистон дипломатиясининг устувор йўналишларидан бири глобал даражадаги баркарорлик ва тинчликни сақлаш бўйича халкаро ҳамкорликни ривожлантиришдир. Кўп томонлама минтакавий дипломатия Марказий Осиёдаги хавфсизлик ва баркарорликка хамда глобал микёсдаги геосиёсий жараёнларнинг умумий ҳолатига салбий таъсир этиши мумкин бўлган вазиятларни тахлил килиш асосига курилган.
Шунингдек, Марказий Осиёда узок вақт давомида шаклланган ва турли омиллар таъсирида янгидан вужудга келган минтакавий муаммолар минтакавий дипломатияни янада ривожлантиришни долзарб вазифага айлантирди. Ўзбекистон ташаббуси билан Марказий Осиёнинг ядро куролидан холи ҳудуд деб эълон қилиниши ва минтақамизда ядровий куроллар таркалишининг олдини олиш борасида эришилган амалий натижалар Ўзбекистон дипломатиясининг салмоқли ютуғи бўлди.
4. Халкаро глобаллашувнинг чукурлашуви ва мураккаб тарзда кечаётган янги дунёвий тартиботнинг шаклланиши шароитида, шунингдек кудратли давлатларнинг жахонда геосиёсий етакчилик килиш борасидаги уринишлари тобора авж олаётган ҳозирги вазиятда Ўзбекистон дипломатиясининг тактик ва стратегик имкониятларини муттасил такомиллаштириб бориш хал қилувчи аҳамиятга эга бўлди. Ўзбекистон Республикаси дипломатиясининг етакчи мақсад ва вазифалари таркибида глобал даражадаги беқарорликлар туфайли вужудга келиш эҳтимоли бўлган тахдидларга нисбатан олдини олиш чораларипи кўриш лаёқатипи ошириб бориш вазифалари бажарилди. Натижада мамлакат дипломатияси фаолиятининг самарадорлиги сезиларли даражада ошди.
5. Ўзбекистон дипломатияси нисбатан қисқа тарихий давр ичида замонавий, айни вақтда мураккаб халкаро муносабат ва жараёнларнинг турли сценарийларига нисбатан давлатимизнинг туб манфаат ва эҳтиёжларидан келиб чикиб, мутаносиб жавоб қайтариш салоҳиятига эта бўлди. Бу замонавий Ўзбекистон дипломатиясида ташки сиёсат ва халкаро муносабатларда реалистик ёндашувнинг устун келганлигидан далолат беради. Айнан реалистик ёндашув мамлакатимиз миллий манфаатларини рўёбга чикаришнинг, хавфсизлик ва баркарорликнинг хамда дунё миқёсидаги мунозарали муаммоларни ҳал этишнинг етакчи омили бўлиб хизмат килмокда.
Тадкиқот натижалари куйидаги назарий, методологик, амалий, хамда концептуал стратегик ахамиятга эга таклиф ва тавсияларни ишлаб чиқиш имконини берди:
Тадкиқот натижалари қуйидаги назарий, методологии, амалий, ҳамда концептуал стратегии аҳамиятга эга таилиф ва тавсияларни ишлаб чиииш имионини берди:
1. Халнаро муносабатлар ва халқаро сиёсатнинг ўзгариб бораётганлигини инобатга олиб ва бунинг салбий жиҳатларининг олдини олиш, иелажаида давлат манфаатларини дипломатии восита ва усуллар ёрдамида ҳимоя нилишни янада нучайтириш мақсадида, илмий, тахдилий ишланмалар ва амалий хулосалар тайёрлаб берувчи нодавлат ва тахдилий мариазларнинг эришган натижалари ва фаолиятидаги муаммоларни ўрганиш асосида уларнинг истиқболдаги вазифаларини белгилаб олиш мақсадга мувофиидир. Шу боис давлат ва жамият институтларининг имиониятларидан онилона фойдаланувчи миллий дастур ишлаб чинилиши бугунги долзарб вазифадир.
2. Халнаро муносабатлар, ташқи сиёсат ва дипломатия сохасида олиб борилаётган таднинотларни чуқурлаштириш ва сифатини ошириш мансадида тарих, интисодиёт, сиёсатшунослин, социология, ҳуқуқшунослин ва бошқа фанлар доирасида фанлараро илмий ишланмаларни иўпайтириш муҳим.
3. Ижтимоий, сиёсий йўналишдаги олий таълим муассасаларида «Ўзбеиистонда дипломатия тарихи ва методологияси», «Сиёсий жараёнларда ахборот технологиялари», «Ташни сиёсат ва дипломатии фаолиятда ахборот технологиялари» фанларини ииритиш ҳамда бу йўналишларда баиалавриат ва магистуратурада мутахассислар тайёрлашни йўлга нўйиш мақсадга мувофиқ.
4. Узбенистон иқтисодиётига хорижий инвестициялар жалб этилишини хамда миллий махсулотлар эиспортини жадаллаштириш, мамлаиатимизнинг бу сохадаги нуфузини ошириш ва хорижий хамнорларни миллий иқтисодиётдаги преференциялар билан таништириш мақсадида тегишли давлат ташнилотлари фаолиятида интисодий дипломатияга урғу бериш зарур. Бунинг учун, биринчи навбатда, Ўзбеиистон Республииаси Ташқи ишлар вазирлиги тариибида иқтисодий дипломатия масалалари бўйича алоҳида департамент ташиил этиш мақсадга мувофин бўлади.

97 48

МОРФОЛОГИЯ ТИМУСА У ДЕТЕЙ С ЭКСТРЕМАЛЬНО НИЗКОЙ МАССОЙ ТЕЛА

Феруз Собиров, Мадинабону Олимова
Данное исследование посвящено изучению морфологии тимуса у детей с экстремально низкой массой тела. В работе рассматривается значение тимуса для иммунной системы, а также связь между массой тела и морфологией этого органа. В первой части работы представлена информация о тимусе, его анатомических особенностях и функциях в организме. Далее рассматривается проблема экстремально низкой массы тела у детей, включая определение, причины и влияние на здоровье. Особое внимание уделено исследованиям морфологии тимуса у детей с экстремально низкой массой тела, представлены методы и результаты исследований, а также возможные практические рекомендации для улучшения состояния тимуса у данной категории детей. Работа завершается заключением, в котором подводятся итоги и обобщаются основные результаты исследования. Полученные выводы могут быть полезны для понимания влияния экстремально низкой массы тела на морфологию тимуса и разработки методов коррекции этого состояния.
225-229 87 0

Модели межкультурной коммуникации в образовании

N Xaydarova, Erkeayym Axmedova
Статья анализирует модели межкультурной коммуникации в образовании в условиях глобализации. Выделяются три уровня взаимодействия (микро-, мезо- и макроуровень), подчеркивающие важность толерантности и межкультурной компетентности. Описаны методы развития навыков межкультурной коммуникации, такие как кросс-культурные тренинги и языковая подготовка. Приведены примеры исследований, подтверждающих улучшение взаимодействия в образовательной среде, а также роль преподавателей в создании уважения к культурному разнообразию.
208-209 118 0

Мифологик тафаккур ривожининг ижтимоий асослари

Муҳриддин Усманов

Фан тараққиёти замонавий мифологизация, уни тадқиқ қилишнинг янги усуллари, шаклларини кашф қилиш заруратини намоён қилмоқда. Шу сабабли бизнинг фикримизча замонавий мифология ва унинг аҳамияти тўғрисида мулоҳаза юритиш аҳамияти жиҳатдан ўринли. Мазкур тушунчани ижтимиоий жараёнлар маҳсули сифатида тадбиқ қилган ҳолда фикр юритар эканмиз, ўз навбатида у қатор ижтимоий ва психологик омилларга, жумладан, шахсининг ўзига хослигига ҳам боғлиқ. Мазкур жараён айниқса, иккиламчи мифологизация, яъни бадиий асарларни экранлаштиришда яққол кўзга ташланади. Мифологизация жараёни тафаккур тарзи билан бевосита боғланган бўлади.

1-24 111 0

Маҳмуд Замахшарий «Асос-ул-балоға» асарининг манбашунослик тадқиқи

Нигора Сулаймонова

Тадқиқот объекти: Махмуд Замахшарийнинг «Асос-ул-балоға» асари.
Ишнинг мақсади: Махмуд Замахшарий «Асос-ул-балоға» асарининг таркибий тахлилини амалга ошириш ҳамда унинг қўлёзма ва босма нашрларини манбашунослик жиҳатдан тадкик килиш.
Тадқиқот усули: тавсифий, тарихий-қиёсий ва статистик методлар.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: «Асос-ул-балоға» асари илк бор манбашунослик нуктаи назаридан ўрганилди; асарнинг дунё фондларида сакланаётган қўлёзма ва нашр нусхалари аниқланди ва манбашунослик ишловидан ўтказилди; «Асос-ул-балоға» асарининг таркибий тахдили амалга оширилди; «Асос-ул-балоға»га асос бўлган манбалар аниқланди ва улар тахдил этилди.
Амалий ахамияти: мазкур иш Махмуд Замахшарийнинг илмий меросини ўрганишда, унинг лексикографик фаолиятини тахлил қилишда янги илмий изланишларга ёрдам беради. Диссертация олий таълим муассасаларида адабий манбашунослик ва матншунослик, араб тилшунослиги тарихи, араб луғатшунослиги бўйича дарслик, ўкув қўлланма, методик тавсиялар, ўкув дастурлари яратиш, луғатлар тузиш, талабаларга махсус курслардан маъруза матнлари тайёрлашда муҳим манба бўлади.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: диссертация мавзуси юзасидан 13 та илмий макола эълон қилинган.
Қўлланиш (фойдаланиш) сохаси: адабий манбашунослик ва матншунослик, араб манбашунослиги, тилшунослик, араб тилшунослиги тарихи, араб луғатшунослиги.

191-195 106 0

Марказий осиёлик мутафаккирлар маънавий меросида ахлоқий қадриятлар талқини

Д Пулатова

Бугунги кунда мамлакатимизнинг барча соҳаларида, хусусан илм-фан, маданият, таълим соҳасидаги ислоҳотлар, кенг кўламли демократик ўзгаришлар орқали янгиланаётган Узбекистан, ўз олдига Учинчи Ренессанс - ижтимоий-иқтисодий, маънавий-маданий юксалиш пойдеворини яратишни мақсад қилиб қўйди. Узбекистон Республикаси Президента Ш.М. Мирзиёев Уқитувчи ва мураббийлар кунига бағишланган тантанали маросимдаги нутқида Учинчи Ренессанснинг мазмун-моҳиятига эътибор қаратиб: “Тарихга назар солсак, Буюк ипак йўлининг чорраҳасида жойлашган она заминимиз азалдан юксак цивилизация ва маданият ўчоқларидан бири бўлганини кўрамиз. Халқимизнинг бой илмий-маданий мероси, тошга муҳрланган қадимий ёзувлар, бебаҳо меъморий обидалар, нодир қўлёзмалар, турли осори атиқалар давлатчилик тарихимизнинг уч минг йиллик теран илдизларидан далолат беради” [1], - деб таъкидлади. Шунингдек бой маънавий меросимизни тадқиқ этиш методологииясини ишлаб чиқиш ҳамда унинг мазмун моҳиятини халқимизга, айниқса ёшларга тушунарли тилда етказиб бериш масалаларига алоҳида эътибор қаратди.

1-63 33 0

Марказий Осиёдаги минтақавий ҳамкорлик жараёнларида Ўзбекистон манфаатлари

Ойбек Сирожов

Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурати. Минтакавий ҳамкорлик жаҳон мамлакатлари тараққиётининг муҳим омилларидан бири сифатида умуминсоний қадрият даражасида амал қилиб келмокда. Шунинг билан бирга мамлакатлар ва халклар ўртасидаги турли зиддиятларнинг ечими хам ўзаро манфаатларни мувозанатлаштирувчи хамкорликни вужудга келтириш, уни изчиллик билан такомиллаштириб бориш билан боғлик. Жаҳонда кечаётган ўзгаришлар шиддати хамкорликни мустахкамлашнинг оптимал йўналишларини излаб топиш ва уни мамлакатлар тараккиётига йўналтириш масалаларини сиёсий жиҳатдан ўрганишни талаб этмокда.
Дунёда минтакавий хамкорликни ривожлантириш учун унта боғлиқ ижтимоий-сиёсий омиллардан самарали фойдаланиш серқирра ва мураккаб вазифа бўлиб, унинг илмий ечими бугунги кунга қадар тўлиқ асослаб берилмаган. Бу, ўз навбатида, ҳамкорликнинг муҳим соҳаси ва кўп жихатдан унинг характерини белгиловчи манфаатдорликни ривожлантириш механизмларини такомиллаштириш, сиёсий иродани кучайтириш каби масалаларда ўз ечимини кутаётган айрим муаммолар мавжудлигига бориб такалади. Шундан келиб чиқиб ривожланган минтақаларда ҳамкорликнинг намоён бўлиши, даражалари, мезонлари, шаклланиши ва ривожланиш механизмлари каби масалаларига алоҳида эътибор қаратилмокда.
Бугунги кунда минтакавий ҳамкорлик ташки сиёсатимизнинг муҳим йўналиши ҳисобланиб, бу борада эътиборга молик тажриба тўпланди. Жумладан, Қирғизистон билан чегара ҳудудларида ишонч чоралари бўйича Битам (2017), Туркманистон билан Стратегик шериклик тўғрисидаги Шартнома (2017),Туркманистон, Узбекистан ва Қозоғистон Республикалари ўртасида уч давлатнинг давлат чегаралари туташган нуқтаси тўғрисидаги Шартнома (2017)имзоланди.Мамлакатимизнинг бундай ташаббуслари минтақада тинчлик ва баркарорликни таъминлашда, икки томонлама хамкорликни ривожлантиришда муҳим аҳамият касб этади. Узбекистан Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегиясида «икки ва кўп томонлама шакллардаги ташаббусларни, шу жумладан ўзаро хамкорликни кенгайтириш, минтакавий хавфсизлик ва баркарорликни таъминлаш масалалари бўйича ташаббусларни илгари суриш»1 устувор йўналишлари белгиланди. Шу боис, жумладан, минтақамиздаги хамкорлик жараёнларига дойр кенг кўламли илмий-тадқиқотларга зарурият мавжуд.
Ўзбекистон Республикасининг 2012 йил 10 сентябрдаги ЎРҚ-330-сон «Ўзбекистон Республикаси ташки сиёсий фаолият концепциясини тасдиклаш тўғрисида»ги Қонуни ва Узбекистан Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги ПФ-4947-сон «Узбекистан Республикасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар стратегияси тўғрисида»ги Фармони, «Марказий Осиё: ягона тарих ва умумий келажак, баркарор ривожланиш ва таракқиёт йўлидаги ҳамкорлик» мавзусидаги халқаро конференцияда сўзлаган нутки ҳамда мавзуга оид бошка норматив-хукукий хужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишга мазкур диссертация муайян даражада хизмат қилади.
Тадқиқотнинг мақсади Марказий Осиёдаги ҳамкорлик жараёнларида "Узбекистан манфаатларининг сиёсий хусусиятларини очиб бериш ҳамда минтақавий ҳамкорликни ривожлантиришга доир илмий асосланган таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
«ҳамкорлик», «икки томонлама ҳамкорлик», «кўп томонлама хамкорлик», «минтакавий хамкорлик», тушунчалари сиёсий-назарий жиҳатдан тавсифланиб, уларнинг давлатлараро муносабатларни ривожлантириш механизмы сифатидаги мақоми аникланган;
жаҳонда кечаётган жадал ўзгаришлар ва турли зиддиятлар шароитида давлатлараро муносабатларда нафакат интеграция балки, кўп томонлама ҳамкорлик ҳам уларнинг барқарор ривожланишини таъминлайдиган мухим омил эканлиги очиб берилган;
Марказий Осиёда Ўзбекистон манфаатларини (транспорт-коммуникация тизимида, Марказий Осиё бозорида ўз ўрнига эга бўлиш ва минтақадаги мавжуд табиий бойликларни дунё бозорига олиб чикиш; қўшнилар билан якин денгиз йўлига чиқиш борасида ҳамкорлик) амалга ошириш омиллари (Буюк ипак йўлини қайта тиклаш, Ўзбекистон чегаралари орқали минтақадаги барча давлатларни боғлаб туриши) илмий асосланган;
минтақадаги ҳамкорликни мустаҳкамлашда ўзаро тенглик ва манфаатдорликка асосланган сиёсатни амалга ошириш имкониятлари (энергия ресурсларини биргаликда кайта ишлаш, минтакавий туризмни ривожлантириш, халқ дипломатиясини кучайтириш)кўрсатибберилган;
минтақавий хамкорликни ривожлантиришда минтақа ёшларини фаоллаштириш механизмлари (ёшлар ташкилотлари ўртасида минтақавий ҳамкорлик битимларини имзолаш, Марказий Осиё Ёшлар Ассоциациясини тузиш) ишлаб чиқилган.
Хулосалар
«Марказий Осиёдаги минтакавий хамкорлик жараёнларида Ўзбекистон манфаатлари» мавзусидаги докторлик диссертацияси бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижасида куйидаги хулосалар такдим этилди:
1. Бугун биз аждодларимиз тажрибалари ва минтака давлатлари имкониятларидан унумли фойдаланган холда, Марказий Осиёда минтакавий яхлитликни вужудга келтиришимиз зарур. Бундай яхлитлик минтакавий хамкорлик оркали рўёбга чикиб, минтакани ва унда жойлашган давлатларнинг обрў-эътиборини оширади ва халқаро майдонда ривожланган давлатлар қаторидан ўрин олишига кўмаклашади.
2. Ўзбекистон минтакавий хамкорлик жараёнларидан манфаатдор. Мамлакатимиз ташки сиёсатда прагматик сиёсат олиб бориб, минтакавий хамкорлик жараёнлари ривожига хизмат қилаётган бўлса, ички сиёсатда, Президентимиз Шавкат Мирзиёев томонидан илгари сурилган Ҳаракатлар стратегияси асосида тараққиёт йўлидан одимламокда. Давлатимизнинг миллатлараро муносабатларни такомиллаштириш борасидаги тажрибасини қўшни давлатларга хам тавсия этиш мумкин.
3. Минтақа тарақкиётида ташқи омиллардан кўра ички омиллар, яъни минтака давлатларининг ички имкониятлари ва улардан нечоғлик самарали фойдаланиш кўпрок ахамият касб этади. Минтака ривожида шу ҳудудда жойлашган хар бир давлатнинг улуши бор. Бугунги кунда хам мамлакатимиз бу масалада ташаббус кўрсатмокда.
4. Муаммоларни ҳал қилиш орқали ҳамкорликка эмас хамкорлик орқали муаммоларни бартараф этиш тамойилига амал қилиш кўпрок наф беради. Чунки, хамкорлик янги имкониятлар эшигини очиб, муаммолар ечимига хизмат қилади. УлканГЭСлар қурилиши муаммосини ҳамкорликдақуриш ёки модернизация килиб фойдаланиш, мукобил энергия берувчи технологияларни жорий қилиш ёки ГЭСлардан келадиган фойдани қоплаши мумкин бўлган хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантириш орқали муаммо ечимига эришилади.
5. Ҳамкорлик жараёнларини босқичма-босқич ва кўп киррали тарзда ривожлантириш максадга мувофик. Туркманистон, Ўзбекистон ваҚозоғистон республикалари ўртасида ҳамкорликни ривожлантиришда энергия захираларини, жумладан, газни хорижга сотишда ва қайта ишлашда ҳамкорликни кучайтириш истиқболли хисобланади.
6. Туркманистон, Ўзбекистон, Қозоғистон минтакавий газ форумини тузиш, ўзаро фаолиятларни айнан ана шу орқали мувофиқлаштириш ва келажак стратегиясини ишлаб чикиши зарур. Марказий Осиё газ форуми (МОГФ)нинг асосий вазифаси газни қазиб олиш, қайта ишлаш ва уни сотиш борасидаги фаолиятни мувофиқлаштириш, стратегияни амалиётга босқичма-босқич татбиқ этиш, газ хом ашёсидан тайёр ёки ярим тайёр махсулотлар ишлаб чикувчи истиқболли лойихаларни реал ҳаётга жорий килиш бўлади. Минтакавий газ форуми тузилса Хитой, Ҳиндистон, Покистон ва Ғарбга газ қувурларини тортиш орқали коммуникация тизимини шакллантириш ҳамда келгусида Буюк ипак йўлини қайта тиклаш учун етарли молиявий ва коммуникацией асос яратилади. Сўнгра савдо, хизмат кўрсатиш, минтакавий туризмни ривожлантириш имкони бўлади ва айнан ана шу босқичда Тожикистон ва Қирғизистонни ҳам бу жараёнга тортиш имконияти вужудга келади.
7. Ҳамкорликни ривожлантиришда минтақада иктисодиётнинг хизмат кўрсатиш соҳасини ривожлантириш муҳим. Ўзбекистон бу соҳада ташаббускор бўлиши зарур. Истикболда ким минтака хизмат кўрсатиш бозорида етакчилик қилса, минтақага таъсирини кучайтириш имкониятига эга бўлади. Ҳамкорликни ривожлантиришда саноат ва қишлок хўжалиги соҳасида минтакавий кооперацияларни тузиш мақсадга мувофиқ. Бу кооперациялар маҳсулот айирбошлаш оркали ҳамкорликни мустаҳкамлашга хизмат қилади.
8. Минтақадаги хизмат кўрсатишнинг энг истиқболли соҳаси бу туризм хисобланади. Чунки бизда табиий шароити Европа тоғли туристик ҳудудлари билан рақобатлаша оладиган ҳудудларимиз (Тожикистонда) Миср ва Туркиянинг денгиз туристик худудлари билан рақобатлаша оладиган худуларимиз (Қирғизистонда Иссиқкўл, Туркманистонда Каспий денгизи атрофидаги Аваз туристик зонаси) ва юртимизда дунёда ноёб тарихий обидалар жойлашган Самарканд, Бухоро, Хива шаҳарлари мавжуд. Минтақага ташриф буюрувчи туристга уч хил туристик шароитни такдим этиш имконияти мавжуд. Бунингучун, аввало минтакавий туризмни ривожлантириш стратегиясини ишлаб чикиш мақсадга мувофиқ.
9. Минтака аҳолисининг 60%дан ортиғини ёшлар ташкил этишидан келиб чиқиб, ёшлар ўртасида ҳамкорликни ривожлантириш катта аҳамиятга эга.Минтақаёшлари ўртасида ҳамкорликни кучайтиришга хизмат қиладиган Марказий Осиё ёшлар Ассоциациясини тузиш минтақавий ҳамкорлик истиқболини белгилайди.

362-364 99 0

Маданий интеграция - умуминсонийликни ривожлантириш омили

Озода Нишонова

Бугун хар бир ижтимоий, сиёсий, иқтисодий ва халқаро ўзгариш, ислоҳотлар умуминсоний маданиятга нима беради, деган савол нуқтаи назаридан баҳоланмоқда. Глобал тараққиёт миллий маданиятларни инкор этмайди, балки уларни янада ривожлантиришни, имкониятлардан фойдаланиб жаҳон ҳамжамиятини мустаҳкамлашни назарда тутади. Жахон халклари интеграция ва глобализация йўлидан бораётган экан, ушбу жараёнларни позитив воқеликка айлантириш учуй миллий маданиятлар олдидаги муаммоларни хам хал этиш талаб қилипади.

117-118 103 0

Ислом динида гендер тенглиги муаммолари

Дилфуза Жуманиёзова

Сир эмас, бугунги бизнинг жамиятимизда эр-хотин ёки гендер муносабатларини мустаҳкамлаш долзарб масалалардан биридир.«Ажрашишлар сони кўпайган, фарзандларнинг «тирик етим» қолиш ҳолатлари ҳамон оз эмас. Хонадонлар файзи, фарзандлар тарбиясига масъул, оила чароғбони бўлган аёллар бозор иқтисоди сабаб кўчага чиқиб, тижорат билан шуғуллана бошладилар. Бири муҳтожликдан шунга мажбур бўлса, бошқа бири ўткинчи ҳой-ҳаваслар, қаноатсизлик боне бу йўлга кираётгани аниқ. Бу борада эркакларнинг аҳамиятсизлиги ҳам катта сабаблардан биридир». Қандай фаолият тури билан шуғулланиш ҳар бир кишининг ҳуқуқидир. Тўғри, аёллар тижоратда иштирок этса буни қоралашга бизда асос йўқ. Лекин, бугун аёлларнинг хорижга кетиб ишлаши кўпаймоқда. Аёлнинг, онанинг, рафиқанинг оиладан узоқлашиши, фарзандлар тарбияси ва маънавиятига, оилавий муносабатларга, фарзандлар тарбиясига акс таъсир этаётганлиги ташвишли ҳолатдир. Шу ўринда яна бир таъсири кучли, аммо оқибати жуда ёмон бўлган бошқа бир сабабни ҳам юзага келтирмоқда. У ҳам бўлса Аллоҳ таолога итоатсизлик, илмсизликдир. Эр ҳам, хотин ҳам ўзининг шаръий вазифаларини билмаслиги, адо этмаслиги билан боғлиқ. Оқибатда фарзандлар тарбияси чала-ярим, қусурли бўлиб қолишига, уларнинг бемеҳр, оқибатсиз бўлиб улғаяшига сабаб бўлмоқда.

123-128 90 0

Ислом дини ахлоқ - одоб қоидалари ва гендер тенглик тамойили уйғунлиги

Дилдора Миракбарова

Ҳар бир жамиятда ўз даври талабларига хос ва мос бўлган комил инсонни тарбиялаш энг долзарб вазифа бўлган. Бундай шахсни тарбиялаб, вояга етказишда аёлларимиз, оналаримизнинг ўрни беқиёсдир. Аёллар ҳақида гаи кетганда кўз олдимизга мунис, ожиза бир хилқат келади. Лекин ҳаёт синовларидан бардош билан ўтишда улардаги маънавий куч - кувватга кучли жинс вакиллари ҳам тан беришади. Бугунги кунда аёллар нафақат оила, уй - рўзғор ишлари билан бандлар, шу билан бир қаторда жамият ҳаётининг муайян соҳасида ўз фаолиятларини олиб бормокдалар, илмий янгиликлар яратиб, жамият тараққиётига ўз ҳиссаларини қўшиб келмоқдалар.

18-22 100 0

Инсон тафаккури ўзгарувчанлигига таъсир қилувчи омиллар

Н Шермухамедова , С Ахмедова

XX ва XXI асрлар чегарасида бутун дунёда юз берган оламшумул ижтимоий узгаришлар Уйгониш даврида вужудга келган цивилизация типидан инсоннинг кундалик хдётидан энг янги технологиялар, шу жумладан ахборот технологиялари кенг урин эгаллаши билан богликбулган янгича типдаги цивилизацияга утиш билан тавсифланади (бу ерда мухими шундаки, ахборот постиндустриал жамият коди булиб хизмат килади). 

149-152 153 0

Иммануил Кант фалсафасида ахлоқий-эстетик категориялар тадқиқи

Феруза Бозарова

XVIII аср олмон мумтоз эстетикасининг асосчиларидан ҳисобланган Иммануил Кант (Kant / 1724-1804) ўз ижодий изланишларининг маҳсули сифатида ‘Тўзаллик ва улугворлик туйгулари устидан кузатишлар” (1764), “Соф ақлнинг танқиди” (1781), “Амалий ақлнинг танқиди” (1788), “Мулоҳаза қобилиятининг танқиди” (1796) каби йирик асарларни ёзиб қолдирган.

187-190 85 0

Ижтимоий-фалсафий меросда миллийлик масаласи

Отабек Ортиқов

Ижтимоий-тарихий жараёнларнинг субъекти сифатида жаҳон ҳаёти саҳнасига чиққан ҳар бир миллат, элатаждодларининггнесологиктажрибаларидан, Т.Маҳмудов ёзганидек, “Кечаги ва эртанги кун ўртасида кўприк бўлишга қодир ғоя”, маънавий, маданий бойликлардан, интеллектуал меросдан фойдаланишга эҳтиёж сезади.

271-275 117 0

Ижтимоий ҳаёт барқарорлигида маьнавий-маьрифий тарбиянинг ўрни

Турсунмурод Маматқобилов

Бугунги давр ривожланган давлатлар қаторига қўшилиш, мамлакатимизда бозор ислоҳотларини чуқурлаштириш, жамиятни ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш, аҳолини ижтимоий ҳимоялаш, ижтимоий хизматларнинг кенг тизимини яратиш, меҳнат бозорини ривожлантириш ва аҳоли турмуш д аражасини кўтариш имконини беру вчи ҳуқуқий асосларини мукаммаллаштириш зарурлиги билан изоҳланади. Утган қарийб 30 йиллик истиқлол даврида инсон, унинг ҳаёти, орзуси, дарду ташвишларини кун тартибига қўйишни ва бу борадаги ишлар кўлами самарадорлигини оширишни ҳаётнинг ўзи тақозо этмоқда. AMMO ҳал этилиши зарур бўлган муаммолар жамиятни асосий бўғинини ташкил этувчи оилаларнинг кундалик ташвишлари билан ҳам боғлиқ эканлигини замоннинг ўзи намоён этмоқда.

114-116 79 0

Ёшларнинг миллий ғурур руҳида тарбиялашда оиланинг ўрни

Санжар Жуманиёзов , Бекзод Матяқубов

Узбек халқи ўзининг неча минг йиллик тарихига эга. Ҳар қандай миллат ўз тарихи давомида ўзининг аждодлари қандай инсон бўлганини, уларнинг яшаш тарзини билмоги ва шу билан бирга тарихий меросини ҳам авайлаб асрамоги керак.

259-261 61 0

Ёшлар маънавий онггини шаклланишида маҳалланинг ўрни

Абдусаид Каримов

Ҳар қандай миллатнинг маънавияти, маданиятини шакллантириш ва юксалтиришда, ҳеч шубҳасиз, маҳалланинг ўрни ва таъсири беқиёсдир.

351-353 57 0

Дунёнинг эзотерик манзарасида тил ва коммуникация мутаносиблиги

Мустафо Хидиров

Дунёнинг эзотерик манзараси инсон маънавий борлиги ва маданиятнинг ўзига хос бир бўлаги сифатида турли эзотерик қарашларнинг пайдо бўлишига замни яратди. Уз навбатида, маданий омил бу каби эзотерик таълимотларни институтционаллаштиришда муҳим урин тутади. Зеро, ҳар кандай ижтимоий институт маълум бир функцияларни бажариши баробарида, унинг мавжудлиги мазкур функцияларга жамият томонидан бўлган эҳтиёжнинг даражаси билан боғлиқ. Яна бир мухим жихат, эзотеризмга бўлган кизиқишнинг кучайиши сабабларини ўрганганда, аввало, маълум бир эзотерик билимлар гуруҳининг ижтимоий структурадаги амалга ошираётган вазифаларини аниқлаб олишдир. Бунинг учуй биз тизимли сидашув асосида социологик, психологик, маданиятшунослик хамда диншунослик йўналишидаги ишланмалардан фойдаланамиз. Чунки шу сохалар дунёнинг эзотерик манзарасини ижтимоий ходисалар воситасида такомиллаштириб боради. Хусусан, лингвистика асосида дунёнинг эзотерик моҳияти тушунарли ва тизимли мазмунга эга бўлади.