Barcha maqolalar
Ҳомиладорларда туғма юрак нуқсонлари - муаммонинг замонавий ечими
Ҳомила тушиш хавфини кардиоинтервалографияда ўрганиш проспектив текшириш
Ҳомила тушиш хавфини кардиоинтервалографияда ўрганиш
Ҳомила тушиш хавфини кардиоинтервалографияда ўрганиш
Ҳомила ичи ривожланиши орқада қолган чақалоқларда ҳужайра энергоалмашуви баҳоланган ҳолда юрак-томир тизимининг ҳолати
Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурияти. Ҳомиланинг она қорнида ривожланишдан орқада колиши (ОҚРОҚ) педиатриянинг долзарб муаммоларидан бири ҳисобланади. Жаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти маълумотларига кўра ОҚРОҚ чакалоқларнинг 5-20 фоизида неонатал даврдаги адаптация жараёнларидаги ва боланинг келгуси ҳаёти мобайнида ривожланишидаги носозликларни келтириб чиқармокда. Чақалоқларнинг она қорнида ривожланишдан оркада қолиши ҳозирги замон тиббиёти нуқтаи-назаридан жиддий дизэнергетик бузилишлар билан кечувчи касаллик сифатида баҳоланади.
Жаҳон, минтақа ва республикамиздаги ҳомила ичи ривожланиши оркада қолган чақалоқларда хужайра энергия алмашинувига оид холат бу борада чақалоқларда юрак-қон томир тизимининг мослашув имкониятлари ҳамда хомила ва чақалоқларда ривожланишдан оркада қолиш ҳолатига олиб келувчи хавф омилларининг улушини аниқлаш бўйича илмий-тадқиқотларни амалга оширишни таказо этади. Шунингдек, юрак ритми ва ўтказувчанлигининг бузилиши ҳамда дезадаптация синдромини ташхислашда суткалик электрокардиографии мониторинг асосида тегишли кўрсаткичларни ва болаларда ҳужайравий энергия алмашинуви ферментларининг фаоллик даражасини аниқлаш педиатрия соҳасидаги амалга оширилиши керак бўлган муҳим тадкикотлардан бири ҳисобланади.
Чакалоклар юрак-қон томир тизими дезадаптацияси синдроми она қорнидаги ёки интранатал гипоксия натижасида ушбу тизим фаолиятини бошкарувчи церебрал механизмларнинг издан чиқишига боғлиқ бўлиши шароитида перинатал давр доирасига алоқадор бўлмаган патологик ҳолатларнинг хавф-хатарлари ҳақида эса маълумотлар етарли эмас. Алоҳида таъкидлаш керакки, юрак-қон томир тизими дезадаптацияси ва митохондриал дисфункцияси диагностик мезонларини аниқлаш учун функционал ва цитокимёвий тадкикотлар натижаларини клиник симптоматика билан таққослаш асосида ташхислаш ва даволаш стандартларини такомиллаштириш юзасидан илмий асосланган тавсияларни ишлаб чиқиш тақозо этилади. Шунингдек, мавжуд тиббий ёндошувларнинг танқидий тахдили ва замонавий усулларни қўллаган ҳолда мазкур масалага коррекцияловчи комплекс даволаш ёндошувларини асослаб бериш зарур.
Юқорида келтирилган илмий изланишларни амалга ошириш хомила ичи ривожланиши орқада колган чақалоқларда хужайра энергия алмашинуви баҳоланган ҳолда юрак-кон томир тизими бўйича амалга оширилаётган тадкиқотнинг долзарблигини белгилаб беради. Бундан ташқари, тугилганда тана вазнининг камлиги сабабли юзага келган марказий нерв ва кардиоваскуляр тизимлардаги ўзаро боғлиқ ўзгаришларни баҳолаш усулларини ишлаб чикишга ва амалиётга татбиқ этишга йўналтирилган изланишларни олиб бориш катта прогностик аҳамиятга эга, бу эса диссертация мавзуси долзарб эканлигининг муҳим мезони ҳисобланади.
Ушбу диссертация Узбекистан Республикаси Президентининг 2009 йил 13 апрелдаги “Она ва бола саломатлигини сақлаш, соғлом авлодни шакллантириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПҚ-1096-сонли қарори, 2009 йил 1 июлдаги “2009-2013 йилларда Ахолининг репродуктив саломатлигини мустаҳкамлаш, соғлом бола туғилиши, жисмоний ва маьнавий баркамол авлодни вояга етказиш борасидаги ишларни янада кучайтириш ва самарадорлигини ошириш чора-тадбирлари дастури тўғрисида”ги ПҚ-П44-сонли қарорида белгиланган вазифаларни амалга оширишга қаратилган бўлиб, тадқикот натижасида олинган илмий натижалар республика бўйича она корнида ривожланишдан оркада колган чакалокларга кўрсатиладиган тиббий хизмат сифатини яхшилаш ва гўдаклар ўлимини камайтириш имконини беради.
Тадқиқот мақсади: ривожланишдан орқада қолган чақалоқларда юрак-қон томир тизими функционал ҳолати ва ҳужайравий энергия алмашинуви фаоллик даражасини баҳолаш ҳамда даволаш усулларини мутаносиблаштириш.
Диссертация тадқиқотининг илмий янгилиги куйидагилардан иборат:
илк бор гестация муддатларига боғлиқ ҳолда ҳомиланинг она қорнида ривожланишдан оркада қолишининг биокимёвий ва ультратовуш маркерлари аниқланган;
она - йўлдош тизимидаги гемодинамик бузилишларнинг биокимёвий маркерлар ўзгаришлари билан уйғунлашуви ҳомила ривожланишининг оркада колишининг илк белгилари ҳисобланиши аниқланган;
чакалоклардаги она қорнида ривожланишдан оркада колиши шаклига боғлик равишда перинатал гипоксиянинг марказий нерв тизими зарарланиши оғирлик даражасига таъсири аниқланган;
болаларда нерв тизимининг перинатал шикастланиш даражасига боғлиқ бўлган юрак-қон томир тизими адаптацияси бузилиши аниқланган. Юрак-қон томир тизим адаптив имкониятларини баҳолаш учун суткалик Холтер мониторингидан фойдаланилган холда юрак ритми вариабеллиги (ЮРВ) аникланган;
миокарднинг ишемик-гипоксик зарарланишининг клиник ва электрокардиографик (ЭКГ) белгилари билан бирга кечувчи юрак ритми ва ўтказувчанлиги бузилиши хусусиятлари кўрсатилган;
чакалокларда хужайравий энергия алмашинуви ҳолатини ўрганиш имконини берувчи ва митохондриал функцияларни акс эттирувчи тестларнинг юқори информативлиги кўрсатиб берилган, ривожланишдан оркада колишнинг турли шакллари билан огриган болаларда митохондриал етишмовчилик белгилари аникланган;
ривожланишдан оркада колган чакалокларда митохондриал етишмовчиликни метаболизмнинг турли даражаларига таъсир этувчи дори воситалари билан коррекциялаш зарурати патогенетик асослаб берилган;
«нишон» аъзоларга синергик таъсир кўрсатувчи дори воситаларидан фойдаланган ҳолда ўтказиладиган комплекс метаболик терапия самарадорлиги баҳоланган. Метаболик терапияни қўллаш замирида она корнида ривожланишдан оркада колган чакалокларда бўй-вазн кўрсаткичларининг ортишига олиб келувчи митохондриялар фаоллиги ва сонининг кўпайиши кайд этилган. Балларда ифодаланган бахо текширилган чакалокларда марказий нерв тизимининг структуравий-функционал бузилишларининг ифодаланишига қўлланилган дори воситалари таъсир характери ва даражасини аниклаш имконини берган;
энерготроп дори воситаларининг нейрометаболитик воситалар уйғунлигида қўлланилиши ҳаракат фаоллигининг яхшиланишига ва нейронал шикастланишларни коррекциялаш, юрак ритми ва ўтказувчанлигининг тикланишида ижобий динамикага эришиш бўй-вазн кўрсаткичлари суръатининг ошишига, бу эса ривожланишдан орқада қолган болаларнинг адаптив имкониятларининг сезиларли ўзгаришига олиб келган.
ХУЛОСА
1. Ҳомиланинг она корнида ривожланишдан орқада қолишини келтириб чиқарувчи етакчи хавф омилларига такқослов гурухи билан қиёсланганда 5,46 баробар ортиқ бўлган плацентар етишмовчилик, перинатал инфекциялар (4,67 баробар), гестозлар (3,57 баробар), шунингдек ҳомиладорликнинг II ва III триместрларида ўтказилган УТИ натижалари бўйича аниқланган ОҚРОҚ белгилари киради. Фетоплацентар тизимдаги гемодинамика бузилишлари асосий фетометрик кўрсаткичларининг 2-5 мм га ортда қолишига олиб келади, бу 2-3 ҳафталик гестация фарқига тўғри келади. Ҳомила тана вазнининг биокимёвий маркерлар нисбатига боғликлиги аниқланди: хомила тана вазни канча кичик бўлса ОХГ кўрсаткичлари шунча паст ва АФП қийматлари эса юкори бўлади (р<0,05).
2. Юрак кон томир тизимининг адаптация имкониятлари гипоксия оғирлигига боғлиқ бўлди. Юрак кон томир тизими дизадаптация синдромининг клиник кўринишлари 62% ҳолатда тахикардия, 38,6 фоиз ҳолатда брадикардия, 22,7 фоиз ҳолатда юрак тонларининг бўғиқлиги, 28,4 фоиз ҳолатда турли даражада ифодаланган систолик шовқин, 34,8 фоиз ҳолатда доимий бўлмаган майда пуфакли хирриллашлар билан кечди. Стандарт ЭКГ натижалари бўйича транзитор миокард ишемияси асосий гурухдаги 43,6 фоиз чакалокда ва таққослаш гуруҳидаги 8,8 фоиз болада аниқланиб, булар юрак мушаги зарарланиш зонасининг катталигига боғлиқ бўлган МВ-КК кардиоспецифик фермента фаолигининг ҳаққоний ошиши (р<0,01) билан кечди.
3. Стандарт ЭКГ билан таққосланганда Холтер усулида мониторинглаш сутка давомида аритмиянинг микдорий тавсифини, унинг циркад тури ва ритмнинг бузилишини аниқлаб берди. Аритмиялар структурасида гетеротоп бузилишлар устунлик қилди: асосий гуруҳдаги 73,1 фоиз чақалокда суправентрикуляр ва 46,2 фоиз болада кундузги турга оид қоринчалар экстрасистоласи, шунингдек II даражали синоатриал блокада кўринишидаги импульс ўтказувчанлигининг бузилиши 1,46 фоиз болада, III даражали синоатриал блокада кўринишидаги импульс ўтказувчанлигининг бузилиши 16,3 фоизида ва антровентрикуляр блокада кўринишидаги импульс ўтказувчанлигининг бузилиши 1,46 фоиз болада кайд этилган. Церебрал ишемиями ўтказган чакалокларда вегетатив регуляция бузилишлари юрак ритмига парасимпатик таъсирларнинг камайганлигини белгилаб берди, бунда LF/AF индекси ортиши билн кечувчи симпатик регуляция бўғини устунлик килади. Эхокардиография натижалари бўйича аникланган гемодинамик бузилишлар зарбли ва минутли ҳажмнинг камайиши ҳамда неонатал ўпка гипертензияси, шунингдек чап коринча диастолик дисфункциялари билан кечувчи миокард дисфункцияси кўринишида намоён бўлди.
4. Чақалоқларда тўқима энергия алмашинувидаги бузилишлар ОҚРОҚ шаклига боғлиқ бўлди. Она қорнида ривожланишдан оркада колишнинг асимметрии шаклида ферментлар фаоллиги кўрсаткичлари ҳужайравий энергия алмашинуви анаэроб жараёнларининг компенсатор зўриқишидан далолат беради. Ривожланишдан орқада колишнинг симметрии шаклида чукур митохондриал дисфункция кузатилди. Ҳужайравий энергетика ферментлари фаоллигида аникланган ўзгаришлар СДГ, ГДГ ва ЛДГ фаоллигининг камайиши билан кечди (р<0,05). Ривожланишдан орқада колишнинг симметрии шаклида уларнинг камайиши яқколрок ифодаланди, шу билан бирга ГФДГ фаоллиги ҳомила ривожланиши оркада қолишининг асимметрик шаклига Караганда юкори бўлди, бу анаэроб жараёнларнинг компенсатор зўриқишини акс эттирди.
5. Ҳужайравий энергия алмашинувидаги аникланган бузилишлар юрак-кон томир тизимидаги функционал бузилишлар замирида кечди, бу ўзига хос клиник кўринишлар билан бирга кечадиган миокарднинг биоэнергетик етишмовчилигидан далолат беради. ЮРВ кўрсаткичлари avNN (r=+0,896), SDNN (r=+0,929), VLF (r=+0,762) кўрсаткичлари ва ўртача rMSSD (r=+0,614), pNN50 (r=+0,685), LF (r=+0,312) ва HF (r=+0,410) СДГ фаоллиги билан ўзаро боғлиқ бўлди.
6. L-карнитин ва кортексин қўлланилган комплекс терапия: 2 ой мобайнида Элькар 0,075 г дан кунига 3 маҳалдан 2 ой мобайнида ва Кортексин 0,5 мг дан мушак орасига 10 кун мобайнида буюрилгандаги самарадорлиги аникланди. Стандарт давога метаболик терапиянинг киритилиши олдин вазннинг, кейин эса бўй узунлигининг ортишига олиб келди. Бу ўзгаришлар ривожланишдан оркада колишнинг асимметрик шаклида яқкол ифодаланди. СДГнинг тана вазни (r=+0,96) ва бўй узунлигига (г=+0,97) коррелятов боғлиги аниқланди. ЭКГ натижаларига кўра комплекс терапия замирида асосий гуруҳ болаларининг 61,2 фоизида (49) юрак қисқаришлари частотасининг камайиши, юрак ритми реактивлигининг пасайиши, миокард реполяризацияси жараёнларининг яхшиланиши, ритм бузилишлари кузатилиш частотасининг камайиши қайд этилди. Неврологик статусда ижобий ўзгаришлар ҳиссий реакцияларда, мушак тонуси ва тонус-рефлектор реакциянинг тикланишида аниқланди ва бу асосий гурухдаги 70 фоиз болада кузатилди. “Сезиларли ижобий ўзгариш” - 56,1 фоиз болада, “ ижобий ўзгариш” - 31,1 фоиз болада, “оз микдорда ижобий ўзгариш”- 13,8 фоиз болада кайд этилди, такқослаш гуруҳида мос равишда - 36,4; 33,2 ва 30,4 фоиз болада кайд этилди. Болаларда ҳаёт сифатининг ортиши (даволанишдан кейин) жисмоний, психологик ва ижтимоий фаровонликнинг субъектив баҳосига асосланган саломатлик ҳолатининг, ҳамда тиббий технологиялар самарадорлигининг интеграл мезони бўлиб хизмат килади.
Қариларда ва кекса ёшдаги юрак ишемик касаллиги билан огриган беморларда миокарднинг оғриқсиз ишемиясини клинико-инструментал диагностикаси
аниклаш мақсадида ҳар хил ёшдаги, юрак ишемик касаллигига чалинган 84 та бемор
текширилган.Ўрта ёшдаги текширилган беморларда оғриқсиз ишемия 25% ни ташкил қилган.
Беморлар ёши улғайган сари, касаллик тарқалиши кȳпайиб бориши қайд этилган. Ёши кексайган
беморларда оғриқсиз ишемия 66% кишиларда, қари ёшдаги беморларда эса текширилган беморларни
80% ни ташкил этган. Иккала 3 мм ошган ST сегменти депрессияси аникланган. гурухда асосий
электрокардиография белгисида 3 мм ошган ST сегменти депрессияси аникланган.Суткали
электрокардиография кузатиш натижаси бȳйича оғриқсиз ишемия давомийлиги бир суткада 15
минутдан 1,5 суткагача давом этган
Қандли диабети бор инфарктдан кейинги эрта стенокардияли беморларда агрессив медикаментоз терапия самарадорлиги
Тадқиқот объектлари. Кардиореанимация бўлимига қабул қилинган УМИ ли (касаллик бслгилари бошлангандан 72 соат ичида) ҳамда МИ 3- суткасигача ИКЭС ривожланган 90 та бсмор. Бсморлар ўртача сши 61,9±11,3 йилни (39- 81 сш), эркаклар 63,3% ни ташкил килди.
Ишнинг мақсади: 2 тур қандли диабети бор инфарктдан кейинги эрта стенокардияли бсморларда турли агрсссив медикаментов терапия усуллари самарадорлиги ва хавфсизлигини ўрганиш.
Тадқиқот методлари. Клиник кўрик, оғриқ синдромини баҳолаш (Восннов О.В. шкаласи бўйича), ЭхоКГ, ХЭКГМ, қондаги липидлар, МВ КФК, СРО миқдорларини аниқлаш.
Олинган натижалар ва уларнинг янгилиги: Қандли диабетли бсморларда биринчи марта ИКЭС оғриқ синдроми хусусиятлари, ХЭКГМ ёрдамида миокард оғриқсиз ишсмияси кечуви қиёсий таҳлил қилинди. Аниқланишича, кандли диабети бор ИКЭС ли бсморларда ХЭКГМ бўйича миокард ишсмияси умумий давомийлиги каттароқ бўлиб, унинг асосий кисмини (87%) миокард оғриқсиз ишсмияси ташкил килади. Ушбу гуруҳ бсморларда стационар давр мобайнида прогностик аҳамиятли маркерлар (С-рсактив оксили ва МВ КФК) микдорларининг баланд сакланиши, шу билан биргаликда миокард инфаркти стационар ва кейинги 1 йиллик даври ишсмик асоратлари сонининг кўпроқ қайд килиниши кўрсатиб ўтилди. Аниқланишича, кандли диабети бор ИКЭС ли бсморларда стандарт терапия таркибида юқори дозадаги симвастатин ва клопидогрелнинг қўлланиши нисбатан бсхатар бўлиб, ишсмик асоратлардан миокард инфаркти қайталаниши ва ўткир юрак етишмовчилиги миқдорларини (15% га) диабстсиз бсморлар даражасигача, ХЭКГМ бўйича эса миокард ишсмияси умумий давомийлигини (жумладан оғриқсиз ишемия) ишончли камайтиради. Юқори дозадаги симвастатин таъсирида С-рсактив оксили камайиш тезлиги ортиб (81,6%), унинг қиймати назорат сўнгида диабстсиз бсморлар даражасигача тушиши кўрсатиб ўтилди.
Амалий ахамияти: Тадқикотдан олинган натижалар алоҳида гуруҳ бсморларда (қандли диабети бор УМИ ли) ИКЭС клиник кечишининг ўзига хос томонлари, йўлдош касалликлари ва асоратлари, оғриқ синдроми хусусиятлари тўғрисидаги маълумотларни кснгайтириб, ИКЭС ташхисини кўйиш жараёнида мухим амалий ахамиятга эга. Олинган натижалар асосида
асоратлар хавфи юқори гурух беморларга мос ва бсхатар агрсссив медикаментоз даволаш усули танлаб олинади. Натижада ушбу усул бсморларда ишсмик асоратлар сонини (МИ кайталаниши, ўткир ва сурункали юрак етишмовчилиги) инвазив даволаш усулларисиз (айниқса чекка худудлар шароитида) камайтириш ва даволаш муддатини қисқартириш имконини бсради.
Татбиқ этиш даражаси ва иқтисодий самарадорлиги: Тадкикот натижалари услубий тавсиялар шаклида РИКМ, Тошкент тиббиёт академияси 1-клиникаси хамда Жиззах вилояти кардиодиспанссри кардиореанимация бўлимлари иш фаолиятига тадбиқ килинган.
Қўлланиш сохаси: кардиология ва терапия йўналишининг реанимация ва интенсив терапия бўлимлари.
Юқумли инфекцон касалликлардан сўнг юқори нормал қон босими ва енгил гипертензия билан оғриган беморларда чап қоринча миокарди функциясининг бузилишлари диагностикасида допплерография кўрсаткичларининг ижобий аҳамияти ва ўзига хослигини аниқлаш
Юқори хатар гуруҳини ташкил қилувчи оив билан инфицирланган аҳоли орасида предгипертензия ва артериал гипертензиянинг тарқалиши, клиник кечиши, фармакотерапияси, профилактикаси хусусиятлари
Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурати. Бутунжаҳон соғлиқни сақлаш ташкилоти (БЖССТ) маълумотларига кўра юрак қон-томир касалликлари (ЮҚТК) туфайли бир йилда 17 млн ўлим ҳолати қайд этилади, жумладан, артсриал гипертензия (АГ) асоратлари сабабли хар Йили 9,4 млн киши вафот этади.1 Бугунги кунга келиб бутун дунё бўйлаб АГ билан хасталанган бсморлар сони 1 млрд дан зиёд бўлиб, олиб борилган кузатувлар натижасига кўра бу кўрсаткич 2025 йилга бориб янада ортиши тахмин қилинмокда.2 БМТ томонидан такдим этилган маълумотларга кўра дунёда орттирилган иммунтанкислиги вируси (ОИВ) инфскцияси билан яшаётган шахслар сони 36,7 млн кишини ташкил этади. ОИВ билан инфицирланган (ОИВи) бсморлар нафакат ОИВ асоратларидан, шу билан бирга сурункали ноинфскцион касалликлар, жумладан, АГ асоратлари туфайли ҳаётдан кўз юммоқда.
Юртимиз мустакиллигининг дастлабки кунлариданоқ аҳолига сифатли тиббий хизмат кўрсатишни тубдан янгилаш юзасидан кенг камровли дастурий тадбирлар амалга оширилди, соғликни сақлаш тизимининг самарали модели жорий этилди ва ижобий натижаларга эришилди. Амалга оширилган тадбирлар натижасида артсриал гипсртснзияни замонавий даволаш ва профилактика усулларини амалистга татбик этиш хамда касаллик асоратларини камайтиришга эришилди. Артсриал гипсртснзияни эрта аниклаш ва олдини олиш тизимини ривожлантириш хамда тиббий срдамни ташкил этишни янада такомиллаштириш бўйича қатор муаммолар мавжуд. 2017-2021 йилларда Узбекистан Рсспубликасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратсгиясига мувофик аҳолига тиббий хизмат кўрсатиш даражасини янги босқичга кўтаришда «аҳолига тиббий ва ижтимоий-тиббий хизмат кўрсатиш кулайлиги хамда сифатини оширишга, аҳоли ўртасида соглом турмуш тарзини шакллантиришга»4 қаратилган муҳим вазифалар кўйилган. Шундан келиб чикқан ҳолда аҳоли орасида АГни эрта аниклаш, тўғри даволаш ва профилактика услубларини кенг қўллаш долзарб йўналишлардан бири бўлиб ҳисобланади.
Жаҳон микёсида аҳоли ўртасида АГ таркалишини камайтириш, даволашнинг янги мезонларини ишлаб чиқиш, касаллик асоратлари олдини олишга каратилган профилактик тадбирлар юқори самарадорлигига эришиш максадида катор илмий-тадқиқотлари амалга оширилмокда. АГни эрта ташхислаш хамда профилактикасини самарали усулларини қидириш ва амалиётга жорий килиш, ОИВ билан инфицирланган шахсларда популяция даражасида эпидсмиологик холатни яхшилаш бугунги кун тиббиёти олдида турган долзарб муаммолардан бири ҳисобланади. Бу гурух бсморларда чекиш, алкогол истеъмол қилиш, психосоциал омиллар, паст жисмоний фаоллик каби катор хавф омиллари кенг таркалганлиги, антирстровирус прспаратлар таъсирида гиперхолестеринемия ҳамда эндотелиал дисфункция ривожланиши АГ эрта ривожланиши хавфини оширади. Антирстровирус терапия (АРВТ) кенг қўлланиши натижасида ОИВи шахсларнинг хаёт давомийлиги ошмокда, аммо ушбу бсморларда АГ каби соматик касалликлар асоратларидан ўлим ҳолати кўпаймокда. XXI аср бошида ОИВ билан инфицирланган шахслар популяцияси сони ортиши диссертация мавзусининг долзарблигидан далолат бсради.
Узбекистан Республикаси Президснтининг 2011 йил 28 ноябрдаги ПҚ-1652-сон «Соғлиқни саклаш тизимини ислох қилишни янада чуқурлаштириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги, 2017 йил 20 июндаги ПК-3071-сон «Узбекистан Республикаси аҳолисига 2017-2021 йилларда ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатишни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги Қарорлари, Соғлиқни сақлаш вазирлигининг 2015 йил 25 мартдаги 123-сон «Узбекистан Рсспубликасида ОИВ инфскциясининг олдини олиш чора-тадбирлари ва тиббий ёрдамни ташкил этишни янада такомиллаштириш тўғрисида»ги буйруғи ҳамда мазкур фаолиятга тегишли бошқа мсъёрий-хукуқий ҳужжатларда бслгиланган вазифаларни амалга оширишга мазкур диссертация тадкикоти муайян даражада хизмат килади.
Тадқиқотнинг мақсади ОИВ билан инфицирланган аҳоли ўртасида прсдгипертснзия ва артсриал гипсртснзиянинг тарқалиши, клиник ксчиши, фармакотсрапияси хусусиятларини баҳолаш ва ОИВ билан инфицирланган аҳолида артсриал гипсртензиянинг профилактикаси тизимини такомиллаштиришдан иборат.
Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
илк бор Фарғона водийсидаги ОИВ билан инфицирланган аҳолида ПрГ ҳамда АГ шаклланиши, эпидемиологик жараён хусусиятлари аниқланган;
илк бор ОИВ билан инфицирланган аҳолида АГ ва ПрГ профилактикаси самарадорлигини назорат килишда аҳолининг АГ тўғрисидаги хабардорлиги ва ўз соғлиғига муносабатнинг пастлигини ҳисобга олган ҳолда амалга ошириш самарали бўлиши исботланган;
Фарғона водийсидаги ОИВ билан инфицирланган аҳолида ПрГ ва АГга нисбатан нокулай эпидемиологик шароитларнинг шаклланиши/кучайиб бориши бўйича популяцион конуниятларга эгалиги ва ОИВи популяциянинг турли гурухдарида АГ хавф омилларининг тарқалиши аникланган;
Фаргона водийси шароитида ОИВ инфицирланган аҳоли орасида ПрГ ва АГ башорати яхшиланишига катта ҳисса кўшувчи мукаммаллаштирилган донозологик ташхислаш технологияси ва ЮҚБнинг бирламчи ҳамда иккиламчи профилактикаси усули ишлаб чикилган;
фармакоэпидемиологик назоратнинг узок вакт қўлланиши юқори қон босими фармакотсрапияси самарадорлиги кўрсаткичлари ва мақбуллиги яхшиланишига сабаб бўлиши исботланган.
Хулоса
1. Ўтказилган эпидемиологик тадқиқот натижалари ОИВ билан инфицирланган аҳоли ўртасида ПрГ, АГ ҳамда унинг ХОларини эрта аниклаш, бартараф этиш бўйича республика микёсида кенг кўламли профилактик тадбирлар ўтказишда қўлланилиши мумкин.
2. Фаргона водийси ОИВ билан инфицирланган аҳолида ЮҚТК ва ЮҚБнинг барча асосий ва кўзғатувчи хавф омиллари тўғрисида хабардорлиги қуйидаги даражаларда аниқланди: ссмизлик - 55,58%, ГХ -38,46%, ПЖФ - 56,57%, чскиш - 59,8%, АИҚ - 64,76%, стресс ҳолатлар -64,76%, нотўғри овқатланиш - 39,7%. ОИВ билан инфицирланган популяцияда ЮҚБга нисбатан профилактик дастурларда қатнашишга тайёрлиги 12,66% ни ташкил этди. Бу ОИВ билан инфицирланган ахоли ўртасида ЮҚБга нисбатан профилактик тадбирлар самараси ҳамда соглом турмуш тарзи бўйича янада кўпроқ ташвиқот ишларини ўтказилиши лозимлигини кўрсатади.
3. 20-54 ёшдаги ОИВ билан инфицирланган аҳоли ўртасида ПрГ таркалиши 12,16% лиги аниқланди, аёлларга Караганда (8,19%) эркаклар гуруҳида (17,54%) нисбатан юқори таркалганлиги кузатилди.
4. ОИВ позитив аҳоли ўртасида АГ таркалиши 16,13% ни ташкил этди, АГга чалинган ОИВ билан инфицирланган эркак ва аёлларда (19,88% ва 13,36%) бир хилда тарқалмаганлиги аниқланди. АГ, асосан, 35-39 ёш гуруҳидан бошлаб ривожлана бошлайди ва ўзининг таркалиши бўйича энг юкори чўқкисига 50-54 ёшда етади.
5. ОИВга боғлиқ ЮҚБнинг асосий ва қўзғовчи хавф омиллари сифатида 17 та хавф омиллари ажратилди, улар ОИВ билан инфицирланган аҳолида қуйидагича аниқланди: ГХС - 17,41%, чекиш - 24,5%, ОТВ -11,66%, ГУ - 14,89%, ПСО - 24,32%, наслий мойиллик - 19,85%, АИҚ-28,78%, МСКИҚ - 36,72%, МТОЗлар - 19,74%, ПЖФ - 46,4%, паст таълим даражаси - 74,45%, касбий ҳолати - 13,2%, бахтсиз турмуш тарзи - 18,86%, жинс (эркаклар) - 42,43%, ёш омили (35-54 ёш) - 55,8%, кўп омиллилик -29,5% ва коморбидлик - 27,6%.
6. Ишлаб чиқилган ва Фаргона водийсида амалиётга жорий этилган ЮҚБ профилактикасининг янги технологияси, донозологик ташхислаш алгоритми ОИВ билан инфицирланган аҳолида АГнинг клиник якунини яхшилаб, гипертензив холатлар ва уларнинг асоратларини камайтиришга ёрдам бсради.
Юракнинг утказувчи тизими. Замонавий кардиостимуляторлар
Юракнинг ўтказувчи тизими-юракнинг анатомик щакиллари (тугунлар ва толалар), атипик мушак толалари (юракнинг утказувчи мушак толаси) ва юракнинг турли кисмларининг (булмача ва коринчалар) мувофиклашиб ишлашини таъминловчи комплексдир. Агар юрак ўтказувчи системаси функцияси бузилса, куйидаги касалликлар келиб чикади: юрак аритмияси, брадикардия. артиовентикуляр блокада, синус тугунларининг етишмовчилик синдром и ва шу каби касалликлар. Бунда булмачадан коринчага импулс етиб келмайди, натижада юрак ритм ива гемодинамиканинг бузилиши юзага келади. Шу каби тиббиётнинг кардиология фани муаммоларини ҳал қилиш учун бутун дунёда кенг қамровли изланишлар олиб борилмоқда.
Юракнинг ишемик касаллиги билан огриган беморларда антикоагулянт терапияни куллаш ва унинг гастродуоденал зонанинг холатига таъсири
Изох. Юракнинг ишемик касаллигида кон ивиш тизимининг прогрессив касалликлари киска ва узокрок антитромбоцитар терапия ёрдамида даволанади. Шу билан бирга, сунги тадкикотлар антикоагулянт ва антитромбоцитар терапиясининг барча ножуя таъсирлари ва асоратлариниг 25% гача ривожланишини доимий равишда намойиш этади.
Максад: юракнинг ишемик касаллиги булган беморлардан антикоагулянт терапиянинг гастродуоденал зонага холатини ва асоратини урганиш.
Материал ва усуллар: юракнинг ишемик касаллиги билан касалланган 146 бемор текширилди, улар орасида 12 (8,22%) уткир миокард инфаркти (УМИ), 68 (46,57%) ривожланиб борувчи зурикиш стенокардия (РБЗС) ва зурикиш стенокардияси (ЗС, III-IV функционал синф) - 66 (45,20%) та бемор. Беморларнинг уртача ёши 56,3 ± 2,4 йил эди.
Натижалар ва уни мухокама килиш: ушбу тадкикотда «ошкозон яраси» тарихи ва асорати (кон кетиш, еки тешилиш) булганлиги бахоланди. Анамнез маълумотларини батафсил аниклаш «ярали» анамнезнинг атиги 22,60% холларда аникланганлигини аниклашга имкон берди. Бошка холатларда, касалликнинг давомийлиги ва шунга мос равишдаантитромбоцитлар ва антикоагулятларни куллаш давомийлиги ошган сайин, гастропатиянинг учрашининг купайиши билан тугридан тугри мутаносиб богликлиги мавжуд.
Хулоса: юракнинг ишемик касаллиги булган беморларда эрозив ярали жарохатланишлар ривожланиши асосан антитромбоцитар еки антикоагулянт дориларни куллаш оркали ривожланади. Юракнинг ишемик касаллиги булган беморларда ошкозон ва ун икки бармок ичак эрозияларининг асоратлари сифатида ошкозон-ичакдан кон кетиш (47,3%) аксарият холларда антиромбоцитлар (клопидогрел+аспирин) билан кобминатцияланган терапияни куллаш билан боглик.
Юрак қон-томир касалликлари билан хасталанган ҳомиладорларнинг клиник-прогностик мезонлари ва уларда туғруқнинг кечишини баҳолаш
Диссертация мавзусининг долзарблиги ва зарурати. Дунёда аёллар экстрагенитал касалликлари ичида юрак қон-томир хасталликлари (ЮҚТХ) етакчи ўринда туради. Ҳомиладор аёлларда ЮҚТХнинг таркалиши 8-10% ни ташкил этса, экстрагенитал касалликлар орасида эса 80% гача етади. Жаҳон соғликни сақлаш ташкилотининг (ЖССТ) маълумотларига кўра, ҳар куни аёлларнинг тахминан 830 нафари ҳомиладорлик ёки туғруқ вақтидаги асоратлар туфайли хаётдан кўз юмади. Асоратлардан энг кўп учрайдиганлари артериал гипертензия, тугма ва орттирилган юрак хасталиклари, аритмия бўлиб, ушбу холатларда ҳар 100000 туғруқда аёллар ўлим кўрсаткичи 2,2 ташкил қилмокда.
Бугунги кунда юрак қон-томир касалликлари мавжуд ҳомиладорларда юрак қон-томир тизими фаолиятини тиклашга ва туғруқ оқибатлари хавфини камайтиришга каратилган даволаш чора-тадбирларини ишлаб чиқилишига карамасдан ҳомиладорлик ва туғруқ вақтидаги асоратлар ривожланиш хавфи ортиб бормокда. Бу борада гестозлар, хомиланинг тушиш хавфи, бачадон-плацентар қон айланиши бузилиши ва плацентанинг вақтдан илгари кўчиш ҳолатларини аниқлаш, гестациянинг турли босқичларида камконлик, хомиладорлик ва туғруқлар сонининг юрак қон-томир тизими клиник ва функционал ҳолатига таъсирини баҳолаш, ўчоқли миокардит ва ревматик юрак нуксонлари мавжуд хомиладорларда юрак етишмовчиги келиб чиқиш механизмини аниқлаш, хомиладорлик ва туғрук асоратлари хавфи ривожланишининг прогностик мезонларини аниқлаш, хомиладорларда гемодинамик ўзгаришлар гестация муддатлари ҳамда фаол ревматик жараёнга боғлиқлигини аниклаш, хомиладорларда юрак кон-томир тизими касалликлари турли кўринишларида ишлаб чикилган даволаш усуллари самарадорлигини такомиллаштириш, шунингдек, беморларни операциядан олдинги ва кейинги даволаш чора-тадбирларининг замонавий усулларини ишлаб чиқиш илмий-тадқиқотларнинг устувор йўналиши бўлиб қолмоқда.
Республикамизда юрак қон-томир касалликлари мавжуд хомиладорларда юрак кон-томир тизимида учрайдиган касалликларни эрта ташхислаш ва туғурук асоратларини камайтиришга қаратилган кенг камровли дастурий тадбирлар амалга оширилмокда. 2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республи-касини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегиясида «аҳолига тиббий ва ижтимоий-тиббий хизмат кўрсатиш қулайлиги ҳамда сифатини оширишга, аҳоли ўртасида соғлом турмуш тарзи-ни шакллантиришга, тиббиёт муассасаларининг моддий техника базасини мустахкамлашга йўналтирилган ҳолда соғликни саклаш соҳасини, энг аввало, унинг дастлабки бўғинини, тез ва шошилинч тиббий ёрдам тизимини янада ислох килиш, оила саломатлигини мустахкамлаш, оналик ва болаликни муҳофаза килиш» вазифалари белгиланган. Бундан келиб чиккан холда ахолига тиббий хизмат кўрсатиш сифатини янги босқичга кўтариш, соғлом муҳит яратиш, айниқса, репродуктив ёшдаги аёлларда экстрагенитал касалликларни эрта ташхислаш, хомиладорлик ва туғруқ асоратлари хавфининг олдини олиш ва даволашнинг юқори замонавий усулларини ишлаб чиқиш соха мутахассислари олдида турган долзарб муаммолардан бири ҳисоб-ланади.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 2 ноябрдаги ПҚ-2650-сон Қарори билан тасдиқланган «Ўзбекистонда 2016-2020 йилларда оналик ва болаликни мухофаза килиш тизимини янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида», 2017 йил 7 февралдаги ПҚ-4947-сон Қарори билан тасдиқланган «2017-2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар стратегияси» ва 2017 йил 20 июндаги ПҚ-3071-сон Қарори билан тасдиқланган «Ўзбекистон Республикаси аҳолисига 2017-2021 йилларда ихтисослаштирилган тиббий ёрдам кўрсатишни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги ҳамда мазкур фаолиятга тегишли бошқа меъёрий-ҳукуқий хужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишда мазкур диссертация тадкиқоти муайян даражада хизмат қилади.
Тадқиқотнинг мақсади юракнинг клапанли ва яллиғланиш касалликлари мавжуд хомиладорларда юрак қон-томир тизими фаолиятини аниқлаш ва туғруқнинг турли асоратлари хавфининг клиник-прогностик мезон-ларини ишлаб чиқишдан иборат.
Тадқиқотнинг илмий янгилиги куйидагилардан иборат:
илк бор ҳомиладорлар гестацияси П-Ш триместридаги камқонлик, ЎМ ва РЮН тизимли/марказий гемодинамика ва миокарднинг электрик хусусият-лари дезадаптив ўзгаришларига, 3 дан ортиқ қайта хомиладорлик -multigravida (MG) ҳолатларда уларнинг чукурлашуви, хомиладорлик ва туғрук асоратлари ривожланишига олиб келиши исботланган;
илк бор гестациянинг II-III триместрида ЎМ мавжуд хомиладорларда юрак етишмовчилиги (ЮЕ) нинг I-II функционал синфига (ФС) хослик, миокарднинг электрик беқарорлиги ва юрак ўтказувчанлиги бузилиши аниқланган;
илк бор митрал клапан етишмовчилиги (МКЕ) устун бўлган РЮНга хос чап коринча қисқариш фаолияти пасайиши, ўпка артериясидаги ўртача босим ортиши ва перикард бўшлиғида суюқлиқ пайдо бўлишига хос гемодинамик ўзгаришлар ва уларнинг авж олиши, гестация муддатлари ҳамда фаол ревматик жараёни билан алоқадорлиги аниқланган;
илк бор ҳомиладорлар гестацияси П-Ш триместрида миокарднинг электрик бекарорлиги (коринча усти экстрасистолияси (ҚУЭ), коринча экстрасистолияси (ҚЭ)) ва юрак ўтказувчанлигини бузилиши (PQ, QRS узайиши) фаол ревматик жараённинг етакчи симптомокомплекси эканлиги исботланган;
илк бор ЎМ ва РЮН мавжуд хомиладорларда ЮЕ нинг III ФС белгиларини борлиги гестозлар, фетоплацентар етишмовчилик (ФПЕ) ривожланиши ва чақалоқлар умумий ҳолати Апгар шкаласи бўйича сустлашуви ривожланиши, MG эса туғруқ фаолияти заифлашуви хавф омили эканлиги аниқланган;
илк бор клиник ва гемодинамик интенсив маълумотларни меъёрлаш-тириш усули асосида ЎМ ва РЮН мавжуд хомиладорларда хомиладорлик ва тугрук асоратлари ривожланиш хавфини интеграл баҳолаш тизими такомил-лаштирилган.
Хулоса
1. Аёлларда кўп сонли хомиладорлик ва туғруқларнинг бўлиши (3 мартадан ортик), хатто юракнинг органик патологияси бўлмаган холатларда хам юрак ритмининг бузилишини ортишига олиб келади. Кўп сонли хомиладорлик ва туғруқлар камқонликни ривожланишида иштирок этувчи омил эканлиги аниқланди.
2. Камконлик мавжуд юракнинг органик патологияси бўлмаган хомиладорларда қуйидаги боғлиқликлар топилган:
A) юрак ички гемодинамики кўрсаткичлари оритиши билан (ЯДҲнинг 10,8%га ва ЯСҲнинг 9,2%га);
Б) жисмоний чидамлиликнинг пасайиши билан;
B) хомиладорлик (гестозлар, ФПЕ) ва туғруқ (қон кетишлар, туғруқ жараёнининг сустлиги) вактидаги асоратларининг ривожланишини, хамда чақалоқларнинг Апгар шкаласи бўйича паст балл билан тугилишини ортиб бориши билан боғлиқлиги топилган. ЮУС>96 ур/дакли синус тахикардиясининг хомиладорлик ва тугрук жараёнидаги асоратларнинг кўпайишини чукурлаштирувчи омил хисобланади.
3. ЎМ билан хасталанган хомиладорларда сурункали тонзиллит уч баробардан ортикроқ холатларда учрайди ва юрак ўтказувчанлигининг ёмонлашуви, ЭКГни Холтер мониторлаш ёрдамида аниқланадиган турли градацияли коринчалар (III, IVA, IVB синфлар) ва коринчалар усти юрак ритмининг бузулишини кўпайиши билан кечади.
Хулоса
1. Аёлларда кўп сонли хомиладорлик ва туғруқларнинг бўлиши (3 мартадан ортик), хатто юракнинг органик патологияси бўлмаган холатларда хам юрак ритмининг бузилишини ортишига олиб келади. Кўп сонли хомиладорлик ва туғруқлар камқонликни ривожланишида иштирок этувчи омил эканлиги аниқланди.
2. Камконлик мавжуд юракнинг органик патологияси бўлмаган хомиладорларда қуйидаги боғлиқликлар топилган:
A) юрак ички гемодинамики кўрсаткичлари оритиши билан (ЯДҲнинг 10,8%га ва ЯСҲнинг 9,2%га);
Б) жисмоний чидамлиликнинг пасайиши билан;
B) хомиладорлик (гестозлар, ФПЕ) ва туғруқ (кон кетишлар, тугрук жараёнининг сустлиги) вактидаги асоратларининг ривожланишини, хамда чақалоқларнинг Апгар шкаласи бўйича паст балл билан тугилишини ортиб бориши билан боғлиқлиги топилган. ЮУС>96 ур/дакли синус тахикардиясининг хомиладорлик ва тугрук жараёнидаги асоратларнинг кўпайишини чукурлаштирувчи омил хисобланади.
3. ЎМ билан хасталанган хомиладорларда сурункали тонзиллит уч баробардан ортикроқ холатларда учрайди ва юрак ўтказувчанлигининг ёмонлашуви, ЭКГни Холтер мониторлаш ёрдамида аниқланадиган турли градацияли коринчалар (III, IVA, IVB синфлар) ва коринчалар усти юрак ритмининг бузулишини кўпайиши билан кечади.
4. Гестациянинг II ва III триместридаги хомиладорларда ЎМнинг кечиши ЧҚнинг тизимли ва ҳажмли размерларини нисбатан ошиши, ЧҚҚФнинг нисбатан пасайиши, ЮЕнинг клиник белгилари ва симптомларини (хансираш, тез чарчаш, юрак уришининг ошиши) ортиши билан бирга ЖЮЧнинг камайиши билан изоҳланади.
5. ЎМ билан хасталанган хомиладорларда ЮЕ ФСнинг чукурлашуви билан гестозлар, ФПЕнинг ривожланиши, охир оқибатда янги тугилган чақалоқлар ҳолатининг Апгар шкаласи бўйича паст балл билан бахоланиши орасида тўғридан-тўғри корреляцией алока топилди. ЎҚ билан хасталанган хомиладорларда кўп сонли хомиладорлик ва туғруқларнинг бўлиши организмнинг нормал фаолиятини бузади, ва шу оркали тугрук фаолиятининг сустлигини ривожланишини чукурлаштиради.
6. РЮН мавжуд аёлларда (митрал етишмовчилигининг устунлиги холатида) хомиладорлик вақтида гестациянинг муддатидан катъиян юрак ўтказувчанлигининг бузулиши (PQ, QRS комплексларини узайиши), коринчалар ва коринчалар усти аритмияларини регистрация килиш холатларини кўпайиши билан кечади ва бу ўзгаришларнинг чукурлашуви актив ревматик жараён бўлганда, хамда ЮЕ III ФС мавжуд ҳолатларида кузатилади.
7. Ҳомиладорлик вақтидаги шаклланган ревматик юрак нуксонини мавжудлиги (митрал етишмовчилигининг устунлиги холатида) ва актив ревматик жараённинг бўлиши юракнинг патологик ремоделлашувига олиб келади: ЧҚ ҳажмини 19%га, ЧҚ миокард массасининг оғирлигини 18%га, ўртача ўпка босимининг 30%гача ошишига, ҳамда ЧҚҚФ пасайиши ва ЮЕнинг ФСни ортиши кузатилади.
8. РЮН мавжуд бўлган хомиладорларда актив ревматик жараённинг, ЮЕ III ФСнинг, ҳамда ЮУС>96 ур/дақли синус тахикардиясининг мавжудлиги хомиладорлик вақтидаги асоратларнинг (гестозлар, ФПЕ) ривожланишига, хамда янги туғилган чақалоклар ҳолатининг Апгар шкаласи бўйича паст бал билан бахоланишига сабаб бўлувчи омил ҳисобланади. РЮН мавжуд ҳомиладорлар анамнезида кўп сонли хомиладорлик ва туғруқлар (3 мартадан ортиқ)нинг бўлиши таъкидлаб ўтилган асоратлар билан бирга тугрук фаолиятининг сустлигини ривожлантирувчи омил эканлиги аниқланган. Шу билан бирга РЮН мавжуд ҳомиладорлар анамнезида ҳомилани нобуд бўлиш холатлари (ривожланмайдиган хомила, ҳомилани ўз ўзидан тушиши) кўпроқ учради.
9. Тизимли ва марказий гемодинамиканинг асосий кўрсаткичларини баҳолаш, ЭКГ, ОДЮ, СЭКГХМ кўрсаткичларини, хомиладорлик ва туғрукнинг кечишини тахдили УМ ва РЮН мавжуд аёлларда хомиладорлик (гестозлар, ФПЕ) ва тугрук (кон кетиши, тугрук фаолиятининг сусайиши) жараёнидаги асоратларнинг ривожланиш хавфини башорат килиш (прогнозлаш) ва интенсив кўрсаткичларни меъёрга келтириш (ИКН) услуби асосида махсус калкуляторларни ишлаб чикишга ёрдам берди.
10. Одатда, ЎМнинг кечиши енгил ва ижобий бўлиб, алоҳида медикаментов муолажаларни қўллашни талаб қилмайди. ЎМ билан хасталанган хомиладорларда ЮЕнинг клиник белгилари бўлганида, ЮУСнинг юқорилиги ва субъектив ёмон кечувчи юрак ритмининг бузилиши мавжуд холатларда метопролол сукцинатни (23,75-47,5 мг/с) татбик этиш ижобий антиаритмик таъсирни кўрсатди ва ЮЕнинг симптомларини пасайишига ёрдам берди. Шу билан бирга, клиник ва гемодинамик ножуя таъсири кузатилмади, хамда гестозларнинг ривожланиш хавфини камайишига олиб келди.
11. Метопролол сукцинатни (23,75-47,5 мг/с) ва яллигланишга карши терапияни актив ревматик жараёни мавжуд РЮН бўлган хомиладорларда татбик этилиши тизимли ва марказий гемодинамика параметрларига ижобий таъсир кўрсатади, ЖЮЧни оширишга, ЮЕ симптомларини ва юқори градацияли коринчалар аритмиясини камайтиришга ёрдам беради. Шу билан бирга, терапия фонида хомиладорлик (гестозлар, ФПЕ) ва тугрук (кон кетиши, тугрук фаолиятининг сусайиши) асоратларининг ривожланиш хавфи камайиши, хамда янги туғулган чақалокларнинг Апгар шкаласи бўйича баҳоланувчи ҳолатининг яхшиланиши кузатилади.
Юрак туғма нуқсонларини постнатал клиникаси ва диагностикасида пульсоксиметрия усулининг самарадорлиги
Туғма юрак нуқсонлари бўлган туғруқдан кейинги болаларда пулс оксиметриясининг ролини ўрганиш бўйича тадқиқотлар ўтказилди.Олинган маълумотларга асосланиб, пулс оксиметрияси янги туғилган чақалоқларни текширишнинг инвазив бўлмаган, арзон ва хавфсиз усули деган хулосага келди. Пулс оксиметрия усули, аускултация ва екстремиталарга босимни ўлчашдан ташқари, болаларда ЧДНИНГ кўп қисмини ерта босқичда аниқлаш ва уларни ўз вақтида чуқур текшириш учун юбориш имконини беради.
Юрак туғма нуқсони бўлган беморларда жаррохлик амалиётидан олдинги ва кейинги диспансеризация ва даволаш мезонлари
Илмий тадқиқотимиз мақсади юрак туғма нуқсони бўлган болаларда жаррохлик амалиётини ўтказишдан олдинги кузатув ва даволаш усулларини ишлаб чиқиш эди. Кузатув 75 та юрак туғма нуқсони бўлган 1 ойликдан 10 ёшгача болаларда жаррохликдан олдинги даврида ўтказилган. Уларга замонавий ташхисот усуллари, педиатр, кардиолог ва кардиохирург диспансер назорати доимий равишда олиб борилган. Юрак туғма нуқсонини турига, юрак етишмовчилигини даражасига ва қўшимча касалликларини инобатга олган холда даволаш муолажаларини буюриш бола ахволини анча яхшиланишига , иммунитетини кўтарилишига, хаётини енгиллашишига ва жаррохлик амалиётини яхши оқибат билан ўтказилишига ёрдам беради.Юрак ва қон томирларни туғма нуқсонлари долзарб муаммо бўлиб, болаларни туғилганидан бошлаб кузатиш ва вақтида даволаш муолажаларини олиб бориш зарурат хисобланади.
Юрак нуқсонлари билан оғриган ҳомиладорларда ҳомила ва чақалоқлар ҳолатини баҳолаш
Юрак ишемик касаллигининг даволашида тиотриазолинни қўллаш
Юрак ишемик касаллигини темир танқислик анемияси турли оғирлик даражалари фонида даволаш хусусиятлари
Юрак ишемик касаллигини диагностикасига янги ёндашув
Ушбу маколада юракнинг ишемик касаллигини ташхис килишининг янги ноинвазив усулйни ишлаб чикиш буйича олиб борилган тадкикот ишларининг натижалари келтирилган. Усул нафасни анализ килишга асосланган. Сирт ионизациясига асосланган
аминлар датчигини юракнинг ишемик касаллигини ташхис килишда куллаш имкониятлари очилган. Юракнинг ишемик касаллигига учраган беморлар нафаси таркибидаги аминлар микдори соглом одамларники- дан фарк килиши ва бу фарк статистик ахамиятга эга эканлиги аникланган. Усулнинг афзаллиги унинг безарар, тезкор ва етарли ишончликка эга эканлигида булиб, бунга аминларга ута сезгир электрон курилма ва уни амалга оширишнинг янги усули асосида эришилган. Нафас таркибидаги аминларни аниклаш асосида миокард инфарктини бошлангич даврини олдиндан аниклаш имкониятлари курсатилган
Юрак ишемик касаллигини анемия фонида даволаш хусусиятлари
Хозирги вақтда коморбидлик яъни бир ёки бир нечта касалликларни биргаликда келиши долзарб муаммолардан биридир. Хусусан биз юрак ишемик касаллиги (ЮИК) стабил зўриқиш стенокардия ва анемиянинг турли оғирлик даражалари хақида айтиб ўтамиз. Биз ЮИК ва турли оғирлик даражасидаги анемияси бор бўлган30 та беморга 3 валентли темир препарати Суфер (Юрия-фарм Украина) 5 мл вена ичига 5 кун мобайнида стандарт терапия асосида қўямиз.Текширилган беморларда гемоглобин миқдорининг ортиши юрак ишини нормаллаштиради,стенокардия хуружларини камайтиради ёки йўқотади,жисмоний зўриқишларга чидамлиликни оширади
Юрак ишемик касаллиги мавжуд перименопауза давридаги аёлларда юрак ритми вариабеллигини баҳолаш
Юрак ишемик касаллиги мавжуд перименопауза давридаги аёлларда клиник – метаболик ва гормонал кўрсаткичларни баҳолаш
Юрак ишемик касаллиги ва ўпканинг сурункали обструктив касаллигининг коморбид кечиши: патогенезнинг қўшилган бўfинлари
Юрак ишемик касаллиги ва артериал гипертонияси бор бўлган беморларнинг хавф омиллари ва клиник-гемодинамик кўрсаткичларининг тахлили
Юрак ишемик касаллиги ва артериал гипертонияси бор бўлган беморларнинг хавф омиллари ва клиник гемодинамик кўрсаткичларини тахлил килиш. Текшурувга олинган ЮИК+AГ беморларда учрайдиган хавф омиллардан чекиш+семизлик+алкогол биргаликда келиши 50% ни, семизлик+гиподинамия 23,6%, алкогол+чекиш 17%, ирсият+алкогол+чекиш 9,44% ташкил қилди. Беморлар 75% ҳолатда бош оғриғига, 64% қулоқдаги шовқинга, 59% ҳолсизликга, 45% тахикардия ва 41 % бош айланиши кузатилди. ВЭМ синамаси иккала гуруҳ беморларда олиб борилди, ЮИК+АГ ли беморларда зўриқиш кучи (пороговая мощность (99,8±2,3) Wt, АГ сиз ЮИК ли беморларда эса (109±3,8) Wt 10,9% га тенг бўлди. Шу билан биргаликда (нагрузка) зўриқиш давомийлиги дастлабки кўрсатгичи ЮИК+АГ ли гуруҳда (8,3±1,8) га тенг бўлган бўлса, АГ сиз ЮИК ли беморларда эса 9,2±2,3 ни 10,8% ташкил этди.
Юрак ишемик касаллиги билан беморларда коронар артериялар Шикастланиши ва липид профиль даражасининг ўзаро боғлиқлиги
Юрак етишмовчилигида апф ингибиторларни қулланилиши
- 1-25 / 482
- Keyingi