17
Issue 7(42), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.04.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
MUSIQA MADANIYATI FANI ORQALI BOLALAR ONGIDAGI SALBIY
BLOKLARNI BARTARAF ETISH
Numonova Gulnoz Adilovna
Andijon ixtisoslashtirilgan san’at maktabi “Havaskorlik xor jamoasi dirijyori”
bo’limi o‘qituvchisi
Annotatsiya:
Ushbu maqolada musiqa madaniyatining bolalarga ta’siri va uning
salbiy psixologik bloklarni bartaraf etishdagi ro‘li ko‘rib chiqiladi. Musiqa stress va
tashvishlarni kamaytirishga, ijobiy fikrlashni rivojlantirishga va bolalarning ijtimoiy
moslashuvini yaxshilashga yordam beradi. Ijodiy musiqa faoliyati va ritmik mashqlar
tahlil qilinadi. Bolalar o‘quv dasturlariga musiqa madaniyati kiritish tavsiya etiladi.
Kalit so
‘
zlar:
Musiqa madaniyati, terapevtik metod, estetik zavq, ijodiy
salohiyat, psixologiya kognitiv rivojlanish, emmotsional exspressiya va salbiy blok.
Аннотация:
В данной статье рассматривается влияние музыкальной
культуры на сознание детей и её роль в устранение негативных
психологических блоков. Исследование показывают что музыка помогает
снижает стресс и тревожность, развивать креативное мышление и улучшать
социальную адаптацию детей. Анализируются методы музыкальной терапии,
включая релаксационную музыку ритмические упражнения которые
способствуют позитивным изменением в сознании детей. Также рекомендуется
более широкое внедрение музыкальной культуры в образовательные
программы для детей.
Ключевые слова:
Музыкальная культура, терапевтический метод,
эстетическое восприятие, творческие способности, психология, когнитивное
развитие эмоциональное выражение и отрицательный блок.
Abstract:
This article explores the impact of musical culture on children’s
consciousness and its role in eliminating negative psychological blocs. Research
shows that music helps reduce stress and anxiety, develop creative thinking, and
improve children’s social adaptation. The article analyze music therapy methods,
including relaxation music, creative musical activities and rhythmic exercises, which
contribute to positive changes in children’s consciousness. It is also recommends the
broader integration of musical culture into children’s educational programs.
Keywords:
Musical culture, Therapeutic method, aesthetic taste, creative
abilities, Psychology, cognitive development emotional expression and negative bloc.
18
Issue 7(42), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.04.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
Musiqa inson hayotida muhim ahamiyatga ega bo‘lib, uning his tuyg‘ularini,
ongini va ma‘naviy dunyo qarashini shakllantirishda muhim katta ro‘l o‘ynaydi.
Bolalar tarbiyasida esa nafaqat estetik zavq uyg‘otuvchi vosit, balki ongidagi salbiy
bloklarni bartaraf etuvchi terapevtik metod ham hisoblanadi.
Musiqa madaniyati erkin fikrlash, ijodiy salohiyatning rivojlanishida his
tuyg‘ularini ashulalarda namoyon etish imkonini beradi. Ushbu maqolada musiqa
madaniyati orqali salbiy bloklarni bartaraf etish usullarni tahlil qilinadi. Shuningdek
musiqaning inson psixologiyasiga ijobiy ta’siri yoritiladi. Mavzu bolalar tarbiyasi,
ta’lim va psixologiya sohalari uchun dolzarb ahamiyatga egadir. Musiqa orqali bu
muammoni fanlarga bog‘lab, hayotiy voqealarni qiyoslab, bolalar ongidagi salbiy
bloklarni bartaraf etishda samarali usul sifatida qo‘llash mumkin.
Xozirgi kunda bolalar turli sabablar tufayli ruhiy zo‘riqish, qo‘rquv,
ishonchsizlik va stress kabi salbiy holatlarga duch kelmoqda. Oilaviy muhit,
ommaviy axborot vositalari, ta’lim tizimidagi ayrim kamchiliklar, ijtimoiy
munosabatlar bu jarayonga katta ta’sir o‘tkazadi. Ijtimoiy tarmoqlardagi zo‘ravonlik
alomatlarini ko‘rish, loqaydlik tanqidiy muhit bolalar bloklar paydo bo‘lishiga sabab
bo‘lmoqda.
Muammoning asosiy jihatlari:
1 bolalar o‘z imkoniyatlariga ishonmasligi qo‘rquv, shubha bilan yashashdir.
2 musiqaning to‘g‘ri qo‘llanilmasligi
3 musiqa madaniyatiga yetarli e’tibor berilmasligi. Shular jumlasidandir.
Musiqa terapiyasi bolalarning stress havotir va ichki to‘siqlarni halos bo‘lishida
musiqaning ijobiy ta’sirini tasdiqlaydi. Psixologiya va pedagogika nuqtai nazardan
esa ong va ruhiyat ta’sirini o‘rgangan. Misol uchun Jan Piaje va Lev Vigotskiy kabi
olimlar bolalar ongidagi kognitiv rivojlanish jarayonlarini tahlil qilishgan. Amerikalik
olim Daniel Levitin musiqaning ong va hotira eni eslab qolish qobiliyatini
shakllantira oladi deydi o‘z tahliliga. Amaliy tadqiqot o‘rganish darajasi esa
Finlyandiya, Yaponiya, Germaniya musiqaning ajralmas qismi hisoblanadi.
Musiqa madaniyati fani inson ruhiyatidagi qo‘rquvlar va salbiy ta’sirlarning
paydo bo‘lish sabablarini o‘rgangan va ijobiy muomala va muhit muhimligini
ta’kidlaydi.
Inson his-tuyg‘ularini turli yo‘llar bilan ifoda etishi, bu ifodalar yuz, tana
xarakati, ovoz ohangi, nutq yoki fiziologik o‘zgarishlardir (emotsional eksprassiyani
rivojlantirish) va ruhiy va jismoniy zo‘riqish, bosim (stress) havotirni kamaytirish,
ijobiy fikrlashni shakllantirish, ijodiy tafakkurni rivojlantirish munosabatlarini
yaxshilash, ta‘lim jarayonini qiziqarli va samarali tashkil etish. Bolalar ongidagi
19
Issue 7(42), Volume 1 | ISSN 3030-377X | 15.04.2025
SCIENCE SHINE
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
salbiy bloklarni bartaraf etishda musiqa madaniyatini samarali qo‘llash bolalarga
musiqa terapiyasi joriy etish (musiqa eshittirish) klassika, xalq, tabiat sadolari, ritmik
xarakatlar, shaxsiyatni birinchi o‘ringa qo‘yish (yakka tarzda mashq). Ota-ona va
oq‘uvchi aloqalarni mustahkamlash. O‘qituvchilar uchun maxsus kurslar tashkil
qilish.
Musiqa madaniyati bolalar ongidagi salbiy bloklarni bartaraf etishda kuchli
vosita bo‘lib, uning samaradorligini oshirish uchun maktab, bog‘cha uy muhitga
komiks yondashuv talab qilinadi. Ta’lim va tarbiya jarayonida musiqa terapiyasi,
ijodiy ritmik musiqa mashg‘ulotlari va fon musiqasidan foydalanish bolalarning ruhiy
holatini yaxshilashga, o‘ziga ishonchini oshirishga va ijmoiy integratsiyasini
kuchaytirishga yordam beradi. Shu bilan birga zamon bilan hamnafas tarzda bo‘lish
yangi ped-texnologiyalar interaktiv musiqa platformalar (mobil, onlayn) musiqagacha
qiziqish uyg‘otish. Raqamli texnologiya (virtual musiqa darslari, audio kitoblar, tirm
o‘yin). Musiqa asboblar bilan tanishtirish va ularni chalishga o‘rgatishdan iboratdir.
