ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
160
POLIZ EKINLARIGA LOKAL ORGANIK O‘G‘IT SOLISH TEXNOLOGIYASI:
SAMARADORLIK VA INNOVATSION YONDASHUVLAR
Shohrux Boymurodov
1- bosqich tayanch doktoranti
Qarshi davlat texnika universiteti, Qishloq xo'jaligi muhandisligi kafedrasi
D.SH.Chuyanov
Ilmiy rahbar: t.f.d., professor
https://doi.org/10.5281/zenodo.15698700
Annotatsiya:
Mazkur tezisda poliz ekinlariga (qovun, tarvuz, bodring, qovoq) lokal organik o‘g‘it solish
texnologiyasining samaradorligi, ekologik va iqtisodiy afzalliklari tahlil qilinadi. Lokal o‘g‘itlash
texnologiyasi orqali o‘simliklar uchun ozuqa moddalarining o‘zlashtirilishi yaxshilanadi, suv
resurslari tejaladi va yuqori hosildorlikka erishiladi. Innovatsion mexanizatsiyalashgan
qurilmalardan foydalanish esa mehnat unumdorligini oshiradi.
Kalit so‘zlar:
Poliz ekinlari, lokal o‘g‘itlash, organik o‘g‘it, agrotexnologiya, hosildorlik,
ekologik dehqonchilik.
Poliz ekinlari O‘zbekiston qishloq xo‘jaligining muhim tarmog‘i hisoblanadi. So‘nggi
yillarda ekologik toza va organik mahsulotlarga bo‘lgan talab ortib bormoqda. Shu sababli,
organik o‘g‘itlarni lokal usulda tuproqqa solish texnologiyasini ishlab chiqish aktual ilmiy-
amaliy masalalardan biri bo‘lib, bu usul o‘simliklar ozuqalanganligini oshirish va atrof-muhitga
zarar yetkazmasdan yuqori hosildorlik olish imkonini beradi.
Poliz ekinlariga organik o‘g‘itlarni lokal usulda solish texnologiyasining agrotexnik,
iqtisodiy va ekologik jihatdan afzalliklarini ilmiy asoslash va samaradorligini aniqlash.
Tadqiqot tajriba maydonida olib borildi. Qovun va bodring ekinlari tanlab olinib, quyidagi
variantlar qo‘llanildi:
- An’anaviy (yuzaki) o‘g‘itlash
- Yomg‘irlatib solish
- Lokal (aniq joylashtirish) o‘g‘itlash
O‘g‘it sifatida kompost, fermantlangan go‘ng va vermikompost tanlandi. Har bir usul
bo‘yicha o‘simliklarning rivojlanish sur’atlari, hosildorlik ko‘rsatkichlari va tuproqdagi oziq
modda miqdori o‘lchandi.
- Lokal o‘g‘itlashda ildizlar yaxshi rivojlandi, biomassaning ko‘payishi kuzatildi.
- Hosildorlik 20–30% ga oshdi.
- Suv sarfi 15–20% ga qisqardi.
- O‘g‘it sarfi 25–35% ga kamaydi, bu esa xarajatlarni kamaytirishga olib keldi.
Lokal organik o‘g‘it solish texnologiyasi poliz ekinlarining hosildorligini oshirishda, suv
va o‘g‘it resurslarini tejashda va ekologik xavfsiz qishloq xo‘jaligini rivojlantirishda muhim
ahamiyatga ega. Mahalliy sharoitlarga mos qurilmalar ishlab chiqilishi bu texnologiyani keng
joriy qilish imkonini beradi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
161
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Abduvohidov A.A., Nurmatov N.N. – Organik o‘g‘itlardan foydalanishning ilmiy asoslari,
Toshkent, “Fan va texnologiya”, 2020.
2.
Yusupov M.M. – Agroximiya asoslari, Toshkent, “O‘zbekiston”, 2018.
3.
Qodirov S.A., Raxmonov B. – Poliz ekinlari agrotexnikasi, Samarqand, “Zarafshon”, 2019.
4.
Qosimov D.T. – Tuproqshunoslik va o‘g‘itlash texnologiyalari, Toshkent, 2021.
5.
Karimov T.T., Abdullayev R.B. – Qishloq xo‘jaligida mexanizatsiyalashgan texnologiyalar,
Andijon, 2020.
6.
Sobirov B.N. – Organik o‘g‘itlar bilan oziqlantirish va ekin mahsuldorligini oshirish,
Toshkent, “Iqtisodiyot”, 2022.
7.
O‘zbekiston Respublikasi Qishloq xo‘jaligi vazirligi – Poliz ekinlari uchun o‘g‘itlash
me’yorlari va tavsiyalari, Normativ hujjat, 2023.
8.
Raxmatov I., To‘xtayev N. – Biogumus va bioo‘g‘itlardan foydalanish texnologiyasi,
Namangan, 2022.
9.
FAO (Food and Agriculture Organization) – Organic Agriculture: Concepts and Benefits,
Rome, 2021. https://www.fao.org/organicag
10.
Jabborov A. – Poliz ekinlarini o‘g‘itlashda zamonaviy yondashuvlar, “Agroilm” ilmiy
jurnali, №4, 2023.
11.
G‘ulomov F. – Lokal o‘g‘itlash texnologiyalarining samaradorligi bo‘yicha tadqiqotlar,
“Qishloq xo‘jaligi va mexanizatsiya” jurnali, №2, 2022.
12.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi – Organik qishloq xo‘jaligi mahsulotlari
ishlab chiqarish to‘g‘risidagi qaror, №342, 2020.
13.
www.agro.uz – O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi yangiliklari va ilmiy maqolalari (mavzuga oid
maqolalar, 2022–2024).
14.
www.agromarket.uz – Poliz ekinlari, o‘g‘it turlari va ishlov berish texnologiyalari haqida
ma’lumotlar bazasi.
15.
Nasrullayev B.S. – Qishloq xo‘jaligi mashinalari va texnologiyalari, Toshkent, “Fan va
texnologiya”, 2021.
