ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
12
CLIL METODIKASI ORQALI KOMMUNIKATIV KO‘NIKMALARNI
RIVOJLANTIRISHDA OG‘ZAKI NUTQNING O‘RNI
Meliqo‘ziyeva Gulchehra Abdullajon qizi
Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti ,
“O‘zbek va xorijiy tillar” kafedrasi asissenti
https://doi.org/10.5281/zenodo.15706209
Annotatsiya:
Mazkur maqolada CLIL (Content and Language Integrated Learning)
metodikasining tibbiy ta’limda kommunikativ ko‘nikmalar, xususan, og‘zaki nutqni
rivojlantirishdagi o‘rni yoritilgan. Tadqiqot Farg‘ona jamoat salomatligi tibbiyot instituti
talabalarining ishtirokida olib borildi. Natijalar CLIL metodikasi orqali og‘zaki nutq
faoliyatining sezilarli darajada rivojlanishini ko‘rsatdi.
Kalit so‘zlar:
CLIL, og‘zaki nutq, kommunikativ ko‘nikmalar, tibbiy ingliz tili,
integratsiyalashgan o‘qitish.
Bugungi kunda tibbiy ta’limda xorijiy til, xususan, ingliz tilini o‘rgatish nafaqat bilim, balki
samarali muloqot ko‘nikmalarini ham shakllantirishni taqozo etmoqda. Xalqaro amaliyotda
keng qo‘llanilayotgan CLIL metodikasi – fan va til integratsiyasi orqali til o‘rganishga yondashuv
– aynan tibbiyot yo‘nalishidagi talabalar uchun dolzarb hisoblanadi. Ushbu maqolada CLIL
metodikasi asosida og‘zaki nutqni shakllantirish mexanizmlari, ularning samaradorligi tahlil
qilinadi. Zamonaviy tibbiy ta’lim global tendensiyalar bilan chambarchas bog‘liq holda
rivojlanmoqda. Bugungi kun talabalarining kasbiy bilimga ega bo‘lishi bilan birga, xorijiy
tillarda, ayniqsa, ingliz tilida samarali muloqot qila olishi dolzarb masalaga aylangan. Bu esa
tibbiy sohada faoliyat yuritayotgan yoki yuritmoqchi bo‘lgan mutaxassislar uchun nafaqat
xalqaro tajriba almashish, balki ilmiy maqolalar yozish, xorijiy adabiyotlarni o‘rganish,
konferensiyalarda ishtirok etish kabi ko‘plab imkoniyatlarni ochib beradi. An’anaviy chet tilini
o‘qitish metodlari, ayniqsa tibbiy ta’limda, talabalarni yetarlicha faol og‘zaki nutqga jalb eta
olmaydi. Bu holatga sabab sifatida til o‘rganish jarayonining mavhumligi, real kontekstdan
uzoqligi va talabalar orasida nutqiy faollik past bo‘lishi keltiriladi. Shu nuqtai nazardan
qaralganda, fan va tilni integratsiyalashgan holda o‘qitish – ya’ni
CLIL (Content and Language
Integrated Learning)
metodikasi – dolzarb va samarali yechim sifatida qaralmoqda.
CLIL yondashuvi o‘zida kasbiy fan va chet tilini bir vaqtning o‘zida o‘qitishni nazarda
tutadi. Bu metodika talabalarni haqiqiy kontekstda tilni qo‘llashga undaydi va ayniqsa og‘zaki
nutq, ya’ni so‘zlashuv ko‘nikmalarini rivojlantirishga katta hissa qo‘shadi. Tibbiy matnlar, klinik
holatlar, guruhiy muhokamalar va taqdimotlar orqali talabalar nafaqat tibbiy bilimlarini
mustahkamlashadi, balki muloqotga kirishish, fikr bildirish, savol berish va tushuntirish kabi
kommunikativ harakatlarni faol bajara boshlaydilar. Ushbu maqolada CLIL metodikasi asosida
tibbiy ta’lim talabalarining
og‘zaki nutq ko‘nikmalarini rivojlantirishdagi imkoniyatlar
,
amaliy tajribalar va ularning samaradorligi tahlil qilinadi. Tadqiqotdan maqsad – CLIL asosida
tashkil etilgan ta’lim jarayonining kommunikativ kompetensiyalar, ayniqsa, og‘zaki ifoda
qobiliyatiga qanday ta’sir ko‘rsatishini aniqlashdan iborat.
Tadqiqotda 60 nafar 2-bosqich talabalar ishtirok etdi va ular eksperimental hamda
nazorat guruhlariga ajratildi. Eksperimental guruhga CLIL metodikasi asosida "Anatomy" va
"Physiology" fanlari ingliz tilida integratsiyalashgan holda o‘qitildi. Dars jarayonlarida rol
o‘ynash, muhokama, klinik holatlar asosida taqdimotlar kabi og‘zaki nutq faoliyatiga
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
13
yo‘naltirilgan topshiriqlardan foydalanildi. Baholash uchun pre- va post-testlar, o‘qituvchi
kuzatuvlari, hamda talabalar fikri asos bo‘ldi.
Tadqiqot natijalariga ko‘ra, eksperimental guruh talabalari og‘zaki nutq testlarida
o‘rtacha 36% rivojlanishni namoyon etdi, ayniqsa, tibbiy terminlarni ishlatish, so‘zlashuv
davomiyligi va grammatik to‘g‘rilikda sezilarli ijobiy o‘zgarishlar kuzatildi. Talabalar CLIL
asosida o‘tilgan mashg‘ulotlarda o‘z fikrini erkin bayon etish, savol-javob va muloqotga faol
qatnashishda yuqori natijalarga erishdilar.
CLIL metodikasi tibbiy kontekstda og‘zaki nutqni rivojlantirishda samarali yondashuv
ekani isbotlandi. Til va fanning integratsiyasi, ayniqsa, kasbiy leksikani real vaziyatlarda
qo‘llashga yordam berdi. Shu bilan birga, dastlabki bosqichlarda talabalar uchun tushunish va
so‘zlashuvda qiyinchiliklar kuzatildi. Biroq metodik yondashuv va darsda interaktiv usullardan
foydalanish bu muammolarni kamaytirdi.
CLIL metodikasi og‘zaki nutqni rivojlantirishda katta salohiyatga ega bo‘lib, tibbiy
yo‘nalishdagi talabalar uchun kasbiy muloqotga tayyorgarlik jarayonini samarali tashkil etish
imkonini beradi. Uni keng joriy qilish orqali til o‘rganish motivatsiyasi va kommunikativ
kompetensiyalarni yangi bosqichga olib chiqish mumkin.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Coyle, D., Hood, P., & Marsh, D. (2010). CLIL: Content and Language Integrated Learning.
Cambridge University Press.
2.
Mehisto, P., Marsh, D., & Frigols, M. J. (2008). Uncovering CLIL. Macmillan Education.
3.
Dalton-Puffer, C. (2011). Content-and-language integrated learning: From practice to
principles? Annual Review of Applied Linguistics, 31, 182–204.
4.
Banegas, D. L. (2012). Integrating content and language in English language teaching in
secondary education: Models, benefits, and challenges. Studies in Second Language Learning
and Teaching, 2(1), 111–136.
5.
Хайдаров, Х. (2021). Tibbiy ta’limda ingliz tilini o‘qitishda CLIL metodikasining
qo‘llanilishi. O‘zDJTU ilmiy axborotnomasi, 2(3), 45–49.
6.
Qurbonova, M. (2022). Tibbiy ingliz tilini o‘qitishda kommunikativ kompetensiyani
shakllantirish. Til va ta’lim, 1(1), 31–36.
7.
Marsh, D. (2002). CLIL/EMILE – The European Dimension: Actions, Trends and Foresight
Potential. University of Jyväskylä.
8.
Navruzova, D. (2023). Tibbiy ta’limda zamonaviy til o‘rgatish texnologiyalari. Innovatsion
pedagogika jurnali, 4(2), 65–68.
9.
Иминахунова, И. Х. (2020). Роль мотивации в обучении английскому языку в
неязыковых вузах. In
Университетская наука: взгляд в будущее
(pp. 662-664).
10.
Иминахунова, И. Х. (2017). СОВРЕМЕННЫЕ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫЕ ТЕХНОЛОГИИ В
ВУЗАХ
(ПАНЕЛЬНАЯ
ДИСКУССИЯ).
Актуальные
проблемы
гуманитарных
и
естественных наук
, (5-3), 94-96.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
14
11.
Иминахунова, И. Х. (2016). Использование инновационных технологий при
изучении иностранного языка.
Актуальные проблемы гуманитарных и естественных
наук
, (3-5), 62-63.
