ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
20
O'QITUVCHILIK FAOLIYATIDA SOG'LOMLIK MADANIYATINING ZARURIY
KOMPETENSIYA SIFATIDA TALQINI
Ibragimova Nazokatxon Qaxramonjon qizi
Andijon davlat pedagogika instituti, mustaqil izlanuvchi
https://doi.org/10.5281/zenodo.16911365
Zamonaviy o'zbek jamiyatida milliy loyihalar doirasida ta'lim tizimi modernizatsiya
qilinmoqda. Yangilangan maqsad va vazifalar yagona ta'lim makonini birlashtirishga, uning
mazmunini rekonstruktsiya qilish, zamonaviy infratuzilmani yaratish va kadrlar siyosatini
modernizatsiya qilish kontsepsiyasini birlashtirishga qaratilgan. Ta'lim tizimini o'zgartirish
mutaxassisning pedagogik vakolatiga juda yuqori talablarni qo'yadi, axborot makonini qayta
qurish, ta'lim resurslarini takomillashtirish sharoitida uning faoliyatini belgilaydi. O'qituvchi
rivojlanishning yangi traektoriyasiga kiradi, fundamental va amaliy bilimlarni kengaytiradi,
kasbiy va shaxsiy fazilatlarni o'zgartiradi, o'zini yaratuvchi, innovator, tadqiqotchi sifatida
anglaydi, jamiyatdagi ijtimoiy axloqiy va estetik qadriyatlarning tashuvchisi bo'lib xizmat
qiladi. Bunday jarayonlar uning rivojlanishining "gorizontal" vektori deb ataladigan, o'z
imkoniyatlarini, ongli ehtiyojlarini amalga oshirish yo'lini yaratadi, bu professional
kommunikatorni oqilona fikrlash, natijaga yo'naltirilgan aks ettiruvchi madaniyat asoslari bilan
aks ettiradi.
O'qituvchilar o'quvchilarga sog'lom turmush tarzini o'rgatish bo'yicha pedagogik
kompetensiyaga ega bo'lishlari, turli yoshdagi bolalar bilan ishlash usullarini bilishlari,
o'quvchilarning individual xususiyatlarini hisobga olgan holda sog’lom mashg'ulotlarini tashkil
etishni o'rganishlari lozim. o'qituvchilarida sog'lomlik madaniyati ko'nikmasini muvaffaqiyatli
rivojlantirish mumkin. Bu esa ularning professional faoliyatida yuqori samaradorlikka
erishishga va o'quvchilarining salomatligini saqlashga ijobiy ta'sir ko'rsatadi. Bundan tashqari,
o'qituvchilarning o'zlari sog'lom turmush tarzini olib borishlari, o'quvchilarga namuna
bo'lishlari va ularning sog'lom turmush tarzini shakllantirishda muhim rol o'ynashlari kerak.
Ta'limning zamonaviy tendentsiyalariga muvofiq, pedagogik kompetensiyalarga
quyidagilar kiradi:
- mustaqil o'rganish;
- malakangizni oshiring yoki butunlay qayta tayyorlang;
- vaziyatni va ularning imkoniyatlarini tezkor baholash;
- qarorlar qabul qilish va ular uchun mas'uliyatni o'z zimmasiga olish;
- o'zgaruvchan yashash va mehnat sharoitlariga moslashish;
- ishlashning yangi usullarini ishlab chiqing yoki
Hozirgi vaqtda o'qituvchining kasbiy mahoratini va uning kasbiy mahorat darajasini
baholashning eng dolzarb muammosini hal qilish uchun ma'lum darajada qo'llaniladigan turli
diagnostika usullari mavjud. Bir tomondan, o'qituvchilarni "bilim-mahorat-mahorat"
formulasiga undab bo'lmaydi, o'qituvchi qalbining barcha olijanobligini, uning ijodining
betakror lahzalarini takroriy ta'lim-tarbiya jarayonida o'lchay oladigan vosita yo'q. Hech narsa
o'qituvchining mehnati va idroki bilan o'lchanmaydi, ular yo'qdan va yo'qdan paydo bo'lmaydi,
balki o'qituvchining barcha oldingi tajribasi, o'zi bilan cheksiz muloqotlari bilan tayyorlanadi.
Zamonaviy talablardan kelib chiqib, o'qituvchining kasbiy kompetensiyasini
rivojlantirishning asosiy yo'llarini aniqlash mumkin:
- uslubiy birlashmalarda, ijodiy guruhlarda ishlash;
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
21
- tadqiqot faoliyati;
- innovatsion faoliyat, yangi pedagogik texnologiyalarni ishlab chiqish;
- pedagogik yordamning turli shakllari;
- pedagogik tanlov va festivallarda faol ishtirok etish;
- o'z pedagogik tajribasini tarjima qilish;
- AKTdan foydalanish va boshqalar.
Ammo sanab o'tilgan usullarning hech biri samarali bo'lmaydi, agar o'qituvchining o'zi o'z
kasbiy mahoratini oshirish zarurligini anglamasa. Xulosa: Pedagogik o'sish uchun motivatsiya
va qulay shart-sharoitlarni yaratish zarurati shundan kelib chiqadi. O'qituvchi o'z kasbiy
fazilatlari darajasini oshirish zarurligini mustaqil ravishda anglab etadigan sharoitlarni
yaratish kerak. O'z pedagogik tajribasini tahlil qilish o'qituvchining kasbiy o'zini-o'zi
rivojlanishini faollashtiradi, buning natijasida tadqiqot qobiliyatlari shakllanadi, keyinchalik
ular pedagogik faoliyat bilan birlashtiriladi. O'qituvchi maktab taraqqiyotini boshqarish
jarayonida ishtirok etishi kerak, bu uning kasbiy mahoratini oshirishga yordam beradi.
References:
Используемая литература:
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 8 oktyabr "O'zbekiston Respublikasi
oliy ta'lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish kontseptsiyasini tasdiqlash tog'risida"gi PF-
5847-sonli Farmoni.
2.
Teaching creative thinking to secondary school students through independent education
is a pressing issue S Mirkhayitova, G Shodiyeva, M Irmatova ACADEMICIA: An International
Multidisciplinary Research Journal 10 (8), 26-31
3.
Aminov B., Mirkhayitova S. Interactive Education Is a Guarantee of Quality //Eurasian
Journal of History, Geography and Economics. - 2021. - Т. 2. - С. 20-23.
