ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
78
YOSHLARGA TARBIYAVIY JIHATDAN ZARAR KELTIRAYOTGAN AXBOROT
XURUJLARI
Sadikova Feruza Taibovna
Sirdaryo viloyati, Sardoba tumani ixtisoslashtirilgan
maktabining ingliz tili o'qituvchisi
sferuza978@gmail.com
https://doi.org/10.5281/zenodo.13940132
Annotatsiya:
yoshlarga tarbiyaviy jihatdan zarar keltirayotgan axborot xurujlari. Hozirgi
kunda, axborot texnologiyalarining rivojlanishi va internetning keng tarqalishi natijasida, yosh
avlodga turli xil axborotlar, jumladan, salbiy, zararli va manipulyatsiyalangan ma'lumotlar ham
yetkazilmoqda.
Kalit so‘zlar:
Axborotning Ko'pligi va Uning Salbiy Ta'siri, Sosial Tarmoqlardagi
Manipulyatsiya, Psixologik Salbiy Ta'sirlar, Yechimlar.
Hozirgi kunda, axborot texnologiyalarining rivojlanishi va internetning keng tarqalishi
natijasida, yosh avlodga turli xil axborotlar, jumladan, salbiy, zararli va manipulyatsiyalangan
ma'lumotlar ham yetkazilmoqda. Bu holat yoshlarda tarbiyaviy jihatdan katta zarar keltirishi
mumkin.
1. Axborotning Ko'pligi va Uning Salbiy Ta'siri
Internet orqali har kuni millionlab axborotlar tarqatiladi. Yoshlarda qiziqish uyg'otadigan,
lekin zararli bo'lishi mumkin bo'lgan ma'lumotlar, masalan, zo'ravonlik, giyohvandlik yoki
sog'lom turmush tarziga zid keluvchi xulq-atvorlar tezda tarqaladi. Bunday axborotlar,
ko'pincha, yoshlarda salbiy qiziqishlar va noto'g'ri qadriyatlar shakllanishiga olib keladi.
2. Sosial Tarmoqlardagi Manipulyatsiya
Sosial tarmoqlar yoshlar orasida juda mashhur. Ammo, bu platformalarda
joylashtirilayotgan axborotlar ko'pincha manipulyatsiyalangan yoki noto'g'ri bo'ladi. Misol
uchun, ko'plab foydalanuvchilar turli xil “viral” videolar orqali noxush vaziyatlarga tortiladi, bu
esa ularning ruhiy holatiga salbiy ta'sir ko'rsatadi. Yoshlar bu kabi ma'lumotlarga osonlik bilan
ishonishlari mumkin, bu esa ularning psixologik holatiga zarar yetkazadi.
3. Psixologik Salbiy Ta'sirlar
Yoshlarda tarbiyaviy jihatdan zarar keltirayotgan axborot xurujlari, ularning psixologik
holatini bevosita ta'sir qiladi. Muntazam ravishda noxush axborotlarni qabul qilish,
qiziqishlarni va o'z-o'zini qadrlashni pasaytirishi mumkin. Yoshlarda depressiya, kayfiyatning
o'zgarishi va ijtimoiy izolyatsiya holatlari paydo bo'lishi xavfi mavjud.
4. Yechimlar
Bunday muammolarni bartaraf etish uchun bir qancha chora-tadbirlar ko'rish zarur. Ota-
onalar va ta'lim muassasalari yoshlarni axborotdan foydalanish bo'yicha to'g'ri yo'naltirishlari
lozim. Axborot tahlili va tanqidiy fikrlash ko'nikmalarini rivojlantirish, yoshlarni
manipulyatsiya qilishdan himoya qilishga yordam beradi. Shuningdek, ijtimoiy tarmoqlar va
internet platformalarida zararli kontentni cheklash ham muhimdir.
Yoshlarga tarbiyaviy jihatdan zarar keltirayotgan axborot xurujlari, ularning kelajagini
xavf ostiga qo'yishi mumkin. Ota-onalar, ta'lim muassasalari va jamiyatning barchasi birgalikda
bu muammoga qarshi kurashishi lozim. Faqatgina axborotlarni tushunish va ulardan to'g'ri
foydalanish orqali, yoshlarimizni tarbiyaviy jihatdan to'g'ri yo'naltirishimiz mumkin.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
79
References:
1.
Kolobov O.A., Yasenev V.N. Kontrterrorizm i informatsionnaya bezopasnost v
sovremennom mire. Monografiya. – Nijn. Novgorod: Nijegorod universiteti nashriyoti, 2004.
2.
Sodirjonov M. M. INSON KAPITALI RIVOJLANISHIDA OLIY TAʼLIMNING AHAMIYATI
//Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2023. – Т. 3. – №.
4. – С. 23-29.
3.
Sodirjonov M. M. Monitoring the issues of human capital research in ethnosocial
processes and social trends //Social policy and social partnership. – 2021. – №. 6. – С. 6.
