ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
40
LOYIHALASH TEXNOLOGIYASINI O’QUV JARAYONIDA QO’LLASH ORQALI
TA’LIM SAMARADORLIGINI OSHIRISH
Abdusattorova Go’zalxon
Farg’ona viloyati “Yuksalish” nodavlat ta’lim tashkiloti boshlang’ich sinf o’qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.13925101
Annotatsiya:
Ushbu maqola zamonaviy ta’limda yangicha usullar, jumladan loyihalash
metodidan foydalanish orqali o’quv jarayoni samaradorligini oshirish xususida bo’lib, unda bu
metodning eng afzal tomonlari ko’rsatib o’tilgan.
Kalit so’zlar:
Loyihalash, texnologiya, metod, ta’lim jarayoni, talabalarning bilish
protsessi.
Bugungi kun zamonaviy ta’limini zamonaviy usul va metodlarsiz tasavvur etib bo’lmaydi.
Shu jumladan, bir qarashda oddiydek ko’ringan loyihalash texnologiyasi ham o’quv jarayonida
samardorlikni yanada oshirishga atroflicha xizmat qilmoqda. Shu o’rinda bu texnologiyaning
asl negizi, uni amalga oshirish shakllari, ko’zlanadigan natija va bu metod orqali ta’limga olib
kiriladigan unsurlar haqida fikr yuritamiz.
Loyihalash (lotincha, projectus – olg’a tashlangan fikr, g’oya, obraz ) metodi o’z nomi bilan
kelgusidagi ishlarni amalga oshirishda rejalashtirish bo’lib, proyekt ma’lum bir hisob-
kitoblarga, chizmalarga va boshqalarga asoslangan holda tavsiflash, bayon qilish shaklida
mujassamlashgan g’oya, fikrning ifodasidir.
1
Loyihalash texnologiyasi ta’limda o’qituvchi va talabani birdek ishlashga, talabada
mustaqillikni yanada oshirishga xizmat qilar ekan, bu o’rinda undan kutiladigan natijalar ham
yangilik sifatida qaralishga munosib ishlar bo’lishini nazarda tutadi. Loyihalash metodlari
orqali o’qitishda quyidagi natijadorliklar hosil bo’ladi:
-
O’qituvchining kuzatuvchi va yo’l boshlovchi sifatidagi ishtiroki, talabalarning esa asosiy
loyiha mualliflari, loyihani bajaruvchilari bo’lib ishlashlari;
-
Har bir talabaning ma’lum dolzarb yoxud kichik muammoni aniqlab, uning uchun
bajariladigan ishlar rejasi hamda yechimini topishiga alohida o’qituvchi tomonidan e’tibor
berilishi;
-
Birgina katta muammoga ham turlicha usullar orqali yondashuvni ta’minlash zamirida
mukammal loyiha ishlarini yarata olish tajribalari paydo bo’lishi;
-
Fikrlashi, qobiliyati, bilim darajasi bir-biriga yaqin talabalardan kichik guruhlarni tashkil
etish. Va bu asosida lohiyalash jarayonidagina emas, balki boshqa jamoaviy ishlarda ham bir xil
tipdagi talaba guruhi bilan ishlashni osonlashtirish.
Loyihalash texnologiyasidan foydalanish shuningdek, talabalarga individual va
differensial yondashish imkonini beradi. Metod amalga oshirilish jarayonida qamrab oladigan
jihatlar, doimiy muhim hisoblanuvchi unsurlar ham bo’lib, ular shulardan iborat:
-
Loyiha tuzilishi yaxshi ishlangan bo’lishi;
-
Loyihada ishtirok etadigan qatnashchilar uchun tadqiqot predmeti, dolzarbligi, ijtimoiy
ahamiyati, foydalaniladigan metodlar, tajribalar o’tkazish;
-
Natijalarni rasmiylashtirish metodlari aniq bo’lishi lozimligi.
2
1
A.Qayumov, I.Parmonova “Innovatsion ta’lim texnologiyasida loyihalash metodi imkoniyatlari va uni amalga oshirish
bosqichlari.”
2
N.Raxmanova “ Biologiyani o’qitishda loyihalash texnologiyasidan foydalanish afzalliklari” T.: “Nauchniy impuls”
2003. 5-bet.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
41
Talabalarga bu texnologiya nima beradi? Savolga javob esa juda oddiy. Bajariladigan ishi
nima maqsadda amalga oshirilayotgani, unda qanday metodlarni qo’llay olishni planlashtirish.
Ishdan kutilayotgan natijani oldindan diagnostlashtirishni uddalay olish qobiliyatlarini
shakllantirish singari ijobiy sifatlar rivojlantirib boriladi.
Ta’lim tizimidagi yangicha burilishlar, bu sohada anchayin tajribaga ega davlatlar
o’qitishidagi talabani mustaqil yangiliklar yarata oluvchi kadrga aylantirib beradigan
pedagogik texnologiyalar bilan bir qatorda loyiha ishlari, loyihalashtirish texnologiyalari
bugungi kunning eng zarur metodikalaridan biri ekanligini ko’rsatib bermoqda.
References:
1.
A.Qayumov, I.Parmonova “Innovatsion ta’lim texnologiyasida loyihalash metodi
imkoniyatlari va uni amalga oshirish bosqichlari.” 2023
2.
N.Raxmanova “Biologiyani o’qitishda loyihalash texnologiyasidan foydalanish
afzalliklari” T.: “Nauchniy impuls” 2003. 5-bet.
3.
M.Mahmudov “Talim natijasini loyihalash” Pedagogik mahorat. 2002. 1-son
4.
Z.T.Nishonova ”Oliy maktab psixologiyasi”. Toshkent.2003.
