ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
101
"ADABIYOTDA POSTMODERNIZM: LINGVISTIK ASOSLAR VA AMALGA
OSHIRISHI"
Maksumova Inoyatxon Vahidulla qizi
Alfraganus universiteti " Filologiya fakulteti"
Arab tili yo‘nalishi 2-kurs talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.13861690
Annotatsiya.
Ushbu maqola adabiyotda postmodernizmining lingvistik asoslarini va
uning adabiy asarlarga qo'llanilishini tahlil qiladi. Postmodernizmning lingvistik nuqtai
nazardan qanday amalga oshirilgani, bu yondashuvlarning adabiy tahlilda qanday namoyon
bo'lishi va adabiyotga ta'siri muhokama qilinadi. Maqola postmodernizmining asosiy
prinsiplarini va ularning lingvistik kontekstda qanday qo'llanilishini ko'rsatadi.
Kalit so’zlar:
- Postmodernizm
- Lingvistika
- Adabiyot
- Dekonstruksionizm
- Semantika
- Intertekstualik
Kirish:
Postmodernizm XX asrning ikkinchi yarmida adabiyot va san'atda yangi bir davrni
boshladi. Bu harakat strukturalizm va modernizmning o'zgarishi sifatida ko'riladi.
Postmodernizm adabiyotdagi eski naqshlarni va an'anaviy yondashuvlarni rad etib, yangi
metodologiyalarni va fikrlarni ilgari surdi. Lingvistika bu jarayonda muhim rol o'ynadi, chunki
postmodernizm ko'pincha tilning va semantik strukturalarning qayta ko'rib chiqilishini talab
qildi.
Asosiy qism:
1. Postmodernizmning Lingvistik Asoslari
- Lingvistik Yondashuvlar: Postmodernizm tilning rolini va til bilan bog'liq paradigmalarning
qayta tahlilini talab etdi. Postmodernistlar tilni o'zaro aloqalar va kontekstual signifikatsiya
orqali o'rganadilar.
- Semantik Va Sintaktik O'zgarishlar: Postmodernizm til strukturasi va semantikasida
yangiliklarni taqdim etdi, masalan, semantik nisbiylik va sintaktik murakkablik.
2. Postmodernizmning Adabiyotga Ta'siri
- Dekonstruksionizm: Jacques Derrida tomonidan ishlab chiqilgan dekonstruksionizm
postmodern adabiyotda tilning va matnning o'zaro aloqalarini tahlil qilishni ko'zda tutadi. Bu
yondashuv matnlarning ma'nosini va ularning shakllarini ajratish orqali o'zgarishni o'z ichiga
oladi.
- Intertekstualik: Mikhail Bakhtin tomonidan ilgari surilgan intertekstualik postmodern
adabiyotda keng qo'llanildi. Bu nazariya matnlarning bir-biriga aloqadorligini va madaniy
kontekstlarni aniqlashni ta'minlaydi.
- Metanarrativning Rad Etilishi: Postmodernizm an'anaviy metanarrativlarni rad etadi, bu
adabiyotda yangi narativ shakllar va metodlarni ishlab chiqishga olib keladi.
3. Postmodernizmning Lingvistik Amalga Oshirilishi
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
102
- Adabiy Asarlar Tahlili: Postmodern adabiyotda lingvistik yondashuvlar qanday amalga
oshirilganini tahlil qilish. Misollar sifatida Thomas Pynchoning "Gravity's Rainbow" va Italo
Calvino'nun "If on a winter's night a traveler" kabi asarlarini ko'rib chiqish.
- Metamatnlarni O'rganish: Postmodern adabiyotda til va matn o'zgarishi qanday amalga
oshirilishini ko'rsatadigan misollar.
4. Muammolar Va Cheklovlar
- Postmodernizmdagi Cheklovlar: Postmodernizmdagi lingvistik yondashuvlarning chegaralari
va muammolari.
- Lingvistik Tahlilning Qiyinchiliklari: Postmodern adabiyotda lingvistik tahlil qilishdagi
qiyinchiliklar va muammolar.
Xulosa:
Postmodernizm adabiyotdagi eski naqshlarni va an'anaviy yondashuvlarni rad
etib, yangi metodologiyalarni taqdim etdi. Lingvistik yondashuvlar postmodern adabiyotda
yangi ma'no qatlamlarini va tahlil metodlarini ochib berdi. Postmodernizmning lingvistik
asoslari adabiyotning yangi shakllarini va o'zgarishlarini tahlil qilishda muhim rol o'ynaydi.
Ushbu maqola bu jarayonlarning qanday amalga oshirilganini va ularning adabiyotga ta'sirini
ko'rsatadi.
References:
1.
Derrida, J. (1976). *Of Grammatology*. Johns Hopkins University Press.
2.
Barthes, R. (1977). *Image, Music, Text*. Hill and Wang.
3.
Eco, U. (1984). *The Role of the Reader: Explorations in the Semiotics of Texts*. Indiana
University Press.
4.
Bakhtin, M. (1981). *The Dialogic Imagination: Four Essays*. University of Texas Press.
5.
Pynchon, T. (1973). *Gravity's Rainbow*. Viking Press.
6.
Calvino, I. (1979). *If on a winter's night a traveler*. Harcourt Brace Jovanovich.
7.
Culler, J. (1997). *Literary Theory: A Very Short Introduction*. Oxford University Press.
8.
Muratovich, M. R., & Abdurahmonovich, Q. A. (2021). Children's and Girls' Community
Learning and Raising Their Children's Community. Academicia Globe, 2(10), 92-98.
9.
Eagleton, T. (2002). *Literary Theory: An Introduction.
