ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
183
“ALKIMYOGAR” ASARIDA MUHABBAT MAVZUSINI OCHIB BERISHDAGI
USULLAR
Farrux Tursunov Baxtiyor o’g’li
Master student of NamSIFL
https://doi.org/10.5281/zenodo.13220437
Annotatsiya:
Paulo Koeloning “Alkimyogar” asari janrlar va avlodlardan-da uzoqlarga,
kengroq muhlislarga yetib borgan, o‘zining azaliy hikmati va inson tajribasiga oid teran
tushunchalari bilan o‘quvchilarni maftun etgan adabiy asardir. Ushbu tadqiqot “Alkimyogar”
asarida uchraydigan muhabbat turlarini ochib berishda foydalanilgan badiiy uslubiy
vositalarga qisqacha tarif berib o’tadi. Qo’laversa, ushbu vositalarning asardagi o’rinlariga
ham to’htalib iqtibos keltirgan holda tadqiq etadi.
Kalit so’zlar:
shaxsiy afsona, allegoriya, simvolizm, ramz, metaforik.
Kirish
Paulo Koelo “Alkimyogar” asarida sevgining inson hayotidagi o‘zgartiruvchi kuchini
tasvirlash uchun turli usul va vositalardan foydalanadi. Koelo simvolizm, allegoriya va
xarakterni rivojlantirish orqali o‘quvchilarni bosh qahramon Santyago bilan birga o‘z-o‘zini
kashf qilish va ma’rifat safariga chiqishga taklif qiladi. Santyago sevgi qudratini qabul qilishni
o‘rganar ekan, u yanada kuchliroq, donoroq va to‘liqroq bo‘lib chiqadi - bu sevgi inson
tajribasini o‘zgartirish va boyitish qudratiga ega ekanligi haqidagi abadiy haqiqatdan dalolat
beradi.
Asosiy qism
Paulo Koeloning "Alkimyogar" asari hikoyaga ma'no va teranlik qo‘shadigan boy ramziy
ma'noga ega adabiy xazinadir. Takrorlanuvchi motivlar va allegorik elementlar orqali Koelo
o‘quvchilarni bosh qahramon Santyago bilan birga o‘z-o‘zini kashf qilish va ma’rifat safariga
chiqishga taklif qiladi. Simvolizm Koelo tomonidan "Alkimyogar"da sevgining o‘zgaruvchan
tabiatini etkazish uchun qo‘llaniladigan kuchli vositadir. Roman davomida cho‘l, voha,
alkimyogar o‘gitlari kabi takrorlanuvchi motivlar ma’naviy yuksalish va ma’rifat timsoli bo‘lib
xizmat qiladi. Misol uchun, cho‘l Santyago o‘z sayohatida yengib o‘tishi kerak bo‘lgan sinov va
qiyinchiliklarni anglatadi, voha esa u sevgining asl mohiyatini ochadigan dam olish va
mulohaza yuritish lahzalarini ifodalaydi. Koeloning aytishicha "Bir marta sodir bo‘lgan
hamma narsa boshqa hech qachon sodir bo‘lmaydi. Ammo ikki marta sodir bo‘lgan hamma
narsa, albatta, uchinchi marta sodir bo‘ladi.".
Cho‘l Santyago o‘z-o‘zini kashf qilish yo‘lida yengib o‘tishi kerak bo‘lgan sinov va
qiyinchiliklarni ifodalovchi "Alkimyogar"da kuchli ramz bo‘lib xizmat qiladi. Santyago
bepoyon cho‘lni bosib o‘tar ekan, uning qat’iyati va qat’iyatini sinovdan o‘tkazuvchi to‘siq va
mashaqqatlarga duch keladi. Biroq, bu sinovlar orqali Santyago qat'iyatlilik, chidamlilik va
orzulariga ergashishning muhimligi haqida qimmatli saboqlarni oladi. "Qum tepaliklarining
cheksiz kengligi bilan cho‘l Santyago o‘zining shaxsiy afsonasiga erishish uchun engib o‘tishi
kerak bo‘lgan qiyinchiliklar va to‘siqlarni ifodalaydi." - Paulo Koelo, Alkimyogar.
Qattiq va murosasiz cho‘ldan farqli o‘laroq, voha Santyagoning sayohati haqida dam
olish va mulohaza yuritish lahzalarini ramziy qiladi. Bu boshpana va yangilanish maskani
bo‘lib, u erda Santyago sevgi va ma'naviyatning asl mohiyatini ochadi. Santyago vohadagi
uchrashuvlari orqali barcha narsalarning o‘zaro bog‘liqligi va hayotimizni shakllantiradigan
universal kuchlar haqida qimmatli saboqlarni oladi.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
184
Alkimyogarning xarakteri "Alkimyogar"da donolik va ma'rifatning kuchli ramzi bo‘lib
xizmat qiladi. Santyagoning yo‘lboshchisi va ustozi sifatida Alkimyogar kimyo, ma'naviyat va
o‘z taqdiriga intilish haqida qimmatli saboqlarni beradi. Alkimyogar o‘z ta'limoti orqali
Santyagoga koinot sirlarini ochishda va uning haqiqiy salohiyatini ro‘yobga chiqarishda
yordam beradi.
"Alkimyogar"
sevgining
o‘zgartiruvchi
kuchini
ta'kidlaydigan
allegorik
(
Allegoriya
(majoz)
-ramzning bir koʻrinishi boʻlib, voqea-hodisa yoki narsa-buyumning
mavhum tushunchasi oʻrnida aniq tasvirni ifodalovchi ramziy soʻz (obraz)ni qoʻllash, yaʼni
adabiy asarda oʻquvchiga noaniq boʻlgan tushunchani koʻpchilikka maʼlum boʻlgan narsalarga
xos belgilar bilan ifodalash usuli.)
1
elementlarga boy. Misol uchun, Santyagoning sayohatini
insonning ma'naviy ma'rifat va o‘zini o‘zi anglash uchun izlanishlari uchun allegoriya sifatida
ko‘rish mumkin. Santyago turli personajlar va vaziyatlar bilan uchrashish orqali sevgining
tabiati va o‘z taqdiriga intilish haqida qimmatli saboqlarni oladi. Romanning allegorik tabiati
o‘quvchilarga uning chuqur ma’nolarini talqin qilish va ularni o‘z hayotida qo‘llash imkonini
beradi.
Asosan, "Alkimyogar" o‘z-o‘zini kashf qilish va shaxsiy o‘zgarish haqidagi allegorik
ertakdir. Bosh qahramon Santyago xazina izlab sahro bo‘ylab jismoniy sayohatga otlanadi,
biroq u o‘z-o‘zini anglash va ma’rifatga ega bo‘lgan metaforik sayohatdir. Santyagoning turli
personajlar va vaziyatlar bilan uchrashishi orqali o‘quvchilar sevgi, e'tiqod va "Shaxsiy
afsona" ga intilish kabi universal mavzular haqida fikr yuritishga taklif qilinadi.
“Alkimyogar” asaridagi yana bir allegorik element bu “Koinot tili” tushunchasi bo‘lib, u
barcha narsalarning o‘zaro bog‘liqligini va hayotimizni shakllantiruvchi umuminsoniy
kuchlarni bildiradi. Roman davomida Santyago o‘z sayohatiga yo‘l ko‘rsatuvchi belgilar va
alomatlarni talqin qilishni o‘rganadi va koinot ochiq yurak bilan tinglashga tayyor bo‘lganlar
bilan gaplashishini aniqlaydi.
"Alkimyogar" allegoriyasining markazida "Shaxsiy afsona" tushunchasi - har bir inson
hayotda amalga oshirishi kerak bo‘lgan haqiqiy maqsad yoki taqdirdir. Santyagoning shaxsiy
afsonasini izlash insonning ma'no va amalga oshirishga bo‘lgan intilishi uchun metafora
sifatida xizmat qiladi, sababi u to‘siqlarni engib o‘tishni va jasorat va ishonch bilan qalbining
xohishiga ergashishni o‘rganadi.
Paulo Koelo "Alkimyogar" asarida inson tajribasi va ma'no va maqsadni izlash haqidagi
chuqurroq haqiqatlarni etkazish uchun allegoriyadan ustalik bilan foydalanadi. Ramziy tasvir
va metaforik hikoyalar orqali Koelo o‘quvchilarni bosh qahramon Santyago bilan birga o‘z-
o‘zini kashf qilish va ma'rifat safariga chiqishga taklif qiladi. O‘quvchilar “Alkimyogar”da
mavjud allegorik elementlarni ochib berar ekan, ular adabiyotning inson ruhini
ilhomlantirish, yuksaltirish va o‘zgartirish uchun abadiy qudrati haqida eslatib o‘tadilar.
Xarakterni rivojlantirish Koelo tomonidan “Alkimyogar” asarida sevgining o‘zgartiruvchi
kuchini ko‘rsatish uchun qo‘llaniladigan asosiy usuldir. Bosh qahramon Santyago o‘z
sayohatiga otlanar ekan, u boshqa personajlar, xususan Fotima va Alkimyogar bilan
munosabatlari ta'sirida sezilarli o‘sish va o‘zgarishlarga uchraydi. Santyago bu qahramonlar
bilan muloqot qilish orqali sevgi, e'tiqod va o‘z orzulari sari intilish haqida qimmatli
saboqlarni oladi va oxir-oqibat o‘rganganlari uni yanada dono va ma'rifatli shaxsga
aylantiradi. "Qalbingizga aytingki, azob-uqubat qo‘rquvi azobning o‘zidan ham battarroqdir.
1
https://uz.wikipedia.org/wiki/Allegoriya
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
185
Va hech bir yurak o‘z orzularini izlashda azob chekmagan, chunki qidiruvning har bir soniyasi
Xudo bilan va abadiyat bilan bir soniyalik uchrashuvdir." - Paulo Koelo, Alkimyogar.
Bosh qahramon Santyago "Alkimyogar" asari davomida chuqur o‘zgarishlarni boshdan
kechiradi. Romanning boshida Santyago o‘z hayotidan mamnun bo‘lgan, ammo uzoqdagi
xazina orzulari bilan azoblangan oddiy cho‘pondir. Biroq, u o‘zining "Shaxsiy afsonasi" ni
izlash uchun sayohatga otlanar ekan, Santyagoning xarakteri uning turli murabbiylar va
qiyinchiliklar bilan uchrashishi natijasida shakllanadi.
Santyago sinov va musibatlarga duch kelar ekan, u sabr-toqat, imon va qalbga ergashish
muhimligi haqida qimmatli saboqlarni oladi. Santyago o‘z tajribalari orqali ruhiy uyg‘onishni
boshdan kechiradi va oxir-oqibat haqiqiy xazina moddiy boylikda emas, balki o‘zining Shaxsiy
afsonasining amalga oshishida ekanligini tushunadi.Alkimyogarning sirli siymosi Santyagoga
o‘z-o‘zini kashf qilish yo‘lida maslahatchi va rahbar bo‘lib xizmat qiladi. Roman davomida
Alkimyogar Santyagoga qimmatli donolik va ta’limotlar berib, unga koinot sirlarini ochishga
va o‘zining haqiqiy salohiyatini ro‘yobga chiqarishga yordam beradi. Alkimyogar bilan
muloqoti orqali Santyago sevgi tabiati, e'tiqod va o‘z taqdiriga intilish haqida qimmatli
saboqlarni oladi. Alkimyogar Santyagoning o‘sishi uchun katalizator bo‘lib xizmat qiladi, uni
qo‘rquviga qarshi turishga va uning haqiqiy shaxsini qabul qilishga undaydi.
References:
1.
Calvert, Michael T. and Pallardy, Richard. "Paulo Coelho". Encyclopedia Britannica, 28
Dec. 2023, https://www.britannica.com/biography/Paulo-Coelho. Accessed 28 January 2024.
2.
Encyclopedia
Britannica.
(2024,
February
16).
Paulo
Coelho.
https://www.britannica.com/biography/Paulo-Coelho
3.
Wikipedia.
(2024,
February
21).
Paulo
Coelho.
https://en.wikipedia.org/wiki/Paulo_Coelho
4.
Paolo Koelo. Alkimyogar. – “O’qituvchi” NMIU, 2018.
5.
https://uz.wikipedia.org/wiki/Allegoriya
6.
http://www.
7.
http://www.
8.
http://www.
9.
http://www.
10.
http://www.
11.
Arunachalam M. et al. Journey To The Quest: The Path Of Self Actualization In Paulo
Coelho‘s “The Alchemist” //Journal of Language and Linguistic Studies. – 2022. – Т. 17. – №. 3.
12.
Khoso H., Panhwar A. H., Ansari S. An exploration of the literary stylistic analytical
techniques of Postmodernizm in Paulo Coelho‘s novel: The Alchemist //ARIEL An
International Research Journal of Language and Literature. – 2016. – Т. 27. – С. 119-132.
13.
Hamdamov u. Jahon adabiyoti: modеrnizm va postmodеrnizm.
