ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
110
INNOVATSION PEDAGOGIK YONDASHUV ASOSIDA MAKTAB, OILA VA
MAHALLA HAMKORLIGI MEXANIZMINI TAKOMILLASHTIRISH
Mirzabayeva Nasiba Abduqaxorovna
Nordik universiteti I bosqich magistranti
https://doi.org/10.5281/zenodo.12541758
Annotatsiya.
Huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati barpo etish yo‘lini tanlagan
mamlakatimizda oila, mahalla va ta’lim muassasasi hamkorligi, undagi shaxs tarbiyasida katta
ta’sir ko‘rsatuvchi milliy qadriyatlar qadr topib, tobora yuksalmoqda. har yili obro'ga ega.
Kalit so'zlar:
fuqarolik jamiyati, oila hamkorligi, ta'lim muassasasi, ta'sir.
Аннотация.
В нашей стране, выбравшей путь становления правового государства
и гражданского общества, сотрудничество семьи, соседства и учебного заведения, а
также национальные ценности оказывают большое влияние на воспитание личности в
оно, приобретают значение и растут все больше и больше. имеет репутацию каждый
год.
Ключевые
слова:
гражданское
общество,
семейное
сотрудничество,
образовательное учреждение, влияние.
Annotation.
In our country, which has chosen the path of establishing a legal state and a
civil society, the cooperation of the family, the neighborhood and the educational institution,
and the national values that have a great influence on the education of the individual in it, are
gaining value and are growing more and more. has a reputation every year.
Key words:
civil society, family cooperation, educational institution, influence.
Yurt kelajagi boʻlgan yoshlarning mustaqil va erkin shaxs sifatida shakllanishida oila,
mahalla va maktabning o'zaro hamkorligi juda katta ahamiyatga ega. Bu hamkorlik taʼlim-
tarbiya jarayonini har tomonlama takomillashtirish va yoshlarni barkamol avlod sifatida
kamol topishi uchun muhim zamin yaratadi. Quyidagi asosiy nuqtalar bu hamkorlikning
samaradorligini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni ko'rsatadi:
1.
Oila va maktab o'rtasidagi hamkorlikni kuchaytirish:
o
Ota-onalarni maktab hayotida faol ishtirok etishga rag'batlantirish. Bu orqali ular
farzandlarining taʼlim va tarbiyasiga ko'proq e'tibor qaratadilar va o'qituvchilar bilan yaqin
aloqada bo'ladilar.
o
Maktabda ota-onalar uchun maxsus seminar va treninglar tashkil qilish, ularga
zamonaviy pedagogika va psixologiya bilimlarini yetkazish.
2.
Mahalla bilan maktabning hamkorligini mustahkamlash:
o
Mahallada faoliyat yuritayotgan nodavlat tashkilotlar, sport va madaniyat markazlari
bilan hamkorlik qilish. Bu yoshlarning vaqtini foydali o'tkazishlari, qobiliyatlarini
rivojlantirishlari uchun imkon yaratadi.
o
Mahalla yig'inlari va tadbirlarida maktab o'qituvchilarining faol ishtirokini ta'minlash,
shu orqali mahalliy hamjamiyatning ta'lim jarayoniga jalb qilinishi.
3.
Ta'lim-tarbiya jarayonini takomillashtirish:
o
Ta'lim dasturlarini zamonaviy talablar va me'yorlarga muvofiqlashtirish, interfaol
metodlarni joriy etish.
o
Tarbiya masalalariga alohida e'tibor qaratish, yoshlarning ma'naviy, axloqiy va madaniy
jihatdan yetuk shaxs bo'lib yetishishlariga ko'maklashish.
4.
Yoshlar uchun qo'shimcha imkoniyatlar yaratish:
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
111
o
Yoshlarni turli fan va san'at yo'nalishlariga jalb qilish uchun maxsus to'garaklar va
klublar tashkil etish.
o
Innovatsion texnologiyalar va axborot-kommunikatsiya vositalaridan foydalanishni
kengaytirish, yoshlarning ilmiy va texnik bilimlarini oshirish.
5.
Yoshlarni jamoatchilik ishlariga jalb qilish:
o
Yoshlarni mahalliy va respublika miqyosidagi jamoatchilik ishlariga, ko'ngilli
faoliyatlarga jalb qilish. Bu ularning ijtimoiy faolligini oshiradi va jamiyat oldida mas'uliyatini
his qilishiga yordam beradi.
o
Yoshlarning liderlik va tashabbuskorlik qobiliyatlarini rivojlantirish uchun maxsus
dasturlar ishlab chiqish.
Oila, mahalla va maktabning o'zaro hamkorligi va ta'lim-tarbiya jarayonining har
tomonlama takomillashtirilishi yoshlarning barkamol avlod sifatida kamol topishi uchun
muhim zamin yaratadi. Bu yo'nalishda amalga oshiriladigan ishlar nafaqat yoshlarning
individual rivojlanishiga, balki jamiyatning barqaror va muvaffaqiyatli rivojlanishiga ham
katta hissa qo'shadi.
Huquqiy davlat va fuqarolik jamiyati barpo etish yo‘lini tanlagan mamlakatimizda shaxs
tarbiyasiga chuqur ta’sir ko‘rsatuvchi milliy qadriyatlar bilan birga oila, mahalla, ta’lim
muassasalari hamkorligi yildan-yilga qadrlanib, nufuzi ortib bormoqda.
Bu tendentsiya, avvalambor, davlatimiz tomonidan ijtimoiy institutlarga qaratilayotgan
e’tibor, mustaqillik bergan imkoniyatlar tufayli milliy qadriyatlarimiz jonlanayotgani bilan
bog‘liq. Binobarin, milliy qadriyatlarning yana bir bor tasdiqlanishi yaqqol namoyon
bo‘lmoqda.
Ijtimoiy institutlarning sezilarli ta'siri va ularning muammolari ushbu sohadagi ilmiy
asoslarga asoslangan tadqiqotlarning muhimligini ta'kidlaydi.
Ta’lim jarayoni ishtirokchilarining birgalikdagi sa’y-harakatlari 1993-yilda ishlab
chiqilgan “Oila, mahalla va ta’lim muassasasi hamkorligi konsepsiyasi” bilan tizimlashtirilgan
bo‘lib, u yoshlarni mustaqil, ma’naviyatli va vatanparvar insonlar etib tarbiyalash, bunda
jamoatchilikni keng jalb etishni rag‘batlantirishga qaratilgan. harakat qilish.
“Oila, mahalla va ta’lim muassasasi hamkorligi konsepsiyasi”ning asosiy maqsadi shaxs
kamolotini tarbiyalash va oshirish, har tomonlama rivojlanishni ta’minlash, milliy va umumiy
madaniy qadriyatlarni tarbiyalashga qaratilgan zamonaviy pedagogik texnologiyalarni
samarali joriy etishdan iborat.
Shu munosabat bilan, kontseptsiya bir nechta asosiy jihatlarga e'tibor qaratadi:
Ta'lim jarayoni ishtirokchilari o'rtasidagi harakatlar birligi.
O'quvchilarga bo'lgan hurmat va talablar o'rtasidagi muvofiqlik.
Hamkorlik jarayoni ishtirokchilarining teng huquqlari va yuqori mas'uliyati.
Faoliyat jarayonida milliy va davlat manfaatlarining ustunligi.
Hamkorlikning ilmiy asoslari.
O‘zbekistonda sog‘lom avlodni shakllantirish yo‘lida oila, mahalla va ta’lim muassasalari
hamkorligi muvaffaqiyatlari erishilayotgan yutuqlarning poydevoridir.
Shu munosabat bilan hukumat tashabbuslari quyidagilarni o'z ichiga oladi:
“Oila – mahalla – maktab” hamkorligining huquqiy asoslarini mustahkamlash va
hamkorlikda o‘sishni metodik qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirish.
Oila va jamoalarda ijtimoiy faollikni oshirish.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
112
Yoshlarga bilim berish, iqtidorli yoshlarni qo‘llab-quvvatlash, qiziqishlaridan kelib
chiqib yo‘naltirish.
Ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalarni moddiy va ma’naviy qo‘llab-quvvatlash.
Voyaga yetmaganlar o‘rtasida huquqbuzarlik va qarovsizlikka qarshi profilaktika
choralari samaradorligini oshirish.
Jismoniy tarbiya va sport orqali yoshlar o‘rtasida sog‘lom turmush tarzini targ‘ib qilish.
Barkamol avlodni tarbiyalashga qaratilgan ma’naviy-ma’rifiy tadbirlar mazmun-
mohiyatini oshirish, samaradorligini oshirish mexanizmlarini yaratish.
Sog‘lom avlodni tarbiyalashda davlat va zamonaviy axborot-kommunikatsiya
texnologiyalaridan samarali foydalanish.
Hamkorlikdagi sa'y-harakatlarni boshqarish uchun mahalla faollari, ta'lim
muassasalarining tajribali o'qituvchilari va mahallalarda joylashgan turli tashkilotlar
vakillaridan iborat jamoatchilik kengashlari tashkil etiladi. Mahalla kengashining mahalla
fuqarolar yig‘ini majlisida rasman tasdiqlangan, belgilangan muddatga ega ish dasturi mavjud.
Dasturga ko‘ra, kengashlar muayyan mavzu yoki masalalarga bag‘ishlangan muhokamalar,
konferensiyalar yoki yig‘ilishlar, tanlovlar, bahs-munozaralar, uchrashuvlar, turli tadbirlar
yoki tanlovlar o‘tkazadi. Belgilangan tartibda mahalla kengashi har chorakda kamida bir
marta mahallaga o‘z faoliyati to‘g‘risida hisobot taqdim etadi. Zarur hollarda ta’lim
muassasalari, mahalla faollari, mahallalarda ta’lim va tarbiya sohasida faoliyat yurituvchi
mahalliy tashkilotlar, korxonalar, idoralardan ta’lim va tarbiya sohasidagi faoliyati to‘g‘risida
hisobot taqdim etishlari so‘raladi.
Mahalla hududidagi kengash aholi vakillari boʻlgan tashkilot sifatida taʼlim va tarbiya
bilan bogʻliq turli maʼmuriy masalalarda, xususan, oʻz farzandlarining boshqalarga nisbatan
huquqlarini himoya qilish uchun masʼul boʻlgan davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari va
muassasalar bilan hamkorlik qilish huquqiga ega. Kengash o‘z tashabbusi bilan tegishli
mavzularda maxsus mahalla fuqarolar yig‘inlari, ta’lim muassasalari pedagogik kengashlari
yoki boshqa zarur tadbirlarni tashkil qilishi mumkin. Mahalla hududidagi kengash o‘zbek
milliy tarbiya an’analarini targ‘ib qilish, turli madaniy tadbirlar tashkil etish, bolalar va
kattalarning bo‘sh vaqtini mazmunli o‘tkazish, jumladan, maktablar, bolalar maydonchalari,
madaniyat markazlari, sport inshootlari, yoshlar to‘garaklari, maktab hududidan tashqarida
joylashgan inshootlardagi tadbirlarni muvofiqlashtiradi.
Mahalla hududidagi kengash o‘z vakolatiga ko‘ra, o‘tkazilayotgan tadbirlarning mazmun-
mohiyati va samaradorligini tahlil qilib, tavsiyalar tayyorlaydi, ular yuzasidan ommaviy
axborot vositalari orqali ma’lumotlarni tarqatadi. Kengash mahalla hududidagi mahalla,
maktab va oilalar o‘rtasidagi hamkorlik bilan bog‘liq muammo va muammolarni hal etishda
o‘zaro tushunishni ta’minlaydi, ularning ta’lim muassasalari, tashkilotlari va boshqaruv
organlarining reja va amaliy dasturlariga integratsiyalashuvini ta’minlaydi.
Xulosa qilib aytganda, Davlat dasturining muvaffaqiyatli amalga oshirilishi davlat va
jamoat tashkilotlari, ta’lim sohasi xodimlari, oilalar, mahalla faollarining mustahkam
hamkorligiga, barcha fuqarolarning faol ishtirokiga bog‘liq. Bizning kelajagimiz bo‘lmish
bolalarni jismonan, aqliy va ma’naviy jihatdan barkamol etib tarbiyalash zarur.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
113
References:
1.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 19.06.2012 yildagi “Barkamol avlodni
tarbiyalashda oila instituti va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarining ta’lim
muassasalari bilan o‘zaro hamkorligini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi
175 -sonli qarori О.Мусурмонова. “Оиламаънавияти – миллий ғурур”
2.
Ўқув қўлланма. Тошкент 1999.
3.
О.Тўраева. Оилавий ҳаѐт этикаси ва психологияси. Тошкент - 1990.
4.
Pedagogika. J. Xasanboyeva, X. To‘raqulov, I. Alqarov, N. Usmonov «Noshir»
Toshkent2011.
5.
Yo’ldoshev J. «Zamonaviy o’zbek oilalarida o’smir bolalar shaxsining shakllanishi”
nomzodlik dissertatsiyasi, Toshkent. 2002
6.
”Tarbiya ishlari metodikasi ”R.Mavlonova, B.Normurodova, N.Rahmonqulova O’quv
qo’llanma Toshkent 2010.
7.
Khamzaev, S. A. (2023). Essentials of Teaching Terms of a Specific Field to Students of
Non–Linguistic Universities. International Journal of Multicultural and Multireligious
Understanding, 10(12), 488-493.
8.
Tokhtagul, T., & Khamzayev, S. A. (2024). Theoretical Importance Of Anthroposentric
Phraseological Units. American Journal of Advanced Scientific Research, 1(2), 19-21.
9.
Хамзаев, С. (2024). Patterns of interaction of categories generalizing external factors of
vocabulary development. Зарубежная лингвистика и лингводидактика, 2(2), 164-178.
10.
Khamzaev, S. (2021). CROSS-CULTURAL TEACHING OF A FOREIGN LANGUAGE-A NEW
PARADIGM IN EDUCATION. Журнал иностранных языков и лингвистики, 2(3).
11.
Khamzaev, S. (2021). THE INFLUENCE OF BORROWED WORDS TO THE VOCABULARY
STOCK OF THE UZBEK LANGUAGE. Журнал иностранных языков и лингвистики, 2(3).
