ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
121
БУГУНГИ КУНДА ТАДБИРКОРЛИК ВА КИЧИК БИЗНЕСДА
МЕНЕЖЕРЛИКНИ ЎРНИ ВА САМАРАДОРЛИК КЎРСАТКИЧЛАРИ
Баҳронова Дилафруз Тўймуродовна
Республика маънавият ва маърифат маркази
Навоий вилояти Зарафшон шаҳар бўлими бошлиғи
https://doi.org/10.5281/zenodo.14059875
Бугунги дунёда тадбиркорлик ва кичик бизнес мамлакатларнинг иқтисодий
ривожланишида, иш ўринларини яратишда, инноватсияларни рағбатлантиришда ва
ижтимоий тараққиётни рағбатлантиришда муҳим ўрин тутади. Айниқса, глобаллашув,
рақамлаштириш ва бозор конъюнктурасининг доимий ўзгариши билан тавсифланган
жадал ўзгарувчан иқтисодий шароитда самарали бошқарув тадбиркорлар ва кичик
бизнес эгалари учун муҳим муваффақият омилига айланди.
Мамлакатда ишсизлик даражасини пасайтириш ва аҳолини иш билан таъминлаш
муаммосини ҳал қилишда, аҳолини тадбиркорлик фаолиятига кенгроқ жалб қилиш
муҳим аҳамият касб этади. Чунки ишсизлик даражасининг юқорилиги мамлакатнинг
миллий ва иқтисодий хавфсизлигига салбий таъсир кўрсатади.
Ўзбекистон Республикасида аҳолини тадбиркорлик фаолиятига кенгроқ ва
самарали жалб этишга тўсқинлик қилувчи омиллар мавжуд. Бу тўсқинликларнинг
асосий сабаби, давлат органларининг тадбиркорлар билан амалий ва шаффоф мулоқот
тизимини яратмаганлиги ҳисобланади. Шу боис, Ўзбекистон Республикаси
Президентининг 2019 йил 14 майдаги “Тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш ва
ҳимоя қилиш тизимини тубдан такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-
5718-сон фармони қабул қилинган[1].
Фармонда тадбиркорларни қўллаб-қувватлаш учун қуйидаги чора-тадбирлар
белгиланган:
Тадбиркорлар ва чет эллик инвесторлар билан мулоқотни ташкил этиш:
Тадбиркорлик субъектларини ва чет эллик инвесторларни қабул қилиш.
Видеоконференциялар ва сайёр қабулларни ўтказиш орқали самарали алоқани
таъминлаш.
Тадбиркорларнинг ҳуқуқлари ва манфаатларини ҳимоя қилиш:
Тадбиркорлик субъектлари, жумладан чет эллик инвесторларнинг ҳуқуқлари ва
қонуний манфаатларига риоя қилинишини таъминлаш.
Бошқарувдаги муаммоларни бартараф этиш:
Тадбиркорликни ривожлантиришга тўсқинлик қилувчи муаммоли масалаларни
кўриб чиқиш.
Ер участкалари ва бинолар, кредитлар ажратиш, рухсат ҳужжатларини олиш каби
бюрократик тўсиқларни бартараф этиш.
Системали муаммоларни таҳлил қилиш ва қонунларни такомиллаштириш:
Тадбиркорликни ривожлантиришга ва чет эл инвестицияларини жалб этишга
тўсқинлик қилувчи тизимли муаммоларни мониторинг қилиш, умумлаштириш ва
таҳлил қилиш.
Бу соҳадаги қонун ҳужжатларини такомиллаштириш бўйича таклифлар тайёрлаш.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
122
Муаммоларни ҳал этиш учун интерактив платформа жорий этиш:
Тадбиркорларнинг муаммоларини ҳал этиш мақсадида уларни қабул қилиш,
умумлаштириш, мониторинг ва назорат қилиш учун самарали платформа яратиш.
«business.gov.uz» ягона интерактив портали фаолиятини таъминлаш.
Ушбу чора-тадбирлар тадбиркорлик фаолиятини қўллаб-қувватлаш ва
ишсизликни камайтиришда муҳим роль ўйнайди. Давлат органлари ва тадбиркорлар
ўртасидаги самарали ҳамкорлик иқтисодий ўсишга ва аҳолининг меҳнатга жалб
қилинишига ёрдам беради.
Тадбиркорлик ва кичик бизнесдаги менежмент ресурслар ва жараёнларни
бошқариш ҳақидаги ан'анавий тушунчалардан ташқарига чиқади. У стратегик
режалаштириш, инсон ресурсларини бошқариш, молиявий назорат, маркетинг ва
корпоратив маданиятни ривожлантиришни ўз ичига олади. Чекланган ресурслар ва
юқори рақобат шароитида кичик бизнес кўпинча барқарор ўсиш ва
рақобатбардошликка эришиш учун бошқарув жараёнларини оптималлаштириш
зарурати билан дуч келади.
Муваффақиятли бошқарувнинг асосий жиҳатларидан бири тадбиркорлар ва
менежерларнинг самарадорлик кўрсаткичларини тўғри аниқлаш ва баҳолаш
қобилиятидир. Ушбу кўрсаткичлар бизнеснинг жорий ҳолатини таҳлил қилиш, кучли ва
заиф томонларини аниқлаш, шунингдек, бошқарув қарорларини қабул қилиш учун
восита бўлиб хизмат қилади. Ҳар бир хато жиддий оқибатларга олиб келиши мумкин
бўлган кичик бизнес муҳитида ишлашни аниқ ўлчаш айниқса муҳимдир.
Рақамли трансформатсия ва барқарорлик каби ҳозирги тендентсиялар ҳам кичик
бизнесни бошқаришга сезиларли таъсир кўрсатмоқда. Янги технологияларни жорий
этиш бизнес жараёнларини оптималлаштириш, маҳсулот ва хизматлар сифатини
ошириш, сотиш бозорини кенгайтириш имконини беради. Бироқ, шу билан бирга,
тадбиркорлар доимо ўрганиш ва янги шароитларга мослашиш зарурати билан дуч
келмоқдалар, бу эса самарали бошқарувнинг муҳимлигини таъкидлайди [2].
Кичик бизнесни бошқариш белгиланган мақсадларга эришиш учун ресурсларни
режалаштириш, ташкил этиш, йўналтириш ва назорат қилишни ўз ичига олади [3].
Пименов [4] фикрича, самарали бошқарув тадбиркорларга чекланган ресурслардан
фойдаланишни оптималлаштириш имконини беради, бу айниқса молиявий ва инсон
ресурслари чекланган кичик корхоналар учун муҳимдир.
Бундан ташқари, Пименов [3] менежмент ижобий ташкилий маданиятни яратишга
ҳисса қўшишини таъкидлайди, бу ходимларнинг мотиватсиясига ва компаниянинг
умумий фаолиятига таъсир қилади. Ўз навбатида, Бурцев [5] бошқарувга инновацион
ёндашув кичик корхоналарга бозор ўзгаришларига мослашиш ва янги технологияларни
жорий этиш имконини беришини таъкидлайди.
Замонавий тадқиқотлар шуни тасдиқлайдики, менежмент ва самарадорлик
кўрсаткичлари тадбиркорлик ва спорт бизнесининг муваффақиятида асосий рол
ўйнайди. Самарали бошқарув ресурслардан фойдаланишни оптималлаштириш, ижобий
ташкилий маданиятни яратиш ва инновацияларни жорий этиш имконини беради.
Самарадорлик кўрсаткичлари, ўз навбатида, фаолият натижаларини об'ектив
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
123
баҳолашни таъминлайди ва бошқарув қарорларини оқилона қабул қилишга ёрдам
беради. Ўсиш ва рақобатбардошликка эришиш учун кичик корхоналар илғор бошқарув
амалиётларини жорий этишлари ва ишлаш кўрсаткичларини мунтазам равишда
кузатиб боришлари керак.
References:
1.
Ўзбекистан Республикаси Президентининг 2019 йил 14 майдаги “Тадбиркорлик
фаолиятини қўллаб-қувватлаш ва ҳимоя қилиш тизимини тубдан такомиллаштириш
чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ-5718-сон фармони (манба: www.lex.uz)
2.
Пименов Н. А. Управление финансовыми рисками в системе экономической
безопасности. Учебник. Москва.: 2019. С-25
3.
Ю.А.Бурцев. Экономическая безопасность малого предпринимательства в России.
Научный журнал “Мир новой экономики”.: №1/2016. С-90
