ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
161
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA TABIIY ILMIY FANLARNI OʻQITISHDA
DOLZARB MUAMMOLAR VA ULARNI HAL QILISHNING INNOVATSION
USULLARI
Salimova Marjona Abdurahim qizi
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
Pedagogika fakulteti kafedra oʻqituvchisi
Nuriddinova Nozima
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
Pedagogika fakulteti biologiya yoʻnalishi 2-bosqich talabasi
https://doi.org/10.5281/zenodo.14545680
Abstract:
This article presents the author's comments about information technologies
and their importance in the educational system, especially in educational processes. In
addition, extensive analyzes were conducted based on scientific sources. Problems,
deficiencies and their elimination in the teaching of informatics and information technologies,
as well as ways to interest students in the lesson are shown.
Key word:
Information technologies, individualization, educational process, quality of
education, ICT, interactive, methods, innovations, computer literacy.
Аннотация:
В данной статье представлены комментарии автора об
информационных технологиях и их значении в системе образования, особенно в
образовательном процессе. Кроме того, был проведен обширный анализ на основе
научных источников. Показаны проблемы, недостатки и их устранение в преподавании
информатики и информационных технологий, а также способы заинтересовать
учащихся на уроке.
Ключевые
слова:
Информационные
технологии,
индивидуализация,
образовательный процесс, качество образования, ИКТ, интерактив, методы,
инновации, компьютерная грамотность.
Annotatsiya:
Ushbu maqolada ta'lim tizimida, hususan o'quv jarayonlarida axborot
texnologyalari va ularning ahamiyati haqida muallifning mulohazalari keltirilgan. Bunda
tashqari ilmiy manbalarga tayangan holda keng tahlillar olib borilgan. Informatika va axborot
texnologiyalari fanini o‘qitishda yuzaga kelayotgan muommolar, kamchiliklar va ularni
bartaraf qilish to‘g‘risida, shu bilan birga o‘quvchilarni darsga qiziqtirish yo‘llari ko‘rsatib
o‘tiladi.
Kalit so‘zlar:
Axborot texnologiyalari, individuallashtirish, o'quv jarayoni, ta'lim sifati,
AKT, interfaol, metodlar, innovatsiyalar, kompyuter savodxonligi.
Kirish.
Zamonaviy axborot jamiyatida media ta'lim, ta'lim jarayonida mediadan
foydalanish, zamonaviy o'qituvchining ommaviy axborot vositalari bilan ishlash ko'nikmasini
shakllantishda, ommaviy axborot vositalari yordamida ta'lim mohiyatini, ochib berish,
pedagogik salohiyatining oshishi va turli ommaviy axborot vositalaridan foydalanish
shartlarini tushunishiga, ta'lim jarayonida (axborot texnologiyalari, Internet, ijtimoiy
tarmoqlar, ekran san'ati, televizor, reklama, interaktiv o'yinlar, kompyuter animatsiyasi va
boshqalar), pedagogik modellar va ulardan foydalanishga tayyorligini shakllantirish vositasi
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
162
sifatida qaraladi. Axborotkommunikatsiya texnologiyalarining tez taraqqiy etishi natijasida
"mediya" atamasi paydo boldi. "Media" atamasi lotin tilidan (media, medium so'zidan) olinib,
qollanma, vositachi manolarini anglatadi."Media" atamasi XX asrda dastlab ommaviy
madaniyatni shakllantiruvchi vositalarga nisbatan qo'llangan. Ko'nikma — insonning ilgarigi
tajribalari asosida muayyan faoliyat yoki harakatni amalga oshirish qobiliyati. Ta'lim jarayoni
kundankunga taraqqiy etib borayotgan jamiyat ijtimoiy sohalarining biri hisoblanadi. Bu
sohaga axborot texnologiyalarining roli va dolzarbligiga e'tibor qaratilishining mohiyati
shundaki, ayni paytda "ta'lim" ustuvor milliy loyihasini amalga oshirish doirasida axborot
texnologiyalari ta'lim jarayoniga faol joriy etilmoqda. Zamonaviy texnik o'quv vositalarining
konsentratsiyasi o'quv jarayonini modernizatsiya qilishga yordam beradi, o'quvchilarning
aqliy faoliyatini faollashtiradi, o'qituvchilar ijodiyotini rivojlantirishga yordam beradi,
masofaviy ta'limga imkon beradi, uzluksiz ta'lim tizimini rivojlantiradi va shu bilan o'quv
jarayonining samaradorligini oshiradi. Mahalliy va xorijiy nashrlarda o'quv jarayonini
kompyuterlashtirish muayyan fan bo'yicha o'qitishni tashkil etishning dolzarb omillaridan
biri sifatida qaralmoqda.
Tadqiqot metodlari:
Hozirgi vaqtda axborot texnologiyalarining odamlar hayotidagi
roli sezilarli darajada oshdi. Zamonaviy jamiyat axborotlashtirish deb ataladigan umumiy
tarixiy jarayonga qo'shildi. Bu jarayon har qanday fuqaroning axborot manbalaridan
foydalanishi, axborot texnologiyalarining ilmiy, ishlab chiqarish, jamoat sohalariga kirib
borishi, axborot xizmatlarining yuqori darajasini o'z ichiga oladi. Jamiyatni axborotlashtirish
bilan bog'liq holda sodir bo'layotgan jarayonlar nafaqat ilmiy-texnikaviy taraqqiyotni
tezlashtirishga, inson faoliyatining barcha turlarini intellektuallashtirishga, balki jamiyatning
sifat jihatidan yangi axborot muhitini yaratishga, jamiyatning rivojlanishini ta'minlashga
yordam beradi. insonning ijodiy salohiyati. Zamonaviy jamiyatni axborotlashtirish
jarayonining ustuvor yo'nalishlaridan biri ta'limni axborotlashtirish bo'lib, u ma'lumotlarni
yig'ish, qayta ishlash, saqlash, tarqatish va ulardan foydalanish maqsadlarida birlashtirilgan
usullar, jarayonlar va dasturiy ta'minot va texnik vositalar tizimidir.
Axborotlashtirishning maqsadi yangi axborot texnologiyalari: kompyuter va
telekommunikatsiyalardan foydalanish orqali intellektual faoliyatni global miqyosda
faollashtirishdir. Axborot texnologiyalari quyidagilarga imkon beradi:
- o'quv jarayoni jarayonida o'quvchilarning bilish faoliyatini oqilona tashkil etish;
- multimedia kontekstida talabalarning barcha turdagi hissiy idroklarini jalb qilish va
intellektni yangi kontseptual vositalar bilan jihozlash orqali o'rganishni samaraliroq qilish;
- har bir shaxsga o'z ta'lim yo'lini taqdim etadigan ochiq ta'lim tizimini yaratish; Har xil
qobiliyat va o'quv uslubiga ega bo'lgan bolalar toifasini faol o'qitish jarayoniga jalb qilish;
- o'quv jarayonini individuallashtirish va tubdan yangi kognitiv vositalarga murojaat
qilish imkonini beruvchi kompyuterning o'ziga xos xususiyatlaridan foydalanish;
- ta'lim jarayonining barcha bosqichlarini faollashtirish.
Axborot texnologiyalarining asosiy ta'lim ahamiyati shundaki, u o'qituvchi va talaba
uchun deyarli cheksiz potentsial imkoniyatlarga ega bo'lgan beqiyos yorqinroq multisensorli
interfaol ta'lim muhitini yaratishga imkon beradi. An'anaviy texnik o'qitish vositalaridan
farqli o'laroq, axborot texnologiyalari nafaqat o'quvchini katta hajmdagi bilimlar bilan
to'ldirishga, balki o'quvchilarning intellektual, ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga, yangi
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
163
bilimlarni mustaqil ravishda egallashga, turli xil ma'lumotlar manbalari bilan ishlashga imkon
beradi. Bir tomondan, o'qituvchi va kompyuterning hamkorligi o'quv intizomini turli toifadagi
talabalar tomonidan tushunish uchun qulayroq qiladi, uni o'zlashtirish sifatini oshiradi.
Boshqa tomondan, u nafaqat an'anaviy o'qitish usullariga ega bo'lishi, balki ularni
o'quvchilarning o'ziga xos xususiyatlariga muvofiq, zamonaviy yutuqlardan foydalangan
holda modernizatsiya qila oladigan o'qituvchining tayyorgarlik darajasi va uning malakasiga
yuqori talablarni qo'yadi. fan va texnologiya.
Natija va muhokama.
Axborot texnologiyalarini joriy etishning afzalliklari bilan bir
qatorda salbiy tomonlari ham bo'lishi mumkin. Axborot texnologiyalaridan foydalanish
jarayonida yuzaga keladigan bir qator muammolar: Axborot hajmlarining nisbati muammosi:
Kompyuter tomonidan taqdim etiladigan ma'lumotlar foydalanuvchi (talaba, talaba) aqliy
idrok eta oladigan, tushunadigan va o'zlashtira oladigan hajmlardan sezilarli darajada farq
qilishi mumkin. O'quv jarayonini mumkin bo'lgan individuallashtirish: Bu muammoning
mohiyati shundan iboratki, har bir shaxs o'zining individual idrok etish qobiliyatiga muvofiq
materialni o'zlashtiradi, ya'ni bunday mashg'ulotlar natijasida o'quvchilar materialni
o'rganishning turli darajalarida bo'ladilar.
Xulosa va takliflar.
Shunday qilib, o'qituvchi va kompyuterning bir vaqtning o'zida
o'quv jarayonida ishtirok etishi ta'lim sifatini sezilarli darajada oshiradi. Taklif etilayotgan
metodikadan foydalanish o'quv jarayonini faollashtiradi, talabalarning o'rganilayotgan fanga
qiziqishini va o'quv jarayonining samaradorligini oshiradi, o'quv materialini yanada
chuqurroq tushunishga erishishga imkon beradi.
References:
1.
Berdiyeva, Gulnoza, and Avazbek Narzulloyev. "VIRTUAL BORLIQ VA UNING TURLI
SOHALARDA QO‘LLANILISHI." Solution of social problems in management and economy 3.4
(2024): 18-23.
2.
Berdieva, Gulnoza. "The Role, Importance And Relevance Of Information Technology In
The Motivational Phase Of Teaching." The American Journal of Applied sciences 3.04 (2021):
334-338.
3.
Berdiyeva, Gulnoza. «TA’LIMDA MULTIMEDIA VOSITALARIDAN FOYDALANISH.»
THEORY AND ANALYTICAL ASPECTS OF RECENT RESEARCH Turkey International scientific-
online conference 28.04(2022): 150-152.
4.
Berdiyeva, Gulnoza. «Электрон таълимни ташкил этиш ва ахборот тизимлари
таҳлили.» Муғаллим хам узликсиз билимлендириу Илмиу-методикалиқ журнал
3.3(2022): 121-123.
5.
Berdiyeva, G. "INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARI FANINI OQITISHDA
MASOFAVIY TALIM TEXNOLOGIYALARINING AHAMIYATI." Экономика и социум 12-1 (91)
(2021): 146-150.
6.
Sh, Mavlonov Sh, and F. B. Jurayeva. "ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR YORDAMIDA
MINTAQALAR IQTISODIYOTINI RIVOJLANTIRISH." Экономика и социум 10 (125) (2024):
234-238.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
164
7.
Aliqulov, Sh. "M. Yaxiyaxonova. Taʻlim samaradorligini oshirishda kreativ va zamonaviy
metodlarning ahamiyati. Raqamli ta’lim muhitida fanlararo integratsiyani Qoʻllashning ta’lim
samaradorligiga ta’siri: xalqaro Tajribalar va rivojlanish istiqbollari." (2024).
8.
ShukurulloFayzullo o‘g‘li, Aliqulov. "TA ‘LIMDA MULTIMEDIYA TEXNOLOGIYALARINI
QO ‘LLASH." PEDAGOGS 50.2 (2024): 51-55.
9.
Shamsiddinov, G‘iyosjon, Barchin Ro‘ziqulova, and Laziza Inatillayeva. "BOSHLANG‘ICH
TA’LIMDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH USULLARI VA AFZALLIKLARI."
Педагогика и психология в современном мире: теоретические и практические
исследования 3.10 (2024): 39-41.
10.
Shamsiddinov, G‘iyosjon, Jasmina Murodulloyeva, and Umida Nurmaxmatova. "YASHIL
IQTISODIYOT VA YO ‘NALISHLARI BO ‘YICHA TA’LIM DASTURLARINI RIVOJLANTIRISH
MEXANIZMLARI." Models and methods in modern science 3.5 (2024): 44-49.
11.
Shamsiddinov, G‘iyosjon, and Temurbek Zarifov. "GLOBAL TARMOQ QURISHDA
TARMOQ QURILMALARIDAN FOYDALANISH VA TARMOQ TOPOLOGIYALARINING O’RNI."
Science and innovation in the education system 3.5 (2024): 50-60.
12.
Raxmatov Sherqo'zi Akbar Kodirov. “Ta'lim jarayonida bulutli texnalogiyalardan
foydalanishning samaradorligi” Pedagogis Internatsianal researcg ISSN:281-4027_SJIF:4.995.
2023/5/15
