ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
110
BO‘LAJAK JISMONIY TARBIYA O‘QITUVCHILARIDA KASBIY VA JISMONIY
SIFATLARNI RIVOJLANTIRISH
Rustamov Lazizbek Xusanboyevich
Nizomiy nomidagi TDPU jismoniy tarbiya va sport kafedrasi professori
https://doi.org/10.5281/zenodo.14792155
Jismoniy tarbiya o‘qituvchisi – bu nafaqat jismoniy faollikni targ‘ib qiluvchi, balki
o‘quvchilarga sog‘lom turmush tarzini singdiradigan va ularning jismoniy rivojlanishini
nazorat qiluvchi mutaxassisdir. Shu bois, bo‘lajak jismoniy tarbiya o‘qituvchisi o‘zining kasbiy
va jismoniy sifatlarini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratishi zarur. O‘qituvchining yuqori
darajadagi professional kompetensiyalari, mustahkam jismoniy tayyorgarligi va yetuk shaxsiy
sifatlari nafaqat uning o‘quvchilariga ta’sir qilish imkoniyatlarini kengaytiradi, balki o‘zining
pedagogik muvaffaqiyatlarini ham ta’minlaydi.
Jismoniy tarbiya o`qituvchisining kasbiy,jismoniy sifatlarini ko`rib chiqamiz
1. Kasbiy sifatlar
Jismoniy tarbiya o‘qituvchisining kasbiy sifatlari uning pedagogik samaradorligini
belgilovchi asosiy omillardir. Bu sifatlar quyidagi omillarni o‘z ichiga oladi:
1.Pedagogik mahorat
.
Jismoniy tarbiya o‘qituvchisi samarali dars o‘tish,
o‘quvchilarning individual xususiyatlarini hisobga olish, turli jismoniy mashqlarni to‘g‘ri
bajarish usullarini o‘rgatish kabi pedagogik mahoratga ega bo‘lishi zarur.
2.Motivatsiya va liderlik
.
O‘qituvchi o‘quvchilarda jismoniy faollikni targ‘ib qiladigan va
ularda o‘z-o‘zini rivojlantirishga bo‘lgan ishtiyoqni uyg‘otadigan motivatsion qobiliyatga ega
bo‘lishi kerak. Jismoniy tarbiya o‘qituvchisi o‘quvchilar uchun nafaqat bilim manbai, balki
ularga namuna bo‘ladigan shaxs bo‘lishi zarur.
3.Pedagogik psixologik bilimlar
.
O‘qituvchining pedagogik psixologik bilimlarga ega
bo‘lishi uning o‘quvchilar bilan samarali muloqot o‘rnatish, turli xulq-atvor muammolarini hal
qilish va individual ehtiyojlarga moslashish imkonini beradi.
4.Innovatsion yondashuvlar
.
Jismoniy tarbiya o‘qituvchisi yangi pedagogik
texnologiyalarni va zamonaviy metodlarni qo‘llash orqali o‘quvchilarning jismoniy tarbiya
darajasini oshirishi kerak. Bu, o‘z navbatida, kasbiy malakani oshirishga yordam beradi.
2. Jismoniy sifatlar
Jismoniy tarbiya o‘qituvchisining jismoniy sifati uning ish faoliyatini samarali bajarish
uchun muhimdir. O‘qituvchining jismoniy tayyorgarligi yuqori bo‘lishi nafaqat o‘zining
sog‘lomligini saqlash, balki o‘quvchilarga ham sog‘lom turmush tarzini o‘rgatish imkonini
yaratadi.
1.Jismoniy mustahkamlik va chidamlilik
.
O‘qituvchining yaxshi jismoniy tayyorgarligi
dars jarayonida uzoq vaqt davomida jismoniy mashqlarni bajarish, o‘quvchilarga namuna
bo‘lish va darslarni sifatli o‘tkazish uchun zarur. Bu sifat jismoniy tarbiya o‘qituvchisining
faolligini va o‘quvchilarga motivatsiya berish imkoniyatlarini oshiradi.
2.Koordinatsiya va moslashuvchanlik
.
O‘qituvchining yaxshi koordinatsiya va
moslashuvchanlikka ega bo‘lishi darslar jarayonida samarali harakatlar qilish, jismoniy
mashqlarni to‘g‘ri bajarishda yordam berish va o‘quvchilarga to‘g‘ri namuna bo‘lish uchun
muhimdir.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
111
3.Jismoniy sog‘lomlik
.
O‘qituvchining sog‘lom bo‘lishi, uning jismoniy holati va
psixologik salomatligi ta’lim jarayoniga ijobiy ta’sir qiladi. Sog‘lom o‘qituvchi nafaqat o‘zining
jismoniy imkoniyatlarini yaxshi ishlata oladi, balki o‘quvchilarga ham sog‘lom hayot tarzini
targ‘ib qiladi.
3. Jismoniy va kasbiy sifatlarni rivojlantirish yo‘llari
1.Doimiy jismoniy mashqlar
.
Jismoniy tarbiya o‘qituvchisi o‘zining jismoniy sifatlarini
rivojlantirish uchun muntazam ravishda jismoniy mashqlar bajarishi zarur. Bu, o‘z navbatida,
uning umumiy jismoniy holatini yaxshilaydi va o‘quvchilar uchun yaxshiroq namuna
bo‘lishiga yordam beradi.
2.Pedagogik malakani oshirish
.
Jismoniy tarbiya o‘qituvchilari uchun malaka oshirish
kurslari, seminarlar va treninglar tashkil etish, ularning pedagogik ko‘nikmalarini va kasbiy
bilimlarini takomillashtirishga yordam beradi. Bu o‘qituvchining kasbiy samaradorligini
oshiradi.
3.Innovatsion pedagogik metodlarni qo‘llash
.
Jismoniy tarbiya o‘qituvchilari yangi
pedagogik texnologiyalar va metodlarni qo‘llash orqali o‘z faoliyatini samarali qilishlari
mumkin. Bu metodlar o‘quvchilarga jismoniy tarbiya bilimlarini yanada qiziqarli va samarali
tarzda yetkazish imkonini beradi.
4.O‘z-o‘zini tahlil qilish va rivojlantirish
.
O‘qituvchining o‘z-o‘zini tahlil qilish, o‘zining
kuchli va zaif tomonlarini aniqlash, kasbiy va jismoniy sifatlarni yanada rivojlantirishga
yordam beradi. Doimiy ravishda o‘zgarishlarga moslashish, yangi pedagogik tajribalarni
o‘rganish va o‘z ustida ishlash o‘qituvchining shaxsiy va kasbiy rivojlanishini ta’minlaydi.
Xulosa qilib aytganda jismoniy tarbiya o‘qituvchisining kasbiy va jismoniy sifatlari uning
ta’lim jarayonida samarali faoliyat yuritishiga bevosita ta’sir qiladi. Yuqori darajadagi kasbiy
malaka, jismoniy tayyorgarlik va o‘ziga bo‘lgan ishonch o‘qituvchining o‘quvchilarga ta’sirini
kuchaytiradi. Shuning uchun bo‘lajak jismoniy tarbiya o‘qituvchilarining kasbiy va jismoniy
sifatlarini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratish zarur. Bu nafaqat o‘quvchilarning jismoniy
rivojlanishini ta’minlash, balki jamiyatda sog‘lom va faollikni targ‘ib qiladigan yuksak ahloqiy
va jismoniy salohiyatli shaxslarni shakllantirishga yordam beradi.
References:
1.
Рустамов, Л. Х. (2012). Значение педагогической практики в подготовке
квалифицированных специалистов в сфере физической культуры и спорта.
Молодой
ученый
, (10), 379-380.
2.
Рустамов, Л. Х. (2013). Источники и этапы развития теории и методики
физического воспитания.
Педагогика и современность
, (3), 69-76.
3.
Рустамов, Л. Х. (2013). Физическая культура и ее влияние на организм человека.
In
Актуальные вопросы современной науки
(pp. 99-103).
4.
Rustamov, L. (2022). IMPLEMENTATION OF A PERSON-ORIENTED APPROACH IN
PROFESSIONAL ACTIVITIES OF STUDENTS.
Science and Innovation
,
1
(8), 1259-1262.
5.
Rustamov, L. (2022). TALABALARNING KASBIY FAOLIYATLARIDA SHAXSGA
YOʻNALTIRILGAN YONDASHUVNI AMALGA OSHIRISH.
Science and innovation
,
1
(B8), 1259-
1262.
ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
112
6.
Абдуллаева, Б. С., & Рустамов, Л. Х. (2013). ПЕДАГОГИЧЕСКОЕ МОДЕЛИРОВАНИЕ
КАК ФАКТОР РАЗВИТИЯ БУДУЩИХ ПЕДАГОГОВ В СИСТЕМЕ ОБРАЗОВАНИЯ.
SCIENCE
AND WORLD
, 103.
7.
Rustamov, L. K. (2023). SYSTEMATIZATION OF CONTINUOUS PEDAGOGICAL
PRACTICE.
Oriental Journal of Education
,
3
(03), 57-60.
8.
Рустамов, Л. Х., & Набижанов, Ш. М. (2021). ФОРМИРОВАНИЕ ФИЗИЧЕСКОЙ
КУЛЬТУРЫ СТУДЕНТОВ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ ПРОЦЕССЕ.
POLISH SCIENCE JOURNAL
,
441.
9.
Рустамов, Л. Х., & Талабаев, У. Р. (2021). ТЕХНОЛОГИЯ ДИФФЕРЕНЦИРОВАННОГО
ФИЗКУЛЬТУРНОГО ОБРАЗОВАНИЯ.
MODERN SCIENTIFIC CHALLENGES AND TRENDS
, 245.
